Guinee getraumatiseerd na bloedbad van 28 september

(Trouw)Beeld AFP

Het West-Afrikaanse land Guinee is in de ban van angst voor het regime. Op één septemberdag braken de machthebbers de oppositie.

De één stroopt zijn broekspijp op, een ander laat zijn achterhoofd zien. Vrijwel alle critici van het regime in Guinee zijn gewond geraakt bij een van de gruwelijkste bloedbaden in jaren.

Guinee veranderde totaal op 28 september, toen tienduizenden mensen bijeenkwamen in het stadion van de hoofdstad Conakry. Ze wilden het militaire regime van kapitein Moussa Dadis Camara duidelijk maken dat ze hem hielden aan zijn belofte van vrije en transparante verkiezingen, waaraan hij zelf niet zou deelnemen. Het leger reageerde met een slachting. Zodra de demonstranten bijeenwaren in het stadion van Conakry, gooiden ze de deuren dicht.

„Ik wist nog net naar buiten te komen”, zegt Elhamza Sow. Hij heeft wonden aan beide armen. „Daar werd ik in elkaar geslagen door gendarmes. Om mij heen zag ik soldaten met messen insteken op de menigte. Ik zag een vrouw verkracht worden met een wapenstok.” Volgens de meeste tellingen vielen er 157 doden, het leger houdt het op 57, veel opposanten zeggen 300. Maar het waren de openbare verkrachtingen die de meeste indruk maakten. Tientallen vrouwen werden misbruikt, op klaarlichte dag en voor het oog van duizenden.

„Ik ken een jonge vrouw die sindsdien schreeuwt als ze een man ziet”, zegt een hulpverlener die anoniem wil blijven. „Wat denkt u dat er gebeurt als ze een soldaat ziet? Ze komt haar huis niet meer uit.”

De gruwelen van die dag zijn essentieel om het huidige klimaat in Guinee te begrijpen. Het is in Guinee al twee maanden 28 september. De extreme wreedheid, maar vooral het aantal directe getuigen van het bloedbad, houden de herinnering levend. Iedereen in Conakry kent waarschijnlijk persoonlijk een ooggetuige. Het geeft iedere nieuwe intimidatie een extra lading.

„Het gaat door” zegt de hulpverlener. „De massabeweging is afgelopen, maar zij gaan door met hun campagne van moord, bedreiging, verkrachting en diefstal. Dit leger heeft zich tegen het volk gekeerd. Tegen ons, de moeders die hen op de rug hebben gedragen.”

Veel mensen wachten niet af tot ze aan de beurt zijn. Een stroom van politici, maar ook mensenrechtenactivisten en journalisten is Guinee de afgelopen weken ontvlucht. Velen zeggen dat ze pas terugkeren als Camara van het toneel verdwijnt. Dat is waarschijnlijk niet snel. De junta weigert af te treden en de oppositie wil niet praten zolang die geen burgerlijke overgangsregering wordt beloofd, zonder het leger.

„Wij stonden open voor dialoog, maar het antwoord was moord en verkrachting”, zegt Oury Bah van de Unie van Democratische Krachten in Guinee. „Het heeft geen zin om nu te onderhandelen.” Bah is nog in Conakry, maar hij slaapt op wisselende locaties en heeft zijn gezin uit voorzorg naar het buitenland gestuurd.

De oppositie dreigt met ’dode steden’, massale stakingscampagnes. De animo daarvoor lijkt groot, maar geldgebrek kan een staking gauw nekken. In dit straatarme land zijn de buffers snel op.

Ook is de angst voor een nieuw bloedbad groot. Aanhangers van het regime maken duidelijk dat ze niet zullen toestaan dat de oppositie ’het land gijzelt’. Ahmed Sekou Traoré, leider van het Blok van Patriottische Krachten – een jongerenorganisatie die de regering steunt – geeft nauwelijks verholen waarschuwingen aan de oppositie. „Ons uitgangspunt is het grootst mogelijke pacifisme”, zegt hij met vuur in zijn ogen. „Maar als de oppositie dode steden afkondigt, en de bevolking dwingt om daaraan mee te doen, is ze anti-democratisch. Je zou die mensen moeten arresteren.”

(Trouw)Beeld AFP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden