Hakken, knotten en zagen

Gaan er nog jongeren naar de Natuurwerkdag? In Zeeland zeker.

Het gras is al gemaaid, maar voor de rest ziet de Pasveersloot in Dreischor er wat verwilderd uit. Rond de oude waterzuiveringsinstallaties woekeren braamstruiken. Knotwilgen zijn uit hun voegen gegroeid en het water ligt vol kroost. Locatiemanager Henk Dalebout kijkt er met een grijns naar. "Genoeg te doen."

35 man verwacht hij op de Natuurwerkdag. In ruil voor erwtensoep en een krentenbol maken ze het gebied vandaag winterklaar, samen met Landschapsbeheer Nederland. De scouting uit Zierikzee komt en acht jongens doen een maatschappelijke stage. Daarmee heeft hij een uitzonderlijk aantal jongeren voor vrijwilligerswerk dat behoorlijk vergrijst. Dalebout komt het goed uit. "Ik heb een heleboel wilgen die geknot moeten worden, maar ik heb niet zoveel ladders. Jongeren klimmen zo de boom in." Boompje klimmen lijkt de scouts wel wat. "We delen het team op", vertelt Huub van de Zande van scoutingvereniging Mr Bakker. "De ene helft gaat zagen, anderen slepen de takken weg." De meesten hebben zich gemeld voor het snoeien. Alleen Sammy (12) twijfelt nog een beetje. "Ik wil niet te vies worden, maar ik vind het wel goed dat we ons met de natuur bezig houden."

Dat besef heerst bij meerdere jongeren. "Ik wil dat we over vijftig jaar nog steeds op dezelfde wereld kunnen leven, met dezelfde mooie natuur", zegt Martino (16). Ook Niels (18) vindt dat belangrijk. "Veel mensen houden van natuur, maar zien niet dat er veel aan gedaan moet worden." Het maakt Joey (14) niet zo veel uit welke taak hij krijgt. Hij komt hier verplicht voor zijn maatschappelijke stage, maar wil benadrukken dat hij heel gemotiveerd is. "Ik hou heel veel van natuur, vooral van wilde dieren." Een stage in de dierentuin zat er niet in, dus is hij hier. "En misschien kom ik later nog wel terug, om andere klusjes te doen."

Daar hoopt Henk Dalebout bij meer jongeren op. "Deze werkdag is eigenlijk een kennismaking. Dit is zeker niet de enige dag van het jaar dat de Pasveersloot onderhoud nodig heeft."

Veel volwassenen hebben daar geen tijd voor. "Ze hebben een baan, een gezin en een druk sociaal leven." Zelf werkt Henk ook, maar hij maakt gewoon tijd vrij. "Ik ben graag buiten, dus waarom zou ik me niet direct nuttig maken?" Onder de volwassenen die vandaag helpen, zijn ook maar drie gepensioneerden. "De vooroordelen gaan flink op de schop op deze locatie", lacht de begeleider. "Wie gemotiveerd is, mag komen. Oud of jong, dik of dun, man of vrouw." Al is de laatste groep echt ondervertegenwoordigd. "Vrouwen zijn een doel voor volgend jaar."

De scouts vinden leeftijd niet echt een issue, zolang het maar gezellig is. "We zijn inmiddels een vriendengroep geworden", vertelt Daphne (14). Veel leden kijken dan ook weifelend als gevraagd wordt of ze ook alleen waren gekomen. Bas (13) schudt stellig zijn hoofd. "Ik vind de gezelligheid belangrijker dan de natuur." Maar hij zal er niet minder hard om werken.

Wat moet er gebeuren?

Wilgen knotten

Knotwilgen kunnen zonder mensenhanden niet overleven. Vroeger werden de takken afgezaagd omdat ze dienden als brandhout. Nu moeten de hoge, kenmerkende takken ieder seizoen gesnoeid worden door vrijwilligers, omdat de stam anders onder het gewicht van de takken bezwijkt en inscheurt. Sommigen zweren bij bepaalde knip- en snoeitechnieken, maar het is vooral belangrijk dat het gewicht voor de boom vermindert. Het knotten heeft nog een voordeel: op een kort geknipte stam leven veel schimmels en insecten.

Om te voorkomen dat Nederland in een groot bos verandert, is het noodzakelijk om sommige jonge bomen te kappen. Vooral heidevelden verdwijnen als de mens niet ingrijpt.

Jonge bomen verwijderen

Sommige boompjes trek je zo uit de grond, ook kan het goed zijn de stam net boven de grond af te zagen, zodat hij weer verder kan groeien. Eind van de herfst, begin van de winter is het ideale seizoen voor dit snoeiwerk. Bij de eerste lentezon kan het groen dan weer beginnen met groeien.

Poelen opschonen

Veel poelen liggen vol met afgevallen boombladeren en grauw geworden riet. Opschonen kan met de hand, maar soms moet er een kraanwagen aan te pas komen. Er kleeft een nadeel aan het opschonen: flora en fauna worden ernstig verstoord. Toch moet het gebeuren, om (nieuw) leven mogelijk te maken. Een schone poel geeft kikkers bijvoorbeeld de ruimte om hun eitjes af te zetten. Van september tot begin november kan de poel het beste opgeschoond worden, omdat er dan de minste amfibieën aanwezig zijn.

Snoeien en slepen

Houtwallen, grienden, fruitbomen: de natuur heeft zo af en toe een knipbeurt nodig. Dode takken kun je vaak beter afzagen, dan dat ze afscheuren bij een najaarsstorm. Snoeien kan ook de groei bevorderen. Takken zijn een mooie basis voor een afscheiding, zo'n ril trekt weer vogels en andere beestjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden