Haagse reclame in Mumbai

Hoe promoot je een stad in een land van 1,2 miljard inwoners? Den Haag deed vorige week een poging in India, en Trouw ging mee. 'Deze reis is ook een eerbetoon aan de Hindostanen in Den Haag.'

Twee grijze auto's rijden strak achter elkaar, allebei met de letters CD op hun kentekenplaten. Elke militair en iedere politieman salueert naar de korte colonne die van het Indira Gandhi International Airport in New Delhi naar de ambassadewijk van de Indiase hoofdstad rijdt. In de voorste auto - met de letters CD, het nummer 1 en een Nederlands vlaggetje - zit de Nederlandse ambassadeur in India Bob Hiensch samen met zijn oude baas, de toenmalige minister van buitenlandse zaken en de huidige burgemeester van Den Haag, Jozias van Aartsen (VVD).

In de tweede grote auto zitten zijn hoofd internationale zaken Astrid Bronswijk en directeur communicatie van de gemeente Den Haag Wim Kok. Ook lid van de delegatie is hoogleraar internationaal recht, Willem van Genugten. Ze zijn drie dagen op bezoek in India (New Delhi en Mumbai) om de stad Den Haag, de metropoolregio Den Haag-Rotterdam en Nederland te promoten.

Bijzondere aandacht is er in deze diplomatieke reis voor het internationaal recht, en de in juni opgerichte denktank The Hague Institute of Global Justice. Van Genugten is daar naast zijn professoraat aan de Universiteit van Tilburg nu de decaan van. Bij elke ontmoeting wordt benadrukt dat Den Haag dé 'internationale stad van vrede en recht' is.

Op straat weerklinkt continu getoeter van auto's, bussen, vrachtwagens en riksja's. De bestuurders kijken niet achteruit, alleen naar het verkeer voor hen. Deze regel kan als metafoor dienen voor het enorme land, waar economische groei soms het enige lijkt dat telt.

Dat trekt vele buitenlandse delegaties: rijksoverheden, provincies en gemeenten uit de hele wereld zien dat er veel te halen is. Tientallen Nederlandse missies, van zelfs de kleinste gemeenten, zijn in India geweest. Rang en status tellen in het hiërarchisch opgebouwde India. Voor Den Haag is het een pre dat burgemeester Van Aartsen minister van buitenlandse zaken is geweest. Daarom kon hij drie ministers ontmoeten.

"Zo'n reis is niet meer alleen van het halen of het brengen, zoals vroeger. Het gaat nu voornamelijk om uitwisseling van kennis en netwerken, waar afspraken uit voortvloeien in het voordeel van beide partijen", vertelt burgemeester Van Aartsen. Geven en nemen dus, daar horen ook cadeaus bij. Van Aartsen biedt de Indiase minister van arbeid, mevrouw Daggubati Purandeswari, zes studiebeurzen aan, voor topstudenten die op zomercollege mogen aan The Hague Academy for International Law in het Vredespaleis in Den Haag.

"Tijdens deze cursus krijgen studenten uit alle hoeken van de wereld les van gerenommeerde hoogleraren op het gebied van internationaal recht. Veel deelnemers aan deze zomerschool komen later op invloedrijke posities bij internationale organisaties en de diplomatieke dienst van hun land", zegt Van Aartsen bij de overhandiging van de beurzen.

De burgemeester promoot ook andere hogescholen en universiteiten in de Hofstad, Delft, Rotterdam en Leiden. India heeft behoefte aan goede opleidingsplekken, weet de minister. Over en weer worden toezeggingen gedaan om verder te praten over de uitwisseling van studenten. Een wild idee in India is een faculteit van de Haagse Hogeschool in India, of een speciale studieroute in Nederland voor Indiase studenten. "In elk geval is de kiem nu gelegd", zegt de burgemeester.

Om een 'brain drain' te voorkomen, doet het land moeite om in het buitenland afgestudeerden en gepromoveerden terug te halen met aantrekkelijke regelingen. "Als dat lukt, wordt het brain gain", zegt minister Purandeswari. "Nederland is een van de vele landen die dingen naar de gunsten van de Indiase student. Traditioneel gaan elk jaar vele duizenden studenten naar de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Australië."

Tussen de inwoners van beide landen bestaat een bijzondere band. Ruim tien procent van de Hagenaars heeft wortels in India. De Surinaams-Hindostaanse gemeenschap is in de Hofstad de grootste allochtone bevolkingsgroep met ruim zestigduizend inwoners, en is daarmee de grootste groep op het Europese vasteland die van oorsprong uit India komt. Zij komen veelal uit Suriname, maar hun voorouders werden na de afschaffing van de slavernij uit India overgebracht om op plantages te werken.

"Deze reis naar India is ook een eerbetoon aan die tamelijk succesvolle groep in Den Haag", zegt de burgemeester. "Om die band te bestendigen is op 2 oktober, de geboortedag van Mahatma Gandhi, dit jaar het Gandhi Centre in Den Haag opgericht." De burgemeester hoopt dat India, dat het centrum bekostigt, ook 'culturele troepen' stuurt om de Hindostanen 'verder wegwijs te maken in de Indiase cultuur'.

Politicus en voorzitter Karan Singh van de Indiase Raad voor Culturele Relaties belooft dat. Ook zal Singh helpen bij het organiseren van de jaarlijkse India-maand in Den Haag, waar alle Hindostanen uit Nederland kunnen genieten van Indiase films, muziek en dans. Ook denkt India na of in Den Haag een jaarlijkse Europese diasporadag is te houden. Zo'n dag is al in 2009 en 2011 in Den Haag gehouden.

India heeft een minister speciaal belast met de Indiërs 'overzee'. Het ministerie verzon een soort paspoort voor 'persons of Indian origin'. Met deze PIO-card kunnen bijvoorbeeld Surinaamse Hindostanen eenvoudiger zakendoen in India en gemakkelijker een visum krijgen. Ook hiervoor geldt: alles voor de groei, want al die mensen buiten India kunnen het land - door Indiërs ook wel Bharat Mata (moeder India) genoemd - economisch nog groter te maken. Den Haag hoopt als de Hindostaanse hoofdstad van het Europese vasteland, te kunnen profiteren van drukker verkeer tussen Nederland en India, en Den Haag. "Maar dan moet Den Haag wel meer Indiase restaurants openen en een breder aanbod aanbieden voor vegetariërs", zeggen een paar Indiase ondernemers die in Nederland in zaken zitten.

Op de terugweg naar het vliegveld van Mumbai rijdt de chauffeur langs kilometerslange sloppenwijken, zoals die in de Oscarwinnende film 'Slumdog Millionaire'. Van Aartsen: "Een fascinerend land waar ik graag naar terug wil gaan, voor zaken, maar ook om het land te zien. Zoveel contrasten op de vierkante meter zie je elders nauwelijks. Wel hoop ik dat als ik hier weer terugkom, iedereen het wel een stuk beter heeft."

Hindostaanse hoofdstad Den Haag
Den Haag is de Hindostaanse hoofdstad van het Europese vasteland, zegt de Haagse burgemeester Van Aartsen. Dat laat hij zijn gesprekspartners New Delhi en Mumbai dan ook graag weten. Tien procent van de Haagse bevolking is van Surinaams-Hindostaans van afkomst. Het is de grootste van oosprong uit India afkomstige gemeenschap op het Europese vasteland. Alleen in Londen wonen er nog meer. Na Den Haag wonen veel Hindostanen in Rotterdam, Amsterdam en Utrecht. Die groep is via Suriname naar Nederland gekomen. In 1873 voer het eerste schip 'Lalla Rookh' van Brits-India vol met Indiase contractarbeiders naar Suriname. Zij vervingen vervolgens de slaven die sinds de afschaffing van de slavernij in 1863 langzamerhand van de plantages wegtrokken. Deze 'kantraki's' werkten op de plantages onder zware omstandigheden. Wat ze ervoor terug kregen was een lapje grond na hun contractperiode.

Vlak voor en vooral na de onafhankelijkheid van Suriname trokken veel Hindostanen naar Nederland. Een groot deel van deze groep was altijd al tegen de onafhankelijkheid. De meeste Hindostanen kwamen in Den Haag terecht. Een theorie stelt dat deze groep juist naar Den Haag ging, omdat dat ze werd aangetrokken door het koninklijk huis en de regeringsstad, zo gezagsgetrouw ze is.

Juridisch boodschappenlijstje
Willem van Genugten, decaan van het nieuwe The Hague Institute for Global Justice en hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit van Tilburg, benadrukt de noodzaak van samenwerking met grote landen als India op het terrein van het internationaal recht.

"In de naam van het instituut zitten de woorden 'global justice', wereldwijde rechtvaardigheid. Zonder bijdrages van partners wereldwijd, loopt het instituut gevaar te blijven steken in Noordelijke analyses en oplossingen rond thema's als klimaatverandering en conflictbeheersing."

Volgens Van Genugten lijkt India bereid tot deze samenwerking. Ook zal India een vertegenwoordiger leveren voor de internationale adviesraad van het instituut, waar de Amerikaanse oud-minister Madeleine Albright voorzitter van is.

"Het lijkt wel alsof er een magneet aan Den Haag kleeft, met zijn internationale reputatie als 'juridische hoofdstad van de wereld'. We hebben het instituut niet gepresenteerd als een orgaan dat hun problemen overneemt, maar als een instituut dat zich daarin wil verdiepen en samen met hen problemen wil aanpakken."

Van Genugten had naast de promotie van zijn instituut ook een juridisch boodschappenlijstje van de Nederlandse regering bij zich. Daarop stond de vraag waarom India het statuut van het Internationale Strafhof nog niet heeft geratificeerd en nog geen partij is bij het Haagse Kinderontvoeringsverdrag.

Aan dat laatste wordt volgens Genugten blijkbaar hard gewerkt, maar aan het Strafhof kleven in de ogen van India nog veel bezwaren.

India lijkt vooral bang te zijn dat het Strafhof zich nog eens gaat bezighouden met het conflict in Kashmir, tussen India en Pakistan. Niet ondenkbaar is dat misdaden tegen de menselijkheid gepleegd in dit conflict ooit nog voor het Strafhof zullen belanden, met name als de Indiase rechterlijke macht daar zelf niet adequaat op reageert. Toch ziet Van Genugten hier wat beweging, al zal India volgens hem eerder het Kinderontvoeringsverdrag ratificeren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden