Haags gedrag zit gemeenten dwars

Burgemeesters voelen zich alleen staan bij opvang vluchtelingen

Burgemeesters hebben bij de opvang van vluchtelingen last van de retoriek in Den Haag. Die ondermijnt hun zoektocht naar draagvlak bij de bevolking, zeggen burgemeesters desgevraagd tegen Trouw. Die klacht wordt breed gedeeld, blijkt uit een steekproef van het blad Binnenlands Bestuur onder 75 burgemeesters.

Veel burgemeesters zoeken met inspraakbijeenkomsten, open brieven en persoonlijke gesprekken naar steun voor tijdelijke opvang van vluchtelingen of het huisvesten van asielzoekers met een verblijfsstatus. Ze vangen vaak de klappen op. In de peiling zegt bijna een op de tien in dat verband te zijn bedreigd, meestal via sociale media.

"Wij voeren uit, Den Haag maakt de regels", zegt de partijloze burgemeester Gerrit Jan Gorter van Zeewolde. "We moeten dit grote probleem samen aanpakken, maar ik mis de passie bij het kabinet. Den Haag gooit het bij ons over de schutting en terwijl wij proberen de democratische besluitvorming uit te voeren, komen Kamerleden hier zeggen dat we dat vooral niet moeten doen."

Bestuurlijk is de steun er wel, maar politiek niet, stelt ook burgemeester Jan Lonink (PvdA) van Terneuzen, voorzitter van de veiligheidsregio Zeeland en vicevoorzitter bij de commissie bestuur en veiligheid van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. "Ik heb Rutte niet op tv gezien om het voor de gemeenten op te nemen. Hij reageert afwerend omdat de PVV in zijn nek staat te blazen. Dat geeft het gevoel dat we er als burgemeesters alleen voor staan."

Den Haag speculeert er soms op dat de lokale politici er samen wel uitkomen, meent Marcel Boogers, hoogleraar innovatie en regionaal bestuur aan de Universiteit Twente. Waar ideologische scherpslijperij in de Tweede Kamer voor de hand ligt, moet de gemeentelijke politiek immers altijd op zoek naar pragmatische oplossingen, legt hij uit.

Een steuntje in de rug kan dan helpen, maar is niet genoeg, denkt Boogers. Meer houvast krijgen de gemeenten al als de Kamer in een debat uitgangspunten vaststelt waaraan de huisvesting moet voldoen, oppert hij. Nog beter is een nationale top waaraan woningcorporaties, projectontwikkelaars en eigenaren van lege kantoren deelnemen, om de gemeenten te helpen met creatieve oplossingen te komen. "Haal het politieke uit het debat. Niet nog meer uitspraken voor de bühne, ga samen met maatschappelijke partijen op zoek naar oplossingen."

Burgemeester Frits Naafs (VVD) van Utrechtse Heuvelrug, dat 850 mensen opvangt in twee asielzoekerscentra, betreurt hoe het er 'in deze ingewikkelde discussie' soms aan toe gaat. "We moeten schouder aan schouder staan om deze mensen op te vangen. Ze zijn hier en we kunnen ze niet op straat laten slapen." Het helpt volgens hem als kabinet en de Tweede Kamer die boodschap eenduidig uitventen. "Toch zullen burgemeesters ook in hun eentje voor de zaak moeten blijven staan, ook al word je met pek en veren besmeurd. Je bent de gids."

Vorige week sloten het kabinet, de provincies en de gemeenten een akkoord over de asielopvang. Dat nam wel wrevel weg bij de gemeenten, die daarvoor onder grote druk werden gezet om extra vluchtelingen op te vangen, maar daarvoor te weinig geld kregen. In het bestuursakkoord is de financiering van de opvang vastgelegd, naast afspraken over de aard van de huisvesting, onderwijs en werk. Fijn, maar een beetje laat, zegt burgemeester Gorter van Zeewolde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden