Gruweldaden IS jagen zelfs eigen bondgenoten in Irak weg

Koerdische Peshmerga-soldaten slaagden er maandag in de grote dam bij de stad Mosoel te heroveren op strijders van de Islamitische Staat (IS).Beeld reuters

Zelfs bondgenoten in Irak keren zich af van de Islamitische Staat (IS). "Het zijn criminelen," zegt een woordvoerder van het soennitische verzet in Irak. Dat streed voorheen tegen de sjiitische regering in Bagdad en vond zo een vriend in het oprukkende, eveneens soennitische, IS. Toen de strijders van IS de stad Mosoel overnamen, sloot het verzet zich bij hen aan. Daar komt het nu hard van terug.

"Toen ze kwamen waren ze nog menselijk", verdedigt woordvoerder Ghanem al-Abed van het verzet de ommekeer. "Nadat ze bepaalde soennitische leiders in de gevangenis hadden vermoord werden het criminelen. Wat ze de christenen en yezidi's hebben aangedaan is onmenselijk."

De moord op yezidi's, de ontvoering van vrouwen en kinderen en de tragedie van vluchtelingen die dagenlang zonder water of voedsel in de bergen vastzaten op de vlucht voor IS, hebben Irak geschokt. Moslims die dachten met IS samen te kunnen werken om meer macht af te dwingen, haasten zich om zich van de groep te distantiëren.

Voorzichtige terugtrekkende bewegingen waren er al. Bronnen melden dat in Mosoel meerdere gematigde groepen van het eerste uur al een tijdje niet meer met IS werken. Onlangs verklaarden 24 stamhoofden dat ze met het Iraakse leger tegen IS zouden gaan vechten. De stad Ramadi is met zo'n gezamenlijk offensief IS-vrij gemaakt, in Tikrit wordt momenteel gevochten.

Het wrak van een auto van IS-strijders in de buurt van de Mosoel Dam, na een Amerikaanse luchtaanval.Beeld reuters

In Mosoel is de bevolking de mannen in het zwart van daash, zoals IS lokaal wordt genoemd, meer dan zat. Dat is niet alleen omdat ze sigaretten verboden of omdat ze vrouwen die hun hoofddoek niet verruilden voor een gezichtsbedekkende nikaab op straat stokslagen geven. Of omdat meisjes na hun twaalfde niet meer naar school mogen, waar alleen nog Arabisch, islam-les en rekenen wordt gegeven. Of omdat vrijwel niemand een inkomen heeft en er bijna geen werk is.

De terroristen van IS zijn te boers en te ruw. De stad wordt geterroriseerd door dorpelingen, zegt journalist Mohammed uit Mosoel. "Iemand uit Mosoel zou een vrouw nooit met een stok slaan. Een groot deel van daash komt uit de Arabische dorpen in de omgeving. Het zijn bendes. Ze zijn onopgeleid, onbeschaafd." Wie zich in Mosoel had aangesloten bij IS, deed dat uit geldgebrek, zegt hij. "Er was geen werk, maar nu zien ze hun fout in, en proberen weg te komen."

Volgens Mohammed is het aantal IS-strijders in het straatbeeld de afgelopen dagen enorm afgenomen, al weet hij niet of ze ook hun kantoren verlieten. "Ze reden altijd rond en waren in hun Afghaanse kleding zichtbaar bij markten en controleposten. We zien ze bijna niet meer."

IS gaat zich ook steeds vaker te buiten aan het plunderen van leegstaande huizen in de stad, zegt hij. Een ex-politieman die Mosoel ontvluchtte naar Erbil bevestigt dat vooral huizen van zijn collega's en militairen worden leeggehaald. "Ze proberen nog zoveel mogelijk buit te maken. Hele kuddes schapen gaan momenteel vanaf de Koerdische zijde over de brug de Tigris over. Misschien brengen ze die naar Syrië?"

Volgens de politieman werken weinig mensen in Mosoel nog met IS samen, en begint er verzet te komen. Op kleine schaal: ouderen die de strijders openlijk uitschelden, vrouwen die weigeren hun gezicht te bedekken. Maar ook zouden zeker twintig IS-leden zijn vermoord. Misschien omdat ze de sigarettenverkoop hadden verboden, suggereert hij, dat raakt handelaren hard.

Ghanem al-Abed meent dat de tijd is gekomen om IS uit de stad te verjagen. De ex-gouverneur van Mosoel, Atheel Najaifi heeft tienduizend man klaar staan, zegt hij. Een bewering die de politieman in twijfel trekt, omdat die geen collega's kent die ervoor gevraagd zijn.

Toch heeft journalist Mohammed geruchten gehoord over een macht van twaalfduizend man, die onder leiding van de voormalige politiechef 'de bevrijding van Mosoel zal leiden'. Al-Abed benadrukt dat alleen soennieten uit Mosoel zullen meevechten, en wellicht ook Koerden.

Hij onderstreept nog eens de weerzin van veel soennieten tegen het grotendeels sjiitische Iraakse leger. Mosoel wil IS kwijt, maar verlangt allerminst terug naar het Iraakse leger dat in juni voor IS op de vlucht ging. "We zullen zelf voor de veiligheid in de stad zorgen," zegt Al-Abed beslist.

Leden van de Yezidi-gemeenschap die gevlucht zijn uit Mosoel krijgen elders in Noord-Irak voedselhulp.Beeld epa

Mosoel werd op 10 juni ingenomen door de Islamitische Staat in Irak en Syrië (was Isis, nu IS). Het was het begin van een opmars in Irak; al snel waren Ramadi, Falluja en Tikrit veroverd en ging het richting Bagdad.
Het Iraakse leger trok zich na korte gevechten uit Mosoel terug; pogingen om IS daarna elders te verslaan leverden weinig op omdat tal van soennitische groepen zich hadden aangesloten. Onder hen waren leden van de Baathpartij en het leger van de verdreven dictator Saddam Hoessein en kleinere islamitische groepen.
Begin augustus trok IS de Koerdische Sinjar regio binnen, waarbij duizenden yezidi's op de vlucht sloegen. Kort daarna werden ook de christelijke dorpen en steden tussen Mosoel en de Koerdische hoofdstad Erbil veroverd en namen duizenden christenen de benen.
Om te voorkomen dat het strategisch gelegen Erbil werd ingenomen, besloten de Amerikanen zich in de strijd te mengen. Zij bombarderen sindsdien stellingen van IS. Mosoel is ondanks die steun nog steeds in handen van de IS-troepen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden