HALF MEI IN HET AMSTELVEENSE THIJSSEPARK

Over de heemparken in Amstelveen is een boekje te koop bij de VVV en de plaatselijke boekwinkels: 'Heemparkwandelingen in Amstelveen'.

Mei is de maand, waarin het Thijssepark op zijn allermooist is. Je hebt dan eigenlijk aan een enkele middag niet genoeg om alles goed te bekijken. De meeste planten in het park zijn zeldzaam en vele staan op de Rode lijst van bedreigde soorten.

Het park heeft verscheidene ingangen. Aan de Prins Bernhardlaan naast de Hoornsloot is de ingang van het oudste deel. Dat noordelijke deel bestaat al sinds 1945. Daar begint het Heidepad in een bosje vol geurig lievevrouwebedstro en hoge pollen hangende zegge met sierlijk overbuigende aren. Merel, heggemus en koolmees zingen er. Wat verder ziet het onder de bomen wit van de frele bloemen van de zeldzame bosmuur. Rechts van het pad bedekt de gele dovenetel met zijn wit gevlekte blad en gele lipbloemen de bodem.

Het Heidepad voert de open ruimte in, waar in de zomer de struikhei bloeit. Tussen het geel bloeiende moerashertshooi op de grond steekt het kruipend zenegroen zijn bloeistengels vol donkerblauwe lipbloemen omhoog. Recht ertegenover wiegt onder de berken een veld van langgesteelde witte bloemen zacht op de wind: de knolsteenbreek uit Zuid-Limburg en het rivierengebied. De bloemen lijken op die van de tuinsaxifraga's, maar zijn veel groter. Wilde hyacinten staan ertussen. De eerste van de vele meidoorns die we in het park zien, is een heel groot exemplaar, bedolven onder een witte vracht bloesems. Daar heeft het knikkend nagelkruid zijn zalmroze bloemen geopend tussen de wit gespikkelde bladeren van het breed longkruid, dat nog wat roze en blauwe klokjes heeft. Welriekend salomonszegel draagt aan gebogen stengels geelwitte bloemen onder horizontaal uitgespreid blad. Aan de vijver rechts staat geelgroen bloeiend de moeraswolfsmelk.

Een zwartkop laat zijn lieflijke klokjeslied horen, een pimpelmees zijn tinkelende belletje. Hier hebben we de keus tussen het Bosbes- en het Klimoppad. Op de hoek staan drie geheel met klimop bedekte elzen, verderop aan het Klimoppad Spaanse aken, wilde vogelkersen, meidoorns en hazelaars. Links van het pad heeft de gevlekte dovenetel de alleenheerschappij, rechts wedijveren wilde akelei en zwarte rapunzel wie het donkerste blauw kan voortbrengen.

Waar het Klokjespad begint, staat een van zijn takken ontdane berk, een staande stomp in feite, met grote berkezwammen en het ronde gat van het nest van een grote bonte specht. Pruikjes twijgen die op heksenbezems lijken getuigen van pogingen van de boom om weer leven te vatten.

De grauwe wilg tussen Klokjespad en vijver valt haast uit elkaar van ouderdom. Links van het pad bloeit de dagkoekoeksbloem tussen opkomende adelaarsvarens en groeit de wilde bosaardbei. De slanke sleutelbloemen zijn uitgebloeid en leiden nu niet de aandacht af van de uiterst zeldzame amandelwolfsmelk. Blauwe hondsviooltjes spikkelen de bodem dichter bij het pad.

Echte koekoeksbloem, gewone vogelmelk en gele helmbloem zien we rechts van het Klokjespad. De groeiende stengels van de heggerank in de struiken van de Gelderse roos tonen hun eerste gelige bloemen.

Vijf varensoorten

Voorbij het brugje met het gesloten hek staan vijf soorten varens: smalle beukvaren, gebogen driehoeksvaren, moerasvaren en mannetjes- en wijfjesvaren. De ernstig bedreigde kranssalomonszegel groeit massaal in de hoek aan het Kamperfoeliepad, waar nu de laatste gevlekte aronskelken hun merkwaardige fuikbloemen openen. Het kost wat moeite hier de eenbes te vinden, een zeldzame lelieachtige, die zich met moeite in het park kan handhaven.

We gaan rechts het brugje over naar de heuvel. Daar gloeit in overdadig geel de brem boven een veld van zwarte rapunzel, de laatste bloeiende stengeilloze sleutelbloemen en donkergroene rode bosbes met teer roze belletjes. Jong berkenbos is hier dit jaar geplant, vol stinkende gouwe, voorjaarshelmkruid en heelkruid, hier en daar tongvarens, bloeiende hulst en een enkele kardinaalsmuts.

Blauwe kleurstof

Een citroenvlinder wiekt langs de heuvelhelling, waar de hoge gele wede bloeit, een kruisbloemige die een blauwe verfstof levert en vroeger werd gekweekt tot de indigo de wede van de markt verdrong. De enorme bladeren van het groot hoefblad groeien uit aan de vijver. Eenbloemig parelgras met aartjes aan draaddunne stengeltjes en de eerste bloeiende gele monnikskap vind je onder de haagbeuken. Kruisbladwalstro en muurleeuwebek bloeien boven op de heuvel. Witte velden van lievevrouwebedstro omzomen het Bedstropad. Bloeiende meidoorns en zuurbessen overschaduwen naar uien geurend daslook met duizenden ronde bloeiwijzen. Kleine zwarte vliegen bezoeken de roze aartjes van de adderwortel aan de overzijde van het pad. Een tuinfluiter babbelt in de struiken, een tjiftjaf roept zijn naam, uit een schietwilg klinkt het tiereliertje van een boomkruiper.

Hoge koningsvarens markeren een stukje hoogeveen met lavendelheide. Donkergroene bladerbosjes komen de grond uit: de beenbreek, die in de zomer met gele leliebloemen bloeit. Mannelijke plantjes van het donkergroene haarmos hebben stervormige toppen, die op bloempjes lijken.

Door een berkenbos vol gewoon salomonszegel en lelietjesvan-dalen komen we aan de grote vijver met volop bloeiend waterdrieblad op de lage oever. Bij de twee bankjes aan de Hoornsloot bloeit de goudgele wilde doronicum of hartbladzonnebloem naast blauw zenegroen. Een veld van knolsteenbreek vindt zijn tegenhanger aan de andere kant van het pad in een zacht glooiende helling vol met de tere witte bloempjes van het dalkruid.

Bij de bank die uitziet over de grote vijver groeit een heerlijke combinatie van donkerroze en donkerblauw van dagkoekoeksbloem en akelei. Ergens bij de oever kwaakt een groene kikker. In de berken zingt een fitis.

We laten het er maar bij, want we komen niet toe aan het zuidelijke en jongste deel van het park. Over een bospad door een veld van driehoeksvarens met bospaardestaart wandelen we terug naar de ingang.

Denk erom: honden mogen niet mee naar binnen. Als ze een poot optillen bij een rode-lijstplant, is het daarvoor wel bekeken. Het park is zo mooi doordat schadelijke invloeden zoveel mogelijk buiten het park zijn gehouden. Daarom valt het des te meer te waarderen dat je nauwelijks verbodsborden of prikkeldraad tegenkomt.

NATUUR DEZE WEEK

De gierzwaluwen hebben hun nestplaatsen weer bezet. Luid krijsend achtervolgen ze elkaar door de straten. Gierzwaluwen zijn aangewezen op oude woonwijken, waar de daken geschikt zijn om in te nestelen. In nieuwbouwwijken wordt steeds vaker kunstmatige nestgelegenheid voor gierzwaluwen aangebracht, zoals nestblokken en speciale gierzwaluwdakpannen. - Gewoonlijk rijden de karpers in deze tijd van het jaar. Ze scholen dan samen in het oeverwater van vaarten en kanalen en zetten hun eieren af aan de oeverplanten. Dat gaat met nogal wat gespetter en geplas gepaard. De karpers waren daar al eind april mee bezig, uitzonderlijk vroeg. - In veensloten op de rand van de hogere gronden bloeien de waterviolieren met lichtroze bloemen boven de waterspiegel. - Het waterdrieblad groeit in de oeverzones van ondiepe plassen en in verlandende veensloten. Het bloeit nu volop met rechtopstaande trossen van witte, behaarde bloemen. - In heidestreken en in zandige spoorbermen bloeit de brem met grote gele vlinderbloemen, die vooral hommels trekken. - Het is nu de tijd dat de boterbloemen en de veldzuring in volle bloei staan. Vroeger zagen de hooilanden geel en donkerrood van die bloei. Zulke hooilanden zie je nu haast niet meer. Bloeien doen beide planten nu vooral op natuurlijk beheerde grasvelden. - Smalle weegbree en rode klaver bloeien sinds een week volop in de grasbermen. - Deze week komt de vlier in bloei. - Op de uitgebloeide planten van de kievitsbloem is nu een lakrood kevertje te vinden, het rode leliehaantje. Het kan in leliekwekerijen erg schadelijk zijn, maar op de wilde lelieachtigen doet het weinig kwaad.

EN VERDER

De bloei van de rhododendrons in het Von Gimborn Arboretum is nu op zijn hoogtepunt. Je kunt er vandaag en morgen van 10 tot 16 uur van genieten tijdens een informatie- en plantenmarkt met puzzeltocht. Het arboretum is in Doorn, aan de Vossensteinsesteeg 8. - Morgen is in de sloten en poelen van de noordelijke oeverlanden van het Nieuwe Meer bij Amsterdam een waterdiertjesexcursie, die om 11 uur begint bij het veldstudiecentrum 'De Waterkant' aan het eind van het Jaagpad. De excursie is gratis voor leden van 'De Oeverlanden Blijven!', voor anderen een rijksdaalder.

Wandelingen met het publiek van het IVN (gratis): morgen in de Rotterdamse wijk Lombardijen, om 14 uur eindpunt bus 48 bij station Lombardijen; Kievitsveld in Vaassen, om 14 uur forellenkwekerij Smallertsweg, onderzoek naar waterdieren met de jeugd als aparte activiteit; maandag door Westerveld bij Arnhem, om 9.10 uur viaduct Westerveld aan de Drielsedijk; dinsdag Rhoonse Grienden, om 10 uur meest linkse parkeerplaats bij de grienden; Botanische Tuin achter scholengemeenschap Libanon aan de Cederstraat in Rotterdam, om 19 uur; donderdag (Hemelvaartsdag) dauwtrappen in de Carnisse Grienden, om 7 uur parkeerplaats tegenover gemaal Breeman, Achterzeedijk in Barendrecht. - Woensdag wordt van 14 tot 15.30 uur een speciale middag over kleuren en geuren georganiseerd voor kinderen tussen 9 en 12 jaar in de botanische tuin Fort Hoofddijk, Budapestlaan 17, De Uithof te Utrecht. - Volgende week zaterdag begint om 5 uur een vroege vogelexcursie op de Grebbeberg van het IVN Veenendaal. Verzamelen bij het monument op de berg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden