Hacken, online stalking of oplichting verdient net zoveel aandacht als traditionele misdrijven

Beeld Getty Images/Cultura RF

De impact van digitale misdrijven op slachtoffers is minstens zo groot als bij traditionele criminaliteit. Het wordt daarom tijd om online vergrijpen als ‘high impact crime’ te bestempelen, zeggen deskundigen.

Vandaag stond het ministerie van justitie en veiligheid op een congres stil bij het tienjarig bestaan van de speciale aanpak van veelvoorkomende misdrijven die het veiligheidsgevoel van mensen ernstig aantasten. Denk aan woninginbraken, straatroven en overvallen. De ‘high impact’ aanpak – extra middelen, een speciale taskforce, tal van lokale projecten en publiekscampagnes – werkt, concludeert de minister op basis van de dalende cijfers (zie illustraties).

. Beeld Brechtje Rood

Het woord internetcriminaliteit viel niet op het podium, behalve bij Marnix Eysink Smeets, lector publiek vertrouwen in veiligheid aan de Hogeschool Inholland. Volgens hem is het beleid toe aan een herziening. “High impact is een fluïde begrip. Wat een negatieve invloed heeft op het veiligheidsgevoel van mensen, verandert. Maar door de aanpak is het als het ware gestold in de situatie van tien jaar terug.”

Wie nu beleid zou maken tegen high impact crime, zou daar sommige vormen van cybercriminaliteit in meenemen, denkt Eysink Smeets. Omdat mensen zich er zorgen over maken, maar ook omdat traditionele misdrijven nu vaak een digitale component hebben. “Burgemeesters worden bedreigd via sociale media. Als mensen ergens het gevoel van krijgen dat de sociale orde in gevaar komt, dan staat dat hoog op de lijst. Hoger dan woninginbraken, als je het mij vraagt.” 

Beeld Brechtje Rood

Hacken, cyberstalken

Volgens het ministerie was één op de negen Nederlanders in 2017 slachtoffer van het brede begrip ‘cybercrime’. Rutger Leukfeldt, lector cyber-security bij de Haagse Hogeschool en onderzoeker bij het Nederlandse Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving, kreeg de opdracht te bekijken hoe dat slachtofferschap wordt ervaren. Zijn conclusie: digitale misdrijven als hacken, cyberstalken en online fraude hebben een vergelijkbare impact als traditionele vormen van criminaliteit. De negatieve effecten zijn soms zelfs groter.

Leukfeldt: “Dat laatste is bijvoorbeeld zo als de digitale en fysieke wereld door elkaar lopen. Wie via internet wordt gestalkt, heeft zelfs het gevoel in eigen huis niet veilig te zijn, omdat het stalken via internet de huiskamer binnenkomt.”

. Beeld Brechtje Rood

Die impact kan ook het gevolg zijn van de duur van het misdrijf. Zijn er bij een hack naaktfoto’s gestolen, dan weet het slachtoffer nooit wanneer en waar die beelden opduiken.

Slachtoffers van internetcriminaliteit hebben bovendien vaker te maken met victim blaming. Wie op een nepmail heeft geklikt en daardoor geld kwijt is, krijgt nogal eens de vraag: hoe kun je daar nou intrappen? Wie zijn of haar naaktfoto’s gestolen ziet, hoort: wie bewaart er dan ook zulke foto’s in de cloud? “Dat soort vragen krijgen slachtoffers niet alleen uit hun omgeving, maar ook bij de politie nog wel eens te horen,” zegt Leukfeldt. “Er is een kennisachterstand. Terwijl het voor slachtoffers heel belangrijk is erkend te worden.” 

. Beeld Brechtje Rood

Publiekscampagne

Het ministerie kondigde verschillende maatregelen aan naar aanleiding van het slachtofferonderzoek. Zo hebben alle eenheden van de politie inmiddels een speciaal cybercrime team, wat de kennisachterstand moet verkleinen.  Ook komt er dit jaar een publiekscampagne om te voorkomen dat mensen slachtoffer worden van digitale criminelen. 

Wat kan een stempel als high impact crime daaraan toevoegen? Het laat in geval zien dat het probleem niet wordt onderschat, zegt Leukfeldt. “Om een indruk te geven: er worden inmiddels meer mensen slachtoffer van hacken dan van fietsendiefstal. En er is geen reden aan te nemen dat het aantal gaat dalen. Dat verdient wel wat meer aandacht.” 

Lees ook: 

Samen strijden tegen cybercriminelen 

Als burgers weten dat hun e-mailaccount is gehackt, worden ze waakzamer. Dus kunnen ze dat checken bij de politie.

Kleine hackers voor de rechter, want ook de blootfoto’s van je ex stelen heeft grote impact 

Veel aloude misdrijven hebben nu ook een digitale variant. Zo is er naast huisvredebreuk ook computervredebreuk. Dat leert een dagje Groningse rechtbank, waar de politierechter zich boog over zaken van huis-tuin-en-keukenhacks.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden