Haar man is boer, zelf werkt ze steeds vaker buiten de deur

Anita Huijsmans-Rademaker vindt haar baan prima te combineren met het boerenbedrijf van haar man. Beeld Herman Engbers
Anita Huijsmans-Rademaker vindt haar baan prima te combineren met het boerenbedrijf van haar man.Beeld Herman Engbers

De rol van de vrouw op het boerenbedrijf verandert. Ze heeft vaker een baan naast het werk op de boerderij. Maar beslist wel mee.

Vier van de tien vrouwen op een boerenbedrijf werken buitenshuis. Dertig jaar geleden was dat nog maar een op de twintig. Deze werkende boerinnen blijven wel aan de keukentafel meepraten over de boerderij en de toekomst, zo blijkt uit onderzoek van Hogeschool Windesheim en het Landbouw Economisch Instituut van de Wageningen Universiteit in opdracht van het ministerie van economische zaken.

Hoe jonger en hoe hoger opgeleid, hoe vaker plattelandsvrouwen een baan elders hebben. "De boerin die buitenshuis werkt, dat is de toekomst", concludeert Ilse Matser, lector familiebedrijven bij Hogeschool Windesheim, die het onderzoek uitvoerde. "Maar de kennis en de expertise die ze in dat werk opdoet, neemt ze mee naar de boerderij."

Strategische beslissingen
Een minderheid (twee op de vijf) van de vrouwen met een andere baan werkt ook nog meer dan tien uur per week mee op de boerderij. Zij bemoeien zich actief met de beslissingen die moeten worden genomen. Maar ook de vrouwen die alleen buitenshuis werken voelen zich betrokken bij het bedrijf, dat vaak al langer in de familie is. "Ze zitten niet bij de dagelijkse beslissingen, maar wel bij de strategische, als bijvoorbeeld een risicovolle beslissing over een investering moet worden genomen", aldus Matser.

De onderzoekster noemt dat positief. "De vrouw brengt haar kennis van buiten in, maar ze is ook lid van het gezin. Die combinatie is van belang. Als jonge vrouw moet je soms je plek veroveren in de maatschap. Vaak is er sprake van meerdere generaties, als je dan buitenshuis werkt is het soms moeilijk om mee te praten."

In het familiebedrijf komen drie systemen samen, legt Matser uit: "Het gezin of de familie, het bedrijf en het eigendom. De petten hoeven niet voor elk systeem dezelfde kant op te staan. Voor het bedrijf kan groei noodzakelijk zijn, maar dat kan haaks staan op de belangen van het gezin, waarin harmonie en een gelijke verdeling voorop staan."

Maatschappen
Nog altijd is 87 procent van de actieve boerderijen een familiebedrijf, maar de agrarische wereld is behoorlijk in beweging met schaalvergroting, specialisatie, innovaties en de combinatie met andere functies zoals zorg en recreatie. Steeds vaker ontstaan er maatschappen.

"Het familiebedrijf blijft een krachtige vorm, maar het is geen automatisme meer", stelt Matser. "We zijn een generatie verder sinds het laatste onderzoek naar de rol van de vrouw in het agrarisch familiebedrijf en er is sindsdien duidelijk wat veranderd."

Traditioneel werken vrouwen in gezinsbedrijven mee, naast de zorg voor de kinderen en het huishouden. Maar die groep slinkt en is inmiddels nog maar net zo groot als de groep met een baan buitenshuis. Wel blijven de boerinnen met baan bovengemiddeld belast met de zorgtaken thuis, en dat bevalt ze maar matig, zo bleek uit de enquêtegesprekken.

'Alleen bij de oogst doe ik mee, dan doe ik de catering'

Anita Huijsmans-Rademaker (45) uit Dronten is getrouwd met akkerbouwer Toine. Ze hebben twee zonen, Max (14) en Tijn (10).

"Mijn moeder was gewoon thuis. Traditioneel. Maar dat was dertig jaar geleden. Wij hebben thuis akkerbouw en dat is prima te combineren met een baan buitenshuis. Ik werk twee dagen in de week als spreekuurassistente in Oogziekenhuis Zonnestraal in Lelystad.

Thuis is het alleen druk tijdens de piektijden: in het voorjaar, als alles moet worden gezaaid en gepoot, en in het najaar als vanaf september de uien en de aardappels van het land moeten. Afgelopen vrijdag hebben we de laatste wortels gerooid. Ik doe alleen mee bij de oogst, dan doe ik de catering. Als ik dan thuis kom uit m'n werk moet ik gaan koken. Onze kinderen redden zich zelf wel, maar in die tijd kan ik niet op mijn man bouwen.

Mijn man kan het werk alleen. Hij werkt wel samen met twee collega's, ze hebben samen machines, in de akkerbouw heb je elkaar nodig. Hij houdt er rekening mee als de loonwerker moet komen: niet op maandag of donderdag, want dan ben ik er niet. Op die dagen kookt hij, als ik om half zes thuis kom staat het eten op tafel, en hij haalde toen ze jong waren de kinderen uit school. Tot vier jaar geleden had hij zelf ook een baan voor twee dagen, maar toen kon hij er een bedrijf bij pachten en zo het areaal verdubbelen.

Hij heeft het bedrijf in 2000 overgenomen van zijn vader. Vroeger namen mijn schoonzus en ik in de oogst allebei een dag vrij. Dan stonden we de hele dag te koken en af te wassen. Dat is voorbij."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden