Column

Half Amerika gruwt van de andere helftals het om wapenbezit gaat

Een hoek op de CPAC, een conferentie voor politiek conservatief Amerika, is gereserveerd voor de NRA, de National Rifle Association, die de belangen van wapenbezitters in de VS behartigt. Beeld REUTERS

Er stond een schijtebroek buiten de Marjory Stoneman Douglas school tijdens de zes minuten dat een ex-leerling daarbinnen zeventien mensen vermoordde. Dat was binnen de kortste keren het beeld dat Amerika kreeg van schoolagent Scot Peterson, op gezag van zijn baas, sheriff Scott Israel. 

"Hij had naar binnen moeten gaan en de moordenaar tegemoet treden. De moordenaar doodmaken." De beelden waarop te zien was dat Peterson, een gewaardeerd agent die al negen jaar op de school werkte, minutenlang op één plaats bleef, maakte de sheriff 'kotsmisselijk'.

President Donald Trump noemde het beest bij zijn naam vrijdag: "Dit was een geval waar iemand buiten aanwezig was, getraind, maar niet juist handelde onder de grote druk, of een lafaard was."

Dat is een heel snelle conclusie, maar wel te verwachten. Ten eerste omdat Amerikanen nu eenmaal tuk zijn op heldendom, en tegenwoordig iedereen die een uniform draagt die titel verlenen tot het tegendeel blijkt. En ten tweede omdat het falen van Scot Peterson een groot probleem is voor de aanhangers van vrij wapenbezit, tenzij het gaat om een uitzonderlijk, persoonlijk falen.

De voorstanders van een beter gereguleerd wapenbezit koppen zo'n gebeurtenis namelijk ook bliksemsnel in. "Hier is het definitieve bewijs dat een goede vent met een geweer niet altijd een slechte vent met een geweer kan stoppen", schreef politiek journalist Jake Tapper van CNN op de site van die nieuwszender, verwijzend naar de leus die de invloedrijke vereniging van wapenliefhebbers NRA al jaren hanteert.

Lees ook: Waarom geweren en geloof in Amerika prima samen gaan

Sterker nog, drie andere agenten van het district Broward, waar de Douglas-school ligt, zouden kort na het begin van de schietpartij bij de school zijn aangekomen en ook niet naar binnen zijn gegaan. Dat kwam vrijdag naar buiten via de politie van Coral Springs, een stad in Broward die een eigen korps heeft, waarvan ook agenten toe waren gesneld.

Feiten

Het is nu eenmaal geen kleinigheid om, als je schoten uit een school hoort komen, naar binnen te gaan met de heldenmoed of het tactische inzicht om iemand uit te schakelen die een AR-15 aanvalsgeweer hanteert, dat meerdere kogels per seconde kan afvuren. In TV-series zie je dat routinematig gebeuren; maar in een slaperig stadje als Parkland, Florida moet het getraind worden tot het helemaal automatisch gaat als het opeens nodig blijkt.

Volgens een door tv-netwerk NBC geïnterviewde psychologe lukt het vaak prima om mensen naar doodsgevaar toe te laten lopen: "Je hoort agenten zeggen: goh, ik hoorde mijn trainer van tien jaar geleden zeggen wat ik moest doen." Maar garanties zijn er niet: "Het menselijk lichaam heeft drie reacties als we denken dat we in een situatie van leven of dood zitten: vechten, vluchten of bevriezen. Dat is in ons vastgelegd sinds we in holen woonden, daar hebben we niks over in te brengen."

Zoals altijd in het Amerikaanse vuurwapendebat is er ook een volkomen tegengestelde manier om naar die feiten te kijken. In de conservatieve National Review neemt commentator David French schoolagent Peterson ook de maat, maar ziet hij juist het getoonde gebrek aan moed als uitzondering. "Moed cultiveren is een complexe en moeilijke taak", schrijft French, die zelf als leger-advocaat diende tijdens de oorlog in Irak. "Geen enkel leger of beschaving die bij zinnen is, vertrouwt alleen op de goedheid of deugd van zijn strijders om standvastig te blijven. Moed komt door inspiratie – we willen grote daden verrichten – maar ook door angst. Er zijn soldaten en agenten die uiteindelijk de schaamte meer vrezen dan de dood. Ze vrezen veroordeling. Sommigen vrezen straf."

En dus moeten we kunnen blijven vertrouwen op onze agenten: "Falen is niet onvermijdelijk. Moed is mogelijk. Moordenaars met aanvalsgeweren? Die zijn wel vaker door agenten aangepakt. Vraag het maar aan de Capitol Police die het opnam tegen de man die probeerde Republikeinse Congresleden te vermoorden in Alexandria. Een AR-15 maakt iemand nog niet kogelvrij."

Maar ondertussen leert het falen van Peterson, en van de FBI en de politie, die tips niet oppakten, French ook nog een andere les: "Niets van wat er in Parkland gebeurde heeft me geleerd anderen te vertrouwen om mijn gezin te beschermen. En zeker heeft niets van de gebeurtenissen in Parkland bijgedragen aan mijn vertrouwen in de overheid. Als het er op aankomt, ben ik misschien ook geen held, maar als ik een wapen heb op dat noodlottige moment, dan heb ik er misschien de kans voor."

Waarom agent Scot Peterson die kans niet greep, horen we misschien nog. Maar tot die tijd is het weer opgelaaide vuurwapendebat in de VS – dat dankzij de fanatieke inspanningen van leerlingen van de Douglas-school langer duurt en tot nu toe meer in beweging brengt dan na vorige, minstens zo erge schietpartijen - het toneel van snelle conclusies, oppervlakkige argumenten en demonisering van de andere partij.

Het summum daarvan was wel de speech van de man die de dagelijkse leiding heeft van de National Riffle Association (NRA), Wayne LaPierre. Na ruim een week het stilzwijgen te hebben bewaard, gebruikelijk wanneer heel Amerika weer eens verslagen naar slachtoffers van vuurwapengeweld kijkt, ging de NRA vol in de tegenaanval op de jaarlijkse conferentie van conservatieven, CPAC. Degenen die het recht op wapenbezit willen beperken, bijvoorbeeld door het verbieden van aanvalsgeweren, noemde hij 'Europese-stijl socialisten’, die de Amerikanen ‘een recht willen afpakken dat hen door God zelf gegeven is.’

Wapengedoe

Voor de felheid van de tegenspelers van de NRA, de leerlingen van de Douglas-school en hun ouders voorop, kun je terecht bij het discussieprogramma dat CNN woensdag uitzond. NRA-woordvoerster Dana Loesch en senator Marco Rubio kregen er daar zodanig van langs, dat Rubio zelfs begon in te stemmen met bescheiden maatregelen waar hij tot dan toe faliekant tegen was geweest.

Met die felheid van weerskanten wordt vermoedelijk weinig bereikt. In The Atlantic analyseert David Graham dat LaPierre expres zo erg tekeer gaat dat progressief Amerika er schande van spreekt: dat vergroot de tegenstelling tussen de stadse Amerikanen die dat hele wapengedoe maar een rare bezigheid vinden en de plattelandsbewoners voor wie het een essentieel onderdeel, een symbool, is van hun hele levenswijze. Die laatsten zullen nog dichter tegen de NRA en zijn standpunten aan kruipen.

En die CNN-uitzending droeg daar al evenzeer aan bij. Op de site van de National Review noemt de hierboven al aangehaalde David French de discussie daar 'venijnig' en stelt met afgrijzen vast dat Rubio werd vergeleken met een massamoordenaar. "Er waren miljoenen Amerikanen die de uitzending geheel of gedeeltelijk zagen en er een duidelijke boodschap uit haalden: deze mensen zijn niet alleen boos om wat er in hun stadje gebeurde, met hun vrienden en familieleden; ze haten <mij>. Ze geloven echt dat ik het soort persoon ben dat het niet kan schelen als kinderen omkomen, en ze willen me de mogelijkheid ontnemen mezelf te verdedigen."

French is zelf nog wel in staat om beide kanten van het debat te zien: "Steeds meer haten conservatieven niet alleen hun progressieve tegenstanders, ze verachten de cultuur die ze in 'blauw' [Democratisch stemmend] Amerika waarnemen. Ze vinden het een afstotelijk idee dat je persoonlijke veiligheid bijna helemaal moet afhangen van de overheid. Dat idee van afhankelijkheid staat haaks op hun idee van een vrije burgerij en – om het grof te zeggen – ze zien hun progressieve tegenhangers als week en onmannelijk."

Hij is niet gelukkig met die tegenstelling. Die gaat immers niet over belastingen, of toegang tot internet, maar over een manier van leven, over leven en dood. En dus zal het voor geen van beide partijen makkelijk zijn om haar te relativeren, laat staan te overbruggen: "De kloof gaat niet weg, en heeft de potentie ons als land te splijten.”

Meer over de Amerikaanse politiek leest u in ons dossier Donald Trump.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden