Ha, ha, kijk daar, ik lach!

De Franse psychoanalyticus Jacques Lacan had een aansprekende theorieover de spiegel. In het kort: Lacan beschreef de mensvorming in driemomenten van winst en verlies. Het eerste de geboorte, het derde de intredein de taal, en daartussen de spiegelfase.

Het kind, dat zich eerst nog niet als een afgescheiden eenheid ervaart,gaat dat wel doen via de identificatie met zijn spiegelbeeld, aldus Lacan.Het is een moment van ontwikkeling dat ook een moment van vervreemding is.Het idee van het 'ik' ontstaat via de identificatie met het beeld van de'ander'.

Welnu, Lacanianen kunnen op de Idfa hun hart ophalen. VictorKossakovsky, regisseur van 'Tishe!' en 'Belovy', de keizer van de eenvoud,legde in 'Svyato' de spiegelfase vast; heel letterlijk en heel onschuldig.Zoontje Svyato (een compacte, blonde kabouter van ongeveer anderhalf,duplicaat van zijn vader) ontdekt zijn spiegelbeeld: 'Ha, ha, ha, kijkdaar, dat ben ik!'

Voor de première afgelopen maandag, zei de regisseur, dat hij helaaseen paar keer had moeten snijden, maar die overgangen merk je amper op.Heel lang is er sprake van één opname. Het jongetje speelt in een gangmet nepserviesje en komt dan dichterbij. Bij het uitzoomen blijkt dat hijniet op de camera afkomt, maar op zichzelf, gezien in een grote, stevigespiegel. Het feest kan beginnen. Eerst is er alleen maar euforie: het lachtterug! Dan zwaaien, slaan, springen, roepen, bonzen, botsen, onder de lijstdoor kijken wat er achter zit. Omgedraaid tussen de benen gluren of met hetde rug toekeren die ander niet verdwenen is. Je ziet het dagen. Tussen hetspringen en roepen door peinst Svyato af en toe even. Opa, broer en vaderworden erbij geroepen: Ja! Ja! (Ik! Ik!).

De gevolgen zijn interessant. Kossakovsky zoomt even in op de gordijnenen dan volgen we weer Svyato's spiegelbeeld. Toegeëigend nu. Peinzendworden de haren naar achteren glad gestreken. Svyato glimlacht, kijkt boos,pruilt. Maar het is niet meer glimlachen naar iemand. Het is glimlachen alsiemand. Wat eerst iemand anders was, is nu hijzelf, maar daarmee toch ookweer iemand anders.

“Ha, ha, ik lach bij het zien van mijn beeltenis in deez'spiegel“,jubelde operazangeres Bianca Castafiore ooit in 'Kuifje'. Die had dieeerste ontdekking al lang achter de rug. Van armen en benen en hun effectennaar een bewonderd beeld. In 'Svyato' is die overgang fraai vastgelegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden