'Hadden we maar meer campagne gevoerd in Florida'

Voorbarige voorspellingen, premature felicitaties: de kiezers van de 'zonneschijnstaat' Florida hebben tv-stations, politieke kopstukken, ja, zelfs regeringen een zonnesteek bezorgd. Maar de inwoners van Florida genieten ervan zo in het middelpunt van de mondiale belangstelling te staan.

De campagneteams delen niet in de uitgelaten stemming op straat. Na uren van chaos gisternacht bracht ook de officiële uitslag geen uitsluitsel: de Republikein George W. Bush zou in Florida 1793 kiezers, 0,03 procent, meer achter hebben zich hebben dan de Democraat Al Gore. Dat was dus ruim onder de marge van 0,5 procent die bij wet hertelling noodzakelijk maakt.

De activisten zullen zich de haren uit het hoofd rukken: 'Hadden we maar íets meer aandacht besteed aan de bejaarden/ zwarten/ Spaanstaligen/ Joden'. Florida, met 25 kiesmannen de op drie na belangrijkste staat, kent een bonte verzameling van beduidende minderheden. Elk van deze groepen had goede redenen om hartgrondig voor of tegen een der kandidaten te zijn.

De zwarte bevolking van Florida bijvoorbeeld (12 procent) heeft weinig op met de Republikeinen. Voorzitter van de campagne voor George W. Bush in Florida was diens broer, gouverneur Jeb Bush. Die prijsde zich uit de markt bij de zwarten door de positieve discriminatie, in de ambtenarij en op de universiteit, terug te draaien. Ook onder de Joden (5 procent) scoren de Democraten; Gores Joodse running mate Lieberman is een extra troef.

De Hispanics (Spaanstaligen) in Florida, goed voor 12 procent, zijn niet automatisch pro-Democratisch, zoals in andere staten. De honderdduizenden Haïtianen, en de Puertoricanen zijn dat wel. Maar de staat kent een grote Cubaanse gemeenschap, sterk anti-communistisch, en uitgesproken Republikeins. Des te meer na het drama, deze zomer, rond het vluchtelingetje Elian. Het joch werd op last van de regering-Clinton gewapenderhand 'ontrukt' aan zijn familieleden in Miami en overgedragen aan zijn vader, die hem terugbracht naar het Cuba van de vervloekte Castro.

Florida's sterkste minderheid -bijna eenderde van het electoraat- zijn de bejaarden. Velen van hen genieten in het gunstige klimaat van hun pensioen. Voor hen hebben de Democraten klinkende agendapunten, zoals een uitgebreide ziektekostenverzekering en gunstige federale pensioenvoorzieningen. Maar Clintons affaire met Monica Lewinsky heeft de op ethisch vlak conservatieve bejaarden tegen de Democraten in het harnas gejaagd. Deze groep was volgens de peilingen in gelijke kampen verdeeld.

De peilingen gaven George W. Bush vorig jaar nog een ruime voorsprong in Florida. De stemming veranderde onder meer door de sterke nadruk van het Democratische campagneteam op deze swing state, die in 1988 en 1992 naar de Republikein Bush ging, maar in 1996 Clinton prefereerde boven Bob Dole.

De zo krappe marges in Florida resulteerden dit keer in onbetrouwbare exit polls (peilingen bij de stembus) door media, die elkaar met discutabele voorspellingen opjuinden, bang om 'nieuws' te missen. De onzekerheid ontaardde in chaos door incidenten en onregelmatigheden. Zo zouden er op zeker moment in enkele counties stembussen zoek zijn -wat door de autoriteiten heftig is ontkend. In een andere county, Palm Beach, met een Democratische traditie, zouden vooral bejaarde kiezers in de war zijn gebracht door een ongelukkige vormgeving van het stembiljet. Velen zouden daardoor per ongeluk hebben gestemd op de rechtse Pat Buchanan in plaats van op Gore. Ook waren er klachten van kiezers die niet mochten stemmen, omdat ze verkeerd stonden geregistreerd.

De Democraten stelden gisteren hun hoop op hertelling in de counties waar zich incidenten voordeden, zoals Date County bij Miami, en het Democratische bolwerk Broward County, waar stembussen zouden zijn verdwenen. Maar de Republikeinen leken gisteravond enige reden te hebben om de hertelling met vertrouwen tegemoet te zien, zoals woordvoerders niet moe werden te benadrukken. De onregelmatigheden zijn niet ernstiger dan normaal, volgens sommige waarnemers zelfs minder. Maar nog nooit telde iedere stem zo zwaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden