Half Moon / Tussen Iran, Irak en Turkije

Voor vreemdelingen is het even wennen, het ’Koerdistan’ van regisseur Bahman Ghobadi, het grensgebied tussen Irak, Iran en Turkije waar de Koerden wonen. Rituelen, instrumenten en mensen herinneren aan een archaïsch verleden, maar de dialogen en attributen wijzen op het hier en nu.

Het hanengevecht waar de film mee opent – muziek, geschreeuw en rondfladderende veren – wordt onderbroken door een jongen die met zijn mobiel zwaait. Hij brengt een boodschap van de grote, oude Koerdische muzikant Mamo, die met zijn zonen een concert wil geven in bevrijd Iraaks Koerdistan.

Vervolgens reizen Mamo en zijn zonen in een aftandse bus over bergwegen die hoogstens naar een wegwijzer zullen leiden. Midden in het niets staat er ook echt eentje: Turkije naar rechts, Irak en Iran naar links. Als je net denkt dat ze definitief verdwaald zijn in dit absurde niemandsland wordt de laptop erbij gehaald om de juiste route uit te stippelen.

In ’Half Moon’ maakt Ghobadi het berglandschap in het grensgebied tussen Iran, Irak en Turkije symbool van het schemergebied tussen leven en dood waar de stokoude muzikant Mamo zich in vindt. Een levensfase die je ook weer als symbool zou kunnen zien van Koerdistan; een land dat al heel lang bevolkt wordt maar nog steeds niet echt bestaat, en dat zich nu bevindt tussen hoop en vrees. De actualiteit dringt binnen via de strenge controles van de bus bij checkpoints en via kreten over rondschietende Amerikanen, maar tegelijk oogt het landschap alsof het zich door geen enkele actualiteit zal laten raken. Door kou wel, door sneeuw, en hitte, door mannen met snorren en oude instrumenten, maar niet door toevallige Amerikanen en laptops. Een indruk die versterkt wordt in de tijdloze doodsvisioenen van Mamo; beelden van een doodskist die door de sneeuw wordt gesleept en van een vers gedolven graf tonen dat de oude muzikant de eeuwigheid voelt naderen.

Ghobadi’s ’Half Moon’ maakt deel uit van de ’New Crowned Hope’ serie ter gelegenheid van de 250ste verjaardag van Mozart en de regisseur liet zich bij het schrijven inspireren door Mozarts ’Requiem’. Hij componeerde ’Half Moon’ als een muziekstuk, inclusief de soms al te veel vertragende herhalingen. Vergeleken met zijn vorige film ’Turtles Can Fly’ is ’Half Moon’ een veel meer impliciet politiek relaas, maar zet Ghobadi scherp de verlorenheid van de Koerden neer: een verlaten dorp, een schoolklas die in de buitenlucht op een berg wordt onderwezen. De regisseur ent zijn symboliek ook op de vrouwen, die door hun besnorde mannen weggezet, gevangen of juist onvrijwillig meegesleept worden. ’Half Moon’ maakt van de vrouw echter niet alleen gevangene en mysterie, haar stem zal de mannen uit hun impasse bevrijden en de verlossing brengen. Zo behelst deze aandoenlijke, absurdistische vertelling ook een mooie, revolutionaire gedachte.

(Regie: Bahman Ghobadi. Met Ismael Ghaffari. In 7 filmtheaters.)

Bekijk trailer

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden