Nieuws

Haat regeert in tweede debat Clinton-Trump

In St. Louis kijken toeschouwers naar Trump en Clinton die op een muur worden geprojecteerd.Beeld Photo News

"Het is ontzettend goed dat iemand met het temperament van Donald Trump niet de wetten handhaaft in ons land", verzuchtte Hillary Clinton halverwege het presidentiële debat van vannacht. "Ze heeft een enorme haat in haar hart", zei Donald Trump op een ander moment over haar.

Het was kenmerkend voor de tweede ontmoeting tussen de presidentskandidaten, in St. Louis. Vanaf het eerste moment, toen ze elkaar geen hand gaven, stonden daar twee politici die het niet alleen met elkaar oneens waren, maar elkaar zelfs totaal niet als presidentiabel zagen. Hillary Clinton maakte het expliciet, naar aanleiding van de vrijdag opgedoken video waarop Donald Trump praat over hoe hij vrouwen letterlijk aanpakt. "Ik heb nooit de geschiktheid voor het ambt betwijfeld van vorige genomineerden. Met Donald Trump is het anders", zei ze.

Op zijn beurt beloofde Trump dat hij, als hij tot president gekozen wordt, een speciale aanklager zal benoemen om onderzoek te doen naar het handelen van Clinton, vermoedelijk in verband met haar slordige omgang met geheime emails. Op haar verzuchting dat iemand als hij gelukkig nu niet de wetten handhaaft, beet hij terug: "Omdat u dan in de gevangenis zou zitten!"

Tekst loopt door onder de video waarin Trump bovenstaande opmerking maakt.

Psychologie
De vijandelijkheden begonnen al kort voor het debat, met een kras staaltje psychologische oorlogvoering. Onverwacht belegde Trump een korte persbijeenkomst met vier vrouwen, waarvan drie zeggen door Bill Clinton te zijn verkracht of aangerand, en een het Hillary Clinton nadraagt dat ze als advocaat haar verkrachter verdedigde. De vier konden daarna dankzij Trump plaatsnemen in de zaal, waar ook Bill Clinton zelf zat.

Tijdens het debat was dat de kern van Trumps verdediging, als het ging over de video uit 2005: hij had dingen gezegd, maar Bill Clinton had dingen gedaan, en Hillary Clinton had die vrouwen 'gemeen aangevallen'. Op een directe vraag van een van de twee gespreksleiders, Anderson Cooper van CNN, ontkende hij dat hij zelf werkelijk gedaan heeft waarover hij op de video opschept: vrouwen zonder toestemming kussen en in het kruis grijpen.

Clinton was wel wijzer om een gedetailleerde verdediging te houden van Bill Clintons escapades, en hield het bij de vaststelling dat 'zo veel van wat hij net heeft gezegd niet waar is, maar hij mag campagne voeren op de manier die hij wil." Waarna ze Michelle Obama citeerde: "Als zij laag gaan, gaan wij hoog."

Optimistisch versus wanhopig
Die pijnlijke kwesties uit het verleden kwamen meteen aan het begin van het debat aan de orde, en daarna verliep het als menig ander debat, met de onderwerpen die iedere keer terugkomen: de emails van Clinton, het belastingstelsel, of het nieuwe zorgstelsel Obamacare moet worden afgeschaft of verbeterd en wat te doen tegen IS. En net als in het eerste debat was er een duidelijk contrast tussen de kandidaten: Clinton die het zakelijk en optimistisch probeerde te houden, Trump die de situatie van Amerika als tamelijk wanhopig afschilderde. Wanneer Clinton aan het woord was, ijsbeerde hij somber kijkend over het podium - wanneer hij aan het woord was, ging zij rustig zitten.

Inhoudelijk was Trump beter op dreef dan in het eerste debat. Er waren minder gelegenheden waarbij hij woorden aaneen reeg zonder dat duidelijk was waar hij heen wilde. Enkele keren diende hij Clinton effectief van repliek, bijvoorbeeld toen ze moest reageren op de onthulling (door WikiLeaks) dat ze in een toespraak had gezegd dat politici over veel onderwerpen een publieke en een privé-opstelling moeten hebben. Clinton verwees, niet erg logisch, naar president Abraham Lincoln, die om het dertiende amendement tegen de slavernij door het Congres te krijgen verschillende argumenten gebruikte tegen verschillende Congresleden. "Ze loog. Nu geeft ze de schuld van die leugen aan wijlen de grote Abraham Lincoln", zei Trump. "Eerlijke Abe loog nooit, dat is het grote verschil tussen Abraham Lincoln en U."

Problemen waren er voor Trump toen het ging over Syrië en IS. In het debat van de 'running mates' had de Republikein Mike Pence gezegd dat de VS militair moeten ingrijpen om een einde te maken aan de humanitaire ramp in Aleppo. Trump viel hem openlijk af. "We hebben daar niet over gesproken en ik ben het daar niet mee eens", zei hij.

De campagne-organisatie van Trump toonde zich in tv-interviews achteraf opgetogen dat hun kandidaat zoveel beter voorbereid en beheerst in het debat was verschenen. Maar met zijn agressieve opstelling - hij onderbrak Clinton geregeld en klaagde tegen de gespreksleiders dat het 'drie tegen een' was, zal hij voornamelijk bereikt hebben dat zijn aanhang, waarvan lager opgeleide blanke mannen de hoofdmoot vormen, vertrouwen in hem hield.

Hij deed handreikingen naar andere groepen, maar die waren nauwelijks effectief. Hij beloofde opnieuw meer te doen voor zwarte Amerikanen en latino's, maar schilderde hen daarbij collectief af als kansloze bewoners van de binnensteden, iets waar niet alle leden van die groepen blij mee zijn. Een paar keer verwees hij naar senator Bernie Sanders: volgens hem is de overwinning in de Democratische voorverkiezingen hem door Clinton ontstolen.

In een peiling van CNN onder de tv-kijkers vond 57 procent dat Clinton het debat gewonnen had en 34 procent dat Trump de winnaar was. Maar belangrijker dan dat getal, en dat ene debat, is de indruk die Trump de afgelopen dagen heeft achtergelaten, vanaf het bekend worden van de video afgelopen vrijdag tot en met zijn strategie voor en in het debat. Daarmee zal hij onder de kiezers niet de extra harten hebben veroverd die hij volgens de peilingen keihard nodig heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden