Hallo D66! Weten jullie nog: dit is jullie ding!

Ik heb een vrij actieve fantasie, die meestal 'aan' staat. Daardoor zijn mijn geliefden al vaak door ongelukken, ziekte en dood getroffen, en verbeeld ik mij - soepeltjes rijdend op de snelweg - hoe de vrachtwagen voor me opeens gaat scharen en kantelen en hoe luttele minuten later de hulpdiensten mijn hersenen van de voorruit moeten krabben. Ik leef voortdurend op de rand van de afgrond. Daaruit blijkt hoe gelukkig ik ben en hoe benauwd dat het opeens ophoudt. Ik durf het geluk niet onbevangen te genieten. Dat randje angst houdt me nederig en alert.

Die apocalyptische fantasieën plagen me ook op een wat algemener niveau. Levend in het gelukkige Nederland, zie ik hoe de instituties die we hebben ontworpen om de samenleving rechtvaardig te besturen uitgewoond en opgebrand raken. Het werkt allemaal niet meer. De ergernis en dus de interesse voor de politiek neemt toe, terwijl het vertrouwen in de politiek afneemt. De staat moet er zijn voor de burgers, maar de staat keert zich tegen de burgers. Taken die we om goede redenen aan de overheid afstonden worden teruggegeven. Doe het lekker zelf. Inspraak is meestal een wassen neus. Het besluit is al gevallen. Intussen worden we streng bewaakt, niet om onze veiligheid te garanderen, maar om onze gehoorzaamheid af te dwingen.

Ik ga trouw stemmen, omdat ik het mijn plicht vind, maar ik weet niet meer welke partij ik moet kiezen. Politieke partijen zijn als goedkope confectie: slechte stof, geen pasvorm, ouderwets model, en na een keer wassen een vod. Ze hebben een uiterst smalle ledenbasis in de maatschappij en overdreven veel macht. Sinds 'politicus' een beroep is en de sollicitatieprocedure en baangarantie via gehoorzaamheid aan de partij gaan, verstoren perverse prikkels de integriteit.

Democratie is georganiseerd wantrouwen, zei Jan Blokker ooit. De overheid krijgt hooguit het voordeel van de twijfel. Dat wordt moeilijker. Ik heb wel geduld en begrijp de complexiteit van besluitvorming, maar ik zie minder en minder toewijding aan het algemeen belang en meer en meer opportunisme. David van Reybrouck noemt mijn burgerlijk wantrouwen in zijn pamflet 'Tegen Verkiezingen' het Democratisch Vermoeidheidssyndroom. Wat ooit begon als een bestuurlijk ideaal dat we gaandeweg vorm gaven, is een karikatuur geworden. Draagvlak en daadkracht kalven af. De concentratie is op peilingen en verkiezingen, niet op effectief en efficiënt bestuur. Media en social media verstoren de rust waarin goede besluiten tot stand moeten komen. Van Reybrouck wil terug naar het systeem van loting voor de volksvertegenwoordiging. Loting garandeert onbaatzuchtigheid en onafhankelijkheid, vrijheid en verantwoordelijkheid.

Hoewel zijn diagnose en beschrijving van de kwaal overtuigend zijn, lijkt me de remedie een wanhoopssprong in het duister. Van Reybrouck is hartstochtelijk democraat. Ik denk dat ik het ook ben. Daarom begrijp ik zijn ongeduld en zijn wanhoop. Als de zaken er zo beroerd voorstaan, waarom doen we er dan niet wat aan? Ik beschouw zijn voorstel niet zozeer als een definitief geneesmiddel, maar als een extreem idee om het schip vlot te trekken. Aan de slag! Praten en experimenteren! Niet zo passief! Misschien krijgen we dan wel een heel ander idee om de democratie een nieuw elan te geven.

Ik las deze week ook '1945' van Ian Buruma. Zijn schets van de mensheid op de puinhopen van Europa in die eerste maanden van mijn geboortejaar, is ontluisterend. Wraak, moord, uitbuiting, verkrachting, anarchie, oerdriften. Allesbehalve een feest van bevrijding. Het is nog niet zo lang geleden.

We gaan er dan wel prat op dat het 'Nie Wieder' van de democratische Europese gedachte de afgelopen zeventig jaar de oorlog heeft tegengehouden, het begint te kraken. Het is net als in de sketch van Monty Python een flatgebouw opgetrokken met behulp van hypnose, dat louter door geloof overeind wordt gehouden. Een nieuwe crisis tekent zich af. Je vreest dat het gebeurt, er is kans dat het niet gebeurt, maar toch: het kan gebeuren en soms gebeurt het ook. Het gaat een keer mis, die vrachtwagen gaat scharen.

Hallo! D66! Weten jullie nog: dit is jullie ding!

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden