Gruwelijke verhoortechnieken CIA hadden geen effect

Dianne Feinstein, voorzitter van de Senaatscommissie voor de inlichtingendiensten, vandaag in de Senaat. Beeld ap
Dianne Feinstein, voorzitter van de Senaatscommissie voor de inlichtingendiensten, vandaag in de Senaat.Beeld ap

Waterboarden, verdachten meer dan een week continu wakker houden, slaan, seksueel geweld met een bezemsteel en blootstellen aan kou; het werd allemaal ingezet volgens Amerikaanse media.

Redactie

De manier waarop de Amerikaanse inlichtingendienst CIA mensen verhoorde na 11 september 2001 was even nutteloos als wreed. Dat is de belangrijkste conclusie van het rapport over de verhoortechnieken van de CIA, dat vandaag openbaar werd.

De voorzitter van de onderzoekscommissie, Dianne Feinstein, zei dat "er in sommige gevallen sprake was van marteling". In één geval zou een gevangene zijn overleden aan onderkoeling, nadat hij naakt was vastgeketend aan een betonnen vloer. Veel meer gevangenen leden aan hallucinaties, paranoia en slapeloosheid, en probeerden zichzelf iets aan te doen.

Wreder en grootschaliger dan gedacht
Tegelijk leverden de verhoren maar weinig op. Geen enkele keer vergaarde de CIA informatie over een 'directe dreiging'. In sommige gevallen werkten de verhoortechnieken zelfs averechts. Om de technieken te rechtvaardigen, verzweeg de CIA bepaalde aspecten tegenover overheidsorganen, commissies en media. Daardoor leken de praktijken in de gevangenissen minder wreed dan dat nu blijkt.

Bovendien blijkt nu dat veel meer gevangenen illegaal werden vastgehouden en aan de verhoortechnieken werden onderworpen. De CIA hield bijvoorbeeld altijd vol dat slechts drie verdachten zijn gewaterboard, maar dat waren er vermoedelijk veel meer.

Het 6000 pagina's tellende 'folterrapport', zoals het wel wordt genoemd, geeft gruwelijke details over de verhoren van terreurverdachten. Daarvan mag slechts een 480 pagina's tellende samenvatting worden gepubliceerd, maar ook die geeft gruwelijke details over de verhoren van terreurverdachten in geheime Amerikaanse gevangenissen over de hele wereld.

'Wel effectief'
De CIA liet in een eerste reactie weten dat de verhoren wel degelijk 'effectief' waren en een flinke bijdrage hebben geleverd aan het begrijpen van de werkwijze en doelen van terreurgroep al-Qaeda.

President Barack Obama zei dat het rapport zijn eerdere standpunten onderstreepte. De methoden 'waren niet alleen in strijd met de waarden van ons land, maar ze dienden ook geen groter doel in de strijd tegen terreur, noch waren ze in het belang van onze nationale veiligheid'.

Veiligheidsmaatregelen
De Amerikaanse regering heeft vandaag extra veiligheidsmaatregelen genomen in verband met het verschijnen van het rapport over de martelpraktijken. De VS vrezen gewelddadige reacties op het rapport, meldt een bron bij de Amerikaanse geheime diensten.

De CIA was vooraf behoorlijk zenuwachtig over het verschijnen van het rapport. Met een zenuwtrekje bij het oog stond voormalig CIA-directeur Michael Hayden zondag het rechtse praatprogramma 'Fox News on Sunday' te woord. "Te zeggen dat wij onophoudelijk, langdurig tegen iedereen logen over een programma dat nergens goed voor was, dat tart elke verbeelding."

De 'held' van het onderzoek
De Amerikaans regering probeerde de publicatie van vandaag nog tegen te houden, maar de voorzitter van de Senaatscommissie voor de inlichtingendiensten, de Democraat Dianne Feinstein, was vastbesloten. Ze wilde het rapport, waaraan vijf jaar is gewerkt, deze week publiceren omdat ze daarna geen voorzitter van de commissie meer is en de Republikeinen de leiding over nemen. En die wijzen de conclusies af.

"Feinstein is een van de weinige helden als het gaat om dit onderwerp", zegt Karen Greenberg van de Fordham-universiteit in New York, historica en deskundige op het gebied van martelen door de VS. "Ze is niet bezweken onder de druk, ze vindt dat iedereen moet weten wat er in onze naam is gedaan. De mensen die het is aangedaan weten het immers, en hun families net zo goed, dus hoeft het voor de Amerikanen ook niet geheim te blijven."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden