Had Nederland komiek Böhmermann wel vervolgd?

Beeld EPA

Jan Böhmermann mag bepaalde delen van zijn gedicht over de Turkse president Erdogan niet meer voordragen van de Duitse rechter. Zelf is hij niet eens met de veroordeling.

De rechter in Hamburg vond wel dat het gedicht kunst is en dat Böhmermann zich mag afvragen of de president wel behoorlijk omgaat met de vrijheid van meningsuiting. De vraag stellen of Erdogan een geitenneuker is, mag weer niet. Het ene wel en het andere niet, dat is de satiricus en zijn advocaat in het verkeerde keelgat geschoten. Citeert Böhmermann de verboden delen van zijn gedicht toch, dan riskeert hij boete of celstraf wegens belediging en belediging van een buitenlands staatshoofd.

Nederlandse cabaretiers

Moeten Nederlandse cabaretiers nu ook beter oppassen? "Dat is niet helemaal duidelijk", zegt Roeland de Bruin, universitair docent aan het Centrum voor Intellectueel Eigendomsrecht. "In Nederland wordt er veel belang gehecht aan de vrijheid van meningsuiting. Ook het beschermen van satire weegt zwaar."

Dat blijkt volgens De Bruin onder meer uit de rechtspraak en de doctrine: een opvatting die breed wordt gedeeld. "Wel is het zo dat in het Wetboek van Strafrecht er een bepaling is opgenomen die de belediging van een bevriend staatshoofd verbiedt. Er wordt in de praktijk weinig gebruik gemaakt van dit artikel. Minister Van der Steur heeft al aangekondigd dit wetsartikel te willen schrappen. De laatste keer dat een beledigende tekst aan het adres van een bevriend staatshoofd is verboden dateert van 1967, toen de rechter bepaalde dat de teksten "Johnson moordenaar" en "Johnson oorlogsmisdadiger" niet door de beugel konden. Sindsdien hebben de Nederlandse cabaretiers zich bepaald niet onbetuigd gelaten, terwijl dit niet tot verboden heeft geleid. Recentelijk heeft overigens het openbaar ministerie besloten degene die "Fuck de koning" scandeerde tijdens een demonstratie tegen Zwarte Piet in 2014 niet te vervolgen."

De Bruin was wel een beetje verbaasd door de uitspraak van de Duitse rechter. "Het is natuurlijk altijd verrassend als de vrijheid van meningsuiting beperkt wordt." Of dat recht ook geldt voor de grove uitspraken van Böhmermann? "Zeker. Er is expliciet vastgelegd dat vrijheid van meningsuiting juist ook geldt wanneer meningen shockeren, aanvallend zijn of voor beroering zorgen. Wat Böhmermann zei valt daar zeker onder. Wel zijn er bepaalde grenzen aan die vrijheid, bijvoorbeeld wanneer er grondrechten van anderen in het geding zijn, of, zoals in dit geval, er mogelijk sprake is van belediging van een een bevriend staatshoofd." Wat precies beledigend is, zal per geval door de rechter moeten worden bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden