Hallucinerende prelude ontaardt in saai en gekunsteld spelletje

THEATER

Sneeuw

NTGent

**

'Sneeuw' begint schitterend. De acteurs zitten doodstil op stoeltjes tussen smalle, veelkleurige, neerhangende banen stof. Een stem vertelt, en even later komt de verteller opgelopen, kennelijk behoedzaam bezig met een reconstructie van het verblijf aldaar, vier jaar eerder, van zijn goede, maar nu vermoorde vriend Ka.

Zo nu en dan komen de figuren op het toneel tot leven om zich in het verhaal te mengen. Een zangeres dwaalt erdoorheen met melancholische Turkse liederen. Haast vanzelf word je in de sfeer van een nog vreemde stad gezogen. Hallucinerend, mede door de traagheid van de bewegingen.

Dat begin van de voorstelling is in feite het einde van de gelijknamige roman 'Sneeuw' (2002) van de Turkse schrijver en Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk, waar deze toneelversie op is gebaseerd. Een vondst als dramatische invalshoek voor een even lijvig, complex als meeslepend boek.

De terugblik brengt je in een mum van tijd naar die ingewikkelde wereld van een stad, Kars, in het uiterste oosten van Turkije. Een broeinest van religies en nationaliteiten, waar moslims, seculieren, christenen, atheïsten, fundamentalisten, Turken, Armeniërs en Koerden elkaar in de greep van een voortdurende dreiging van terrorisme en (militaire) coups houden. Waar meisjes zelfmoord plegen als ze plots geen hoofddoek meer mogen dragen. Waar dichter Ka als balling uit Duitsland terugkeert en zich ontworteld weet.

Dat veelbelovende begin, dat je moeiteloos de gekleurde linten met die bonte gemeenschap laat vereenzelvigen of de uiterst ingetogen, haast choreografisch gestuurde speelstijl met een alles dempende, almaar neerdwarrelende sneeuw, wordt helaas losgelaten. De verteller - mogelijk Pamuk - verandert in de romanfiguur Ka en daarmee gaat de intrigerend sinistere spanning teloor.

Vanaf dan valt de vertelling van regisseur Luk Perceval uiteen in incidenten, confrontaties van Ka met die chaotische samenleving, en een moeizame liefdesrelatie, en gaat het zintuiglijke verloren. De stroken stof worden vrij- dan wel verstopplekken, of zomaar losgetrokken. De gehandhaafde kalme toon wordt in die andere context domweg saai. Verwarrend is ook dat Ka net als de verteller in de ik-vorm gaat praten.

Er zijn naast drie NTGent-acteurs, onder wie Pierre Bokma als verteller/Ka, drie Turkse gastspelers - en zangeres Melike Tarhan - aangetrokken om een multiculturele atmosfeer te kweken.

Echter, als bijvoorbeeld Bokma's Ka op een woedende Turkse tirade 'ik zal het doorgeven' antwoordt, reageert de zaal lacherig. Inderdaad, een Nederlander als Turkse hoofdpersoon, het is een absurd ondoordachte rolverdeling. Zeker sinds de meer geabstraheerde en verbeeldingsvollere prelude is dit verworden tot een gekunsteld toneelspelletje, en dat is zonde van het rijke materiaal.

Tournee t/m 11 februari 2017. www.ntgent.be

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden