Gun familie Jansen een goede-doelen-fonds

Kunst en cultuur moeten van het kabinet op zoek naar sponsors. Maak schenken dan wel aantrekkelijker.

Het kabinet-Rutte wil dat de overheid zich minder met kunst en cultuur inlaat. Het moet gemakkelijker worden voor burgers en bedrijven om –naar Amerikaans voorbeeld– culturele instellingen te steunen. Dit vereist een cultuuromslag bij de burger en een ruimere fiscale aftrekregeling van giften.

Nu is er aftrek tot 10 procent van het inkomen. Ongelimiteerd schenken is mogelijk via een notariële akte maar wel met de plicht om jaarlijks gedurende vijf jaar eenzelfde bedrag te doneren. Dit biedt te weinig armslag voor bedrijven met wisselende resultaten en particulieren met onzekere bonusinkomsten.

Naast een ruimere belastingaftrek is er behoefte aan een flexibel systeem van schenken. Op dit punt zijn de Amerikanen ons voor. Mensen met een ruim inkomen –meer dan 150.000 dollar per jaar– zien het als een burgerplicht om ruimhartig charitatieve, maar vooral ook culturele en andere maatschappelijk waardevolle instellingen te steunen.

Meer dan bij ons gaat het geld vooral naar projecten en instellingen in de eigen leefomgeving. De New Yorker steunt zijn Metropolitan Opera, Carnegie Hall en Museum of Modern Art (MOMA). De beter gesitueerden uit Boston en omgeving houden het Boston Symphony en The Museum of Fine Arts in stand.

In sociale contacten wordt uitvoerig bediscussieerd welke instellingen en projecten steun verdienen. Zoals het bij ons over de vakantiekeuze gaat, bespreken de goed verdienende Amerikanen welke instelling dat jaar het best gesteund kan worden. Wie niet meedoet raakt geïsoleerd.

De Amerikaanse fiscus kent een ruime belastingaftrek voor goede doelen – tot 50 procent van het inkomen. Maar het ei van Columbus is de mogelijkheid de schenkingen te kanaliseren via een persoonlijk goede-doelen-fonds. Zo’n zeg bijvoorbeeld het Familie-Jansen-Fonds wordt onderdeel van een door de fiscus erkend overkoepelend Donor Advised Fund (DAF). Een donatie aan het fonds is direct aftrekbaar, maar er hoeft niet meteen besloten te worden waar het dan vervolgens heen gaat en wanneer.

Via zo’n DAF krijgt de minder kapitaalkrachtige schenker dezelfde speelruimte als een private foundation (zoals de VandenEnde Foundation). In de VS heeft dit systeem geleid tot een modernisering en popularisering van het mecenaat. Een donor kan een eigen goede-doelenfonds beginnen door 5000 dollar (ruim 3700 euro) of meer aan een DAF over te maken. Voor bedrijven is het minimum 25.000. Het fonds heeft de plicht het geld uit te keren aan door de fiscus erkende goede doelen.

Schenken is op deze manier net zo simpel als internetbankieren. Met bedragen vanaf 50 dollar kunnen via het fonds allerlei acties en instanties worden gesteund. Een bericht –een advies genoemd, vandaar donor advised fund– aan de beheerder is voldoende. Die controleert of de donatie gaat naar een door de fiscus erkend doel, en zorgt voor uitkering.

Een groot voordeel is dat het bestedingsmoment niet vaststaat. De donor kan dat zelf bepalen. Intussen wordt het geld belegd en kan het fonds belastingvrij groeien. Elk jaar moet minimaal 5 procent van de waarde van het fonds worden uitgekeerd. Voldoet men niet aan die regel, dan kiest de fondsbeheerder, in overleg met een adviescommissie, een bestemming. Dat gebeurt ook bij overlijden zonder nabestaanden.

De opbrengsten zijn indrukwekkend. Zo heeft een DAF als het Fidelity Charitable Gift Fund uit Boston sinds de oprichting in 199110,5 miljard dollar (7,8 miljard euro) overgemaakt aan 136.000 non-profit instellingen. Dit flexibele, effectieve systeem kan voor Nederland interessant zijn. Ondernemers kunnen in winstjaren een mooi bedrag doneren aan het eigen fonds en de goedbetaalde particulier kan een deel van zijn bonus bestemmen voor toekomstige donaties aan goede doelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden