Haitink en Bröcheler: in de 'Ring'

Boe-roepen en uitfluiten behoort niet tot de geplogenheden van het operapubliek in Covent Garden, het theater van de Londense Koninklijke Opera. Het was uitzonderlijk dat regisseur Richard Jones en zijn vormgevend team vorige week tegen een muur van afkeuring moesten inbuigen toen zij na de solisten en dirigent Bernard Haitink applaus kwamen halen voor hun visie op 'Das Rheingold' van Richard Wagner.

De negatieve waardering wekte ook op tot luide bijval want er zijn altijd liefhebbers van een Wodan uitgedost met een verkeersbord waarop een speer geschilderd, of de dwerg Alberich met zwemvliezen aan de voeten, of Rijndochters met volvette heupen onder rubberen vleeskleurige omhulling, die de indruk wekte dat de dames naakt in de Rijn zwommen.

De Londense critici waren bijna over de hele linie (alleen de Times zag wel wat in Jones' visie) afkeurend in hun mening. Die van The Daily Telegraph merkte op Ringen van allerlei aard te hebben gezien, van anti-kapitalistisch tot psycho-analytisch, wat al niet, behalve de Ring die Wagner in werkelijkheid schreef.

Deze ontboezeming tekent de ontreddering die de nieuwste Ring in Londen teweeg bracht. Althans, 'Das Rheingold', het voorspel, en de eerste dag uit het eigenlijke drieluik, 'Die Walküre'. Volgend jaar maart gaat 'Siegfried' pas en 'Götterdümmerung' komt in oktober volgend seizoen aan de beurt. De negatieve beoordeling van de halve 'Ring' roept in herinnering de eveneens luidkeels afgekeurde aanzet tot een 'Ring' in regie van de Russische regisseur Alexei Ljoebimov in 1988. Ook toen was Haitink de muzikale partner. Aangezien die het volstrekt oneens was met de Rus en verdere samenwerking niet mogelijk bleek, werd Haitinks droom om een complete 'Ring' te dirigeren, wreed verstoord.

Daar is nu geen sprake van, want kritieken en verslagen reppen niet van onenigheid tussen Jones en Haitink, en algemeen directeur Jeremy Isaacs heeft al zijn grote waardering voor het werk van Jones geventileerd. Bovendien: Haitink realiseerde zijn 'Ring' al in september-oktober 1991 in Covent Garden. Om die te realiseren kocht de Koninklijke Opera een produktie uit Berlijn in regie van Götz Friedrich. Na diens 'Rheingold' klonk 'een vriendelijk applaus en een enkel bravootje er tussendoor' zoals medewerker Roel van der Leeuw berichtte. Het verloop leverde evenmin theatrale schandalen op; wèl namen de toejuichingen voor Haitink per avond in stormkracht toe, en de solisten presteerden tot veler tevredenheid.

Vrijwel aansluitend bracht toen de Nationale Opera in Brussel een geheel nieuwe produktie, muzikaal geleid door Sylvain Cambreling en op het toneel gevisualiseerd onder leiding van regisseur Herbert Wernicke. Het werd een alleszins succesvolle 'Ring' waarmee Gerard Mortier zijn directoraat afsloot. Dat hij zijn opvolger Foccroulle met een forse schuld opzadelde, dat werd pas later duidelijk!

Wat een wonderlijk toeval dat de nieuwe halve 'Ring' in Londen nu parallel loopt met de vertoning in de opera van Frankfort van de hele 'Ring' uit Brussel. Met Cambreling als dirigent, want die is in Frankfort muziekchef. Op geld hoeft daar blijkbaar niet te worden gekeken, want zo lang is het niet geleden dat het operahuis aan de Main een eigen spectaculaire 'Ring' neerzette van regisseuse Ruth Berghaus (met dirigent Michael Gielen).

Voor Nederland is de nieuwe Frankfortse 'Ring' van enig belang, want onze John Bröcheler debuteert in 'Siegfried' als Der Wanderer. Dit Wagner-debuut markeert zijn groei naar misschien de rol van Wotan. En dan komt Nederland in zicht: want in de seizoenen 1997-98 en 1998-99 bouwt ten langen leste de Nederlandse Opera een eigen 'Ring' op, de eerste complete van eigen bodem met Hartmut Haenchen als dirigent en Pierre Audi als regisseur. En men speculeert op Bröchelers aandeel daarin.

Zo bijzonder als een 'Ring' hier nog beschouwd wordt, zo gewoon is dat in het buitenland. Duitse theaters draaien er hun hand niet voor om: Düsseldorf had hem in afgelopen seizoenen, Dortmund komt met een complete 'Ring' in mei volgend jaar en Essen zet in maart en juni alvast de helft neer. En Brussel? 'We hebben hem niet in de planning voor komende jaren', luidt de reactie. Begrijpelijk, sinds een jaar is het operahuis die financiële ramp te boven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden