Haarlem redt oude wijken van palenpest

Haarlem lijdt aan palenpest. De stad werkt aan een grootscheepse operatie om rottende grenen heipalen te vervangen door stevige betonnen exemplaren.

HAARLEM - Meneer H. Oostmeijer (57) woont al sinds 1968 in de Haarlemse Teylerstraat. Een prima eengezinswoning, met een ruime woonkamer en drie slaapkamers. Alleen: het huis staat op beroerde palen. Hij voelde al jaren nattigheid: ,,De huizen aan de overkant waren flink aan het verzakken. Die zijn inmiddels gesloopt.”

Zijn eigen huis begon ook scheuren te vertonen. Oostmeijer weet sinds een jaar of tien waarom: palenpest. Oostmeijer is niet de enige. Midden jaren negentig kwam de palenpest aan het licht. Zo'n 8000 Haarlemse huizen in oudere wijken rusten op grenenhouten palen. Die blijken vatbaar voor een bacterie, die langzaam maar zeker een vernietigende uitwerking op de heipalen heeft.

Palenpest - die ook in Zaandam voor problemen zorgt - is net iets anders dan paalrot, die in steden als Dordrecht, Schiedam en Gouda de funderingen aantast. Bij paalrot is niet een bacterie, maar een schimmel de boosdoener. De effecten zijn hetzelfde. Verzakking, scheuren, deuren die niet meer open of dicht kunnen. Niet ingrijpen betekent dat er uiteindelijk niets anders op zit dan slopen.

PvdA-kamerlid Jan Boelhouwer bepleitte onlangs plaatselijke noodfondsen voor gedupeerde huiseigenaren, te beginnen bij Dordrecht. Daar voeren boze bewoners al jarenlang een felle strijd tegen de gemeente, die volgens hen te weinig doet om het probleem aan te pakken. De SP ging nog een stapje verder met een pleidooi voor een nationaal fonds.

Van zo'n landelijk fonds wil minister Dekker (volkshuisvesting) niets weten, antwoordde ze op het SP-voorstel. Volgens haar zijn de woningbezitters zelf verantwoordelijk voor het oplossen van de funderingsproblemen.

Zes gemeenten - waaronder Dordrecht en Haarlem - kregen enkele jaren geleden eenmalig subsidie van het rijk. Daar blijft het wat Dekker betreft bij. Of gemeenten financiële steun geven aan huiseigenaren, mogen ze zelf bepalen.

Haarlem heeft besloten dat te doen. De rijkssubsidie bedroeg 9,5 miljoen euro; de gemeente zelf stak er nog eens 15 miljoen in. ,,Het is in principe het probleem van de eigenaren”, benadrukt Michiel van Baarsen van het gemeentelijke bureau funderingsaanpak. ,,Maar als zij niet ingrijpen, is dat slecht voor de stad. Daarom helpen wij ze.” Lang niet alle huizen vallen onder de gemeentelijke aanpak. De gemeente heeft 1400 huizen laten onderzoeken in sociaal zwakkere wijken. Daarvan bleken 300 niet te redden. Die worden gesloopt. De overige 900 krijgen nieuwe heipalen. Niet alle bewoners werkten vrijwillig mee. Diegenen die niet wilden, kregen eerst een dringende aanschrijving en enkelen zijn via de rechter gedwongen mee te werken. Want als in een rijtje één huis verder blijft wegzakken, dan krijgen de buurhuizen alsnog problemen.

En al die andere Haarlemse huizen op grenen palen? Veel daarvan zijn in het bezit van corporaties, die ook zelf verantwoordelijk zijn voor maatregelen. Andere huizen staan in betere buurten. Daar, redeneert de gemeente, kunnen de bewoners hun eigen boontjes wel doppen. ,,We denken het ergste te hebben gehad”, zegt Van Baarsen. ,,Al kan er nog van alles aankomen. De huizen die we nu aanpakken, zijn gebouwd tussen 1910 en 1930. Mis-schien krijgen nieuwere huizen straks ook problemen.”

Wethouder Mimi Rietdijk is tevreden over het project. In 2006 zijn alle 1200 huizen aangepakt.

,,We willen deze oude wijken graag in stand houden”, zegt ze.

,,Dat lukt omdat geen enkele politieke partij heeft geprobeerd hier een slaatje uit te slaan. Dat is best bijzonder.”

Het echtpaar Oostmeijer zit nu tijdelijk in een wisselwoning. Maandag begint het werk: vloer eruit, nieuwe heipalen, betonnen vloer erop, verankeren aan de zijmuren - klaar. Dat duurt een maand of vier. Het gaat hem een lieve duit kosten, zegt Oostmeijer: van de gemeente krijgt hij 18 500 euro, zelf betaalt hij zo'n 15 000 euro voor de nieuwe fundering.

Nu hij toch bezig is, laat hij wel gelijk de houten kozijnen vervangen door kunststof. ,,Ze hebben beloofd dat mijn huis weer dertig jaar meegaat.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden