Haider blijft de duivel

De dranghekken staan klaar. De bewaking is verscherpt. De Weense politie neemt geen risico meer. Woensdagavond na de grote demonstratie tegen het blauw-zwarte regeringspact liep het immers bijna uit de hand voor het hoofdkwartier van de Freiheitliche Partei üsterreichs in de sjieke Kürnterstrasse, toevallig de straat genoemd naar de deelstaat waar Jörg Haider, de ultra-rechtse voorman van de FP & Ouml;, premier is.

De groep demonstranten - Anti-Faschistische Linke, Jung-Sozialisten - had zich van de grote manifestatie voor de Hofburg, het presidentiële paleis, losgemaakt en het FP & Ouml;-bureau belegerd. Naast kreten als 'Haider ist ein Faschist' daalden er wat projectielen neer op het politiekordon. Dankzij ingrijpen van de 'eigen' mensen, bleef het bij één sinaasappel en drie stenen.

Buiten de hoofdpoort demonstreert de ochtend daarna in de druilerige regen nog een klein clubje 'anti-fascistische' doordouwers. Wat de nieuwe zwart-blauwe regering van üVP en FP & Ouml; ook voor moois mag beloven, Haider is niet te vertrouwen, die blijft voor hen de duivel.

De 'grote Satan' zelf betreedt om even over half twee samen met Wolfgang Schüssel, leider van de conservatieve üVP, de perszaal van de Hofburg om het nieuwe regeringsprogramma te presenteren. Cameralieden schieten toe en verdringen zich allemaal rondom Haider. Coalitiepartner en kanselier-in-spe Schüssel staat wat verloren achter zijn katheder. Haider is de ster. Alle aandacht gaat uit naar de pre-ambule, het langverwachte voorwoord, waarmee de vrees bij burgers - en vooral buitenlui - voor een xenofoob, rechts-radicaal regime in Oostenrijk moet worden weggenomen. En inderdaad, de onder druk van Thomas Klestil totstandgekomen 'verklaring van goede wil' liegt er niet om. Allemaal bevlogen teksten over medemenselijkheid en tolerantie die pakweg zo uit de politiek correcte koker van GroenLinks had kunnen komen. En over het verenigd Europa, ooit één van Haiders electorale spookbeelden, niets dan lof.

Een halve pagina is gewijd aan het duistere verleden van Oostenrijk tijdens de nazi-periode. Deemoedig erkent de regering schuld, althans verantwoordelijkheid ten aanzien van het nazi-regime, met name de holocaust, ooit door Haider afgedaan als een 'marginaal thema'. De nieuwe regering zal zich dan ook verplichten tot een nauwgezet, zelf-kritisch onderzoek naar dat nationaal-socialistische verleden.

,,Wij leggen een duidelijke bekentenis af over ons verleden, wellicht hadden we nog eerlijker en moediger moeten zijn'', zegt Schüssel, en Haider knikt instemmend. 'Mea maxima culpa', kortom. En: Europese Unie, u ziet, wij zijn van goede wille, zij zullen ons best doen, dus wilt u uw voorgenomen boycot alstublieft vergeten.

Het spervuur van vragen uit de zaal richting de twee hoofdrolspelers is dan ook aanzienlijk minder fel dan het kruisverhoor waar ze afgelopen dinsdag door de pers aan werden onderworpen. De reacties van de twee partijleiders trouwens ook. Alleen haalt Schüssel heftig uit naar een Israëlische journalist die, wat de EU-boycot betreft, meent Oostenrijk en Servië op één lijn te moeten zetten. ,,Een belachelijke vergelijking'', slaat Schüssel terug en gaat daar verder niet op in.

Haider schiet slecht één keer uit zijn slof. Dat gebeurt wanneer een verslaggeefster hem over politiek en journalistiek 'gekakel in een kippenhok' citeert uit het Duitse weekblad 'Die Zeit'. Verkeerd, in zijn ogen. ,,U verdraait het citaat, om mij weer te kunnen schandaliseren'', bijt hij haar toe. Maar zelfs op de vraag of buitenlanders en joden nu iets te vrezen hebben, reageert hij kalm, uiteraard niet, zegt hij. Haider, van Saulus tot Paulus? Of toch een wolf in schaapsvel?

Buiten protesteren dezelfde 'Anti-Fa's' van de avond tevoren voor de uitgang onder hetzelfde spandoek. 'Pop-Faschisten und Pseudo-Christen, Betrug im Land der Fatalisten', heet het. Maar ja, zij hebben de pre-ambule nog niet gezien. Niet dat het iets zou uitmaken. Voor hen blijft Haider een wolf in schaapsvel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden