Halve eeuw na val terug op Col d'Aubisque

COL D'AUBISQUE - Wim van Est buigt voorover, met gekromde rug, zoals hij op de fiets zat, en kijkt over de rand, het gapende ravijn in. ,,Da's een gat hè?'' Dochter Marijke roept dat hij voorzichtig moet zijn. Stel je voor dat vader, 78 jaar en nooit ziek, voor de tweede keer een meter of zestig naar beneden zou vallen.

,,Kijk Wim'', wijst Rini Wagtmans, ,,dat boompke daar heeft jouw leven gered''. Van Est staart in het dal waarin hij in de Tour van 1951 geschiedenis schreef. Zijn korte-termijngeheugen laat hem de laatste jaren in de steek, dit moment haalt vijftig jaar oude gevoelens terug. Hij mompelt zacht. ,,Rollen, rollen, rollen.''

Achter hen hangt een Nederlandse vlag tegen de rots. Van Est is een halve eeuw na zijn legendarische val terug op de Col d'Aubisque om een plaquette te onthullen. Als hij de vlag wegtrekt, schiet Van Est vol. Zijn gezicht, met die markante neus, ligt in dezelfde plooi als op 17 juli 1951, vastgelegd door een Belgische fotograaf die het ravijn was afgedaald om Van Est te helpen.

,,Jongens, we zijn er nog.'' Rini Wagtmans wrijft vertederd over de gekamde grijze haren van Van Est. ,,Waar heb ik het aan verdiend?'' Wagtmans geeft hem een papieren zakdoekje. 'Ons Marijke' snottert en is niet in staat haar cameraatje te bedienen. Wagtmans, oud-renner, plaatsgenoot en vriend van Van Est, trekt Roger Decock naar voren. De Belg was destijds als renner twintig meter achter hem ooggetuige. Hij sloeg alarm. ,,Als deze man niet als mens, maar als wielrenner had gedacht, had Wim daar 's avonds nog gelegen'', spreekt Wagtmans plechtig.

'IJzeren Willem', een klein mannetje met kolenschoppen van handen, geeft de barmhartige Belg drie zoenen op zijn wangen. ,,Als hij niet blijft staan, zijn ze me kwijt hè? Hij was toch d'n opperman van de Belgische ploeg, hij reed goed.''

Tegen het overweldigend decor van Pyreneeënpieken, boven de wolken lager in het dal, is 'Wimme uit Sint Willebrord' beduusd onder alle aandacht. Hij is vereerd met de komst van Mart Smeets. Zijn familie poseert met de bekende man van de televisie. Gewillig poseert Van Est voor de fotografen, zijn hoofd in de wind, zijn stropdas over zijn schouder. Een langsfietsende trimmer kijkt hij na totdat die om de bocht is verdwenen.

,,Wie had gedacht dat ik hier nog eens ooit zou staan.'' Van Est is zich niet bewust van zijn status als legende, op deze rustdag in de Tour. Hij representeert een romantische periode uit de wielersport. Afkomstig uit een arm gezin van zestien kinderen verdiende hij in en na de oorlog zijn geld met smokkelen. Hij fietste met kaas en tabak naar België en nam zeep mee terug. In 1947 zat hij korte tijd gevangen. Als renner verkocht hij met grote regelmaat koersen, want geld verdienen was zijn drijfveer, ook in de Tour. Toen hij in 1951 in de rit naar Dax in het geel was gekomen, als eerste Nederlander ooit, in de Pyreneeën, wilde hij zijn leidende positie per se behouden. ,,Ik heb veel geriskeerd. Ik kende geen angst.''

Roger Decock, inmiddels 74 jaar, vertelt dat hij met Van Est op de top van de Aubisque maar een paar minuten achterstand had op de leiders, onder wie Koblet en Ockers. ,,Het was niet onmogelijk om het verschil in de afzink goed te maken.'' Van Est, berucht om zijn stuurmanskunst, was al twee keer eerder gevallen toen hij in het wiel van Fiorenzo Magni, een groot daler, naar beneden suisde. Maar hij reed lek in het losse grind en verloor de macht over het stuur.

Decock stopte. Van Est leek 'op een gele paardenbloem'. Decock: ,,Zeker zestig meter! Volgauto's reden gewoon door. Pas na vijf minuten stopte Sylvère Maes, mijn ploegleider.'' Met 45 aan elkaar geknoopte binnenbanden werd Van Est naar boven getakeld.

Van Est bleef beroemd door zijn val, omdat horlogefabrikant Pontiac die uitbuitte met de leuze: 'Zeventig meter viel ik diep, mijn hart stond stil, maar mijn Pontiac liep.' Van Est heeft op deze feestelijke dag nog altijd een horloge van het merk om. ,,Dezelfde als toen.'' Hij zuigt aan een sigaretje. ,,Koud hier boven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden