'Haatprediker aan de Rijn' Joachim Meisner overleden

Kardinaal Joachim Meisner tijdens een mis in de Dom van Keulen in 2008.Beeld AP

De voormalige aartsbisschop van Keulen, kardinaal Joachim Meisner, is vandaag op 83-jarige leeftijd overleden tijdens zijn vakantie in een Duits kuuroord.

De aartsconservatieve Meisner was in Duitsland en daarbuiten zeer omstreden. Hij betitelde zichzelf als de 'waakhond van god' en had veel tegenstanders, die hem vanwege zijn uiterst conservatieve standpunten omschreven hem als 'fundamentalist' en als 'haatprediker aan de Rijn'. 

Meisner kwam meerdere malen onder vuur te liggen om uitspraken die hij deed. Zo veroorzaakte hij in 2007 een rel toen hij niet-religieuze kunst bestempelde als “entartete Kunst” tijdens de inwijding van het gerenoveerde bisschoppelijk museum Kolumba in Keulen. In de nazi-tijd werd deze term gebruikt voor kunst die niet overeenkwam met de officiële visie van het Hitler-regime. Kunstenaars die dergelijke kunst maakten, werden vervolgd en hun werk vernietigd.

Meisner probeerde die rel nog te voorkomen door later te verklaren dat hij geen hulde had willen brengen aan “oude ideologieën”. Maar dat mocht niet baten. De staatssecretaris van Cultuur in de deelstaat Noordrijn-Westfalen, Hans-Heinrich Grosse-Brockhoff (CDU), reageerde woedend en vond Meisners woordkeuze “beangstigend en het toont aan dat hij geen enkel begrip heeft voor kunst en cultuur”.

De Nederlandse euthanasiewet die in 2001 werd aangenomen noemde Meisner “een stuitend voorbeeld in Europa. Een dergelijk Europa willen we in elk geval niet, waar oude mensen en kinderen worden gedood”, zei hij destijds tegen het Katholiek Nieuwsblad.

Gedwongen pensioen

Volgens hem was daartegen maar één remedie: dat allen terugkeren “naar de opvatting dat de hoogste roeping van de vrouw het moederschap en van de man het vaderschap, en dat God de mensen als vrouw en man geschapen heeft om samen een gezin te stichten".

Meisner mengde zich in 2007 ook in een debat rondom de bouw van een moskee in Keulen. De kardinaal zei toen begrip te hebben voor het wantrouwen tegenover de bouwplannen. “Dat Keulenaren de bouw van de moskee afwijzen zou wel eens kunnen komen doordat moslims die hier wonen de vrijheid van godsdienst eenzijdig respecteren. Moslims die christen worden voelen zich bedreigd door hun oude geloofsgenoten en christenen in moslimlanden zijn hun leven ook niet zeker.” Dat zou volgens Meisner een groot wantrouwen oproepen bij de inwoners van Keulen.

Meisner werd eind 1988 tot aartsbisschop van Keulen benoemd. Dat gebeurde na een stemming waarbij het kapittel aanvankelijk geen overeenstemming kon bereiken. Paus Johannes Paulus II veranderde eigenhandig de regels waardoor dit uiteindelijk toch lukte. Met die paus en zijn navolger Benedictus XVI stond Meisner op zeer goede voet, omdat de drie mannen ideologisch op dezelfde conservatieve lijn zaten. 

De huidige paus Franciscus stuurde Meisner in 2014 gedwongen met pensioen. Sindsdien leidde hij een teruggetrokken bestaan in de stad Keulen. Zijn opvolger als aartsbisschop in Keulen, Rainer Maria Woelki, heeft gebroken met het conservatisme van Meisner.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden