Halen, Hebben en Houden: een stigma dat blijft kleven

De VVD? Daar kleeft, zoals vorige week op deze plek viel te lezen, het stigma van de drie H's aan: Halen, Hebben en Houden. En dat dankzij wijlen Jaap Boersma, de ARP-politicus die niet terugdeinsde voor ferme uitspraken.

Boersma mag de VVD dan ooit zo hebben weggezet, hij is niet de geestelijk vader van deze vondst. Willem Aantjes herinnert Plein 2 eraan dat de anekdote een aanvulling verdient. De toenmalige fractievoorzitter van de ARP debatteerde ergens begin jaren zeventig met zijn opponent Hans Wiegel, toen fractieleider van de VVD. Aantjes stond voor zijn gevoel op achterstand, toen hij een ingeving kreeg: Hans Wiegel fractievoorzitter in de Tweede Kamer, Harm van Riel in de Eerste Kamer, Haya van Someren partijvoorzitter. Driemaal H. En Aantjes dacht aan een dominee uit zijn jeugd, die graag verkondigde: "Mensen? Allemaal hetzelfde: H-H-H: Halen, Hebben, Houden."

De ARP'er richtte zich in het debat tot Wiegel, en zei toen: "Ach, we kunnen nog lang verder discussiëren, maar het komt bij de VVD toch altijd op hetzelfde neer: of het nu Hans of Harm of Haya is. H-H-H: Halen, Hebben, Houden." Daar had Wiegel niet van terug.

Naderhand hoorde Aantjes dat VVD-voorzitter Van Someren not amused was. Hij wilde weten waarom en sprak haar aan. Ze antwoordde: "Ik ben niet kwaad op jou. Ik vond het een vondst. Maar ik ben kwaad, omdat we dit nooit meer kwijtraken."

Rooibos
Haya van Someren, die als Tweede Kamerlid, senator en partijvoorzitter haar sporen binnen de VVD heeft verdiend, beschikte over een uitstekende politieke antenne. Het feit dat veertig jaar na dato een politieke rubriek in een landelijk dagblad nog aandacht besteedt aan deze uitspraak, onderstreept haar gelijk. Van een beetje stigma ben je niet snel verlost.

Je hoeft CDA'ers maar te herinneren aan voormalig D66-minister Hans Gruijters ("Als ik een christen-democraat een hand heb gegeven, tel ik altijd even mijn vingers na"), en hun grijns zal plaatsmaken voor een grimas. Hoeveel mensen zullen aan Gruijters hebben gedacht na een ontmoeting met Jack de Vries of Maxime Verhagen?

Succesvolle PvdA'ers gaan door het leven als salonsocialisten: links lullen, rechts de zakken vullen. D66'ers als elitaire, Europa-verslaafde grachtengordeltypes. GroenLinksers als multiculti-knuffelaars en liefhebbers van rooibosthee. Aanhangers van de Partij voor de Dieren zijn vissekomvijanden en mensenhaters. SGP: zwarte kousen. SP'ers: maoïsten. Voor stigma's over PVV'ers is deze rubriek te kort.

Scheveningen
Willem Aantjes bezweert dat zijn uithaal naar de VVD van destijds geen blijvend kwaad bloed heeft gezet. Integendeel: Hans Wiegel kon de associatie met de drie H's naar verluidt zeer waarderen: "Prachtig! Hoe kom je erop?"

Voormalige kopstukken van politieke partijen die zich blijven bemoeien met de actualiteit, zijn van grote waarde. Al was het maar om de nieuwe generaties journalisten en politici scherp te houden. Om die reden zou het zonde zijn als ex-PvdA'er Jan Pronk zich definitief terugtrekt achter de duinen van Scheveningen. Voorlopig hoeven we echter niet heel veel van 'de minister van het nationale geweten' te verwachten. Pronk schreef een afscheidsbrief aan de PvdA van exact 3845 woorden. De kruitdampen blijven nog wel enige tijd hangen.

Niet alle PvdA'ers zullen rouwig zijn om een zwijgende Pronk. Eén Marcel van Dam is voldoende.

PvdA-opzeggers
Willem Drees sr.: partij te links.

Jan Pronk: partij te rechts.

Godelieve van Heteren: zie Pronk.

Marcel van Dam: zie Van Heteren.

Eveline Herfkens: beledigd.

Marjanne Sint: heel erg beledigd.

Pieter Oud: te socialistisch.

Jaap Boersma: ongelukkig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden