'Haal briljante geesten hierheen'

Consultants: Onderwijs te veel gericht op middelmaat, te weinig op echte toppers

Wil Nederland de crisis ontstijgen, dan is innovatie het toverwoord, schreef deze krant gisteren. Waterbeheer, landbouw, voedsel en duurzaamheid, op die gebieden moeten we onze denkkracht concentreren. "Nuttig, zo'n lijstje", reageert Thomas Steffens van de Boston Consulting Group (BCG). "Maar innovatie is vooral de uitkomst van de juiste dingen doen." Organiseer 'vernieuwingskracht', is zijn advies, dan kan Nederland op ieder willekeurig terrein gloriëren.

BCG nam niet de crisis als uitgangspunt toen ze onderzocht wat Nederland nodig heeft om ook in 2030 nog een aardige boterham te verdienen. "Wij zochten een nieuwe groeimotor, omdat onze analyse is dat de huidige eindig is." Havens, wijdverbreid internet en goede talenkennis boden Nederland jarenlang voordeel. Maar andere landen hebben hun achterstand ingehaald.

Toptalent hebben we nodig, is de analyse van BCG. Waarom? "Wij voorzien een steeds versnellende technologische ontwikkeling. Ter illustratie: in 2010 zijn er 75 procent meer patenten verstrekt dan tien jaar eerder. Bedrijven merken dat: Nokia, TomTom komen op, maar houden hun leidende positie niet vast. Een toptalent kan die snelle omwentelingen volgen en die verbinden met de vraag van klanten, die steeds complexer wordt. Wereldwijd stijgt de welvaart en rijkere klanten vragen om producten en diensten op maat."

Snelle denkers die aan die steeds specifiekere én voortdurend veranderende vraag kunnen voldoen. Zij moeten Nederland meer dan ooit opstuwen, is Steffens overtuiging.

Hoe komen we aan toptalent? Steffens: "In Nederland scoren middelbare scholen gemiddeld goed, omdat we de minder goede leerlingen op een hoger niveau weten te tillen. Dat heeft een prijs: we halen niet het maximale uit de toppers. Misschien helpt het extra geld uit te trekken voor dat toptalent, maar belangrijker nog is focus. Zie het regeerakkoord. Daarin staat het streven naar excellentie, maar alle maatregelen zijn toch weer gericht op de onderkant van de piramide."

Onze universiteiten zijn goed, maar allemaal subtoppers, zegt Steffens. Dus trekken ze ook (buitenlandse) studenten uit de subtop. Briljante geesten blijven hier niet én komen veelal niet naar Nederland toe. "Met twee echte topuniversiteiten is het maatschappelijk rendement veel groter."

Om slimme mensen tot hun volle recht te laten komen, is aanpassingsvermogen een voorwaarde. Ook overheid en bedrijfsleven moeten sneller inspelen op veranderingen. Steffens: "Er wordt nu gesproken over aanpassing van de WW en het ontslagrecht, maar dat zijn slechts elementjes. Ook het belastingstelsel is te rigide. De politieke besluitvorming - met een Tweede en dan een Eerste Kamer en dan een Raad van State - is te traag."

Als Nederland de internationale ratrace niet bijbeent, heeft dat grote gevolgen. BCG berekende dat slechts 25 procent van de werkende Nederlanders zich dagelijks moet meten met collega's uit de rest van de wereld. Dat is bijvoorbeeld de Nederlandse boer die zijn product wereldwijd afzet. Nu nog verdient hij 65 keer zoveel als een Thaise concurrent. Hij is dan ook 75 keer zo productief. Maar als die Thai weet te profiteren van een technologische vernieuwing die de Nederlandse boer is ontgaan, kan die voorsprong snel verdampen.

Verliest de 25 procent van de beroepsbevolking die internationaal concurreert - en dus de bedrijven waarvoor zij werken - de leidende positie, dan raakt dat iedereen. Want de Nederlandse kapper verdient geen veelvoud van wat haar Thaise collega binnenbrengt, omdat ze zo snel of zo mooi knipt. Haar salaris is slechts hoger, zolang die superproductieve boer zijn positie en inkomen weet veilig te stellen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden