Haagse liefde voor toetsen bekoeld

Parlement was jarenlang voor meer meetmomenten op school, nu is de toetscultuur 'doorgeslagen'

"Het is gewoon een verschuiving van rechts naar links", zegt PVV-Kamerlid Harm Beertema en, niet zo verrassend, hij betreurt dat. Inderdaad is er een opmerkelijke omslag gaande. Twee kabinetten lang steunde de Tweede Kamer alle plannen om scholen te verplichten vaker te toetsen en die toetsen ook zwaarder te laten wegen. En nu opeens niet meer. Wat is er veranderd?

Níet veranderd is de insteek van het kabinet. Staatssecretaris Sander Dekker (VVD) gaat verder op de weg die CDA'ster Marja van Bijsterveldt al was ingeslagen, eerst als staatssecretaris en later als minister. De Cito-eindtoets moet verplicht worden voor alle basisscholen, vond Van Bijsterveldt, en de gemiddelde score op die toets moet 1,6 punt omhoog. Het voortgezet onderwijs moet een rekentoets krijgen, als onderdeel van het eindexamen.

Die plannen zijn al een paar jaar oud en stuitten in de Kamer destijds nauwelijks op verzet. Dekker hoefde ze alleen maar uit te werken en in te voeren, zo leek het. In het onderwijs zelf - onder leraren, schooldirecteuren, ouders en zelfs toetsmakers - klonk weliswaar kritiek op de 'doorgeslagen toetscultuur', maar tot de Kamer drong die niet door.

Nu wel. Het ene na het andere plan wordt afgeschoten. In het voorjaar sneuvelde het plan om de Cito-eindtoets verplicht te stellen. Een maand geleden haalde de Kamer een streep door het streven naar een hogere gemiddelde Citoscore en ook besloot ze dat de kleutertoets (waarnaar Marja van Bijsterveldt onderzoek wilde doen) er niet komt. Deze week rees twijfel onder Kamerleden over de rekentoets, nadat verschillende deskundigen er harde noten over hadden gekraakt.

Een kwestie van voortschrijdend inzicht? Volgens PVV'er Beertema niet. Het moet op school weer meer om kennis draaien en minder om vaardigheden, zegt hij. En kennis moet nu eenmaal getoetst worden, zegt Beertema. "Daar is niets tegen, hoor."

Dat laatste spreken andere fracties niet tegen. Maar de toetsen die 'Den Haag' het onderwijs wil opleggen, zijn vaak niet bedoeld om prestaties van leerlingen in beeld te brengen, zegt D66'er Paul van Meenen, maar om scholen af te rekenen. "Daar zijn ze niet geschikt voor. En ze brengen scholen in de verleiding zwakke leerlingen te weren, omdat die hun resultaten drukken."

Die waarschuwing was de afgelopen jaren ook al te horen, maar alleen buiten de Kamer. Waarom nu ook erbinnen? Beertema wijt het aan de invloed van links, Van Meenen oppert dat het misschien samenhangt met het feit dat de Tweede Kamer nu meer leden telt die uit het onderwijs afkomstig zijn. Zoals hijzelf en trouwens ook Beertema.

De grootste omslag is te zien bij het CDA. De CDA-fractie neemt soms zelfs het voortouw om de plannen van een CDA-minister van tafel te krijgen. Zag die minister het verkeerd?

Nee, zegt CDA-Kamerlid Michel Rog (oud-voorzitter van de lerarenvakbond van het CNV). "Maatregelen van verschillende kabinetten om de onderwijskwaliteit te verbeteren zijn buitengewoon succesvol geweest; er zijn veel minder zwakke scholen", zegt hij. "Dan moet je de politieke moed hebben op je schreden terug te keren. De toetscultuur is inderdaad doorgeslagen, en die wil ik doorbreken", aldus de CDA'er.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden