Grote winnaar van deze verkiezingen: de ooit zo gehate Obamacare

Protest in 2017 bij het Witte Huis tegen de plannen om Obamacare af te schaffen.Beeld Reuters

Lang gingen Republikeinen in de VS tekeer tegen ‘socialistische’ regels voor zorgverzekeraars. Maar de meeste Amerikanen zijn blij met hun zorgverzekering en dat heeft invloed op de tegenstanders.

De winnaar van de Congresverkiezingen was al bekend voor de stembussen sloten: de Amerikaanse gezondheidszorg. Meer dan voor welk ander thema ook, hadden de kiezers daar aandacht voor. De kandidaten voor het Congres hadden dat goed in de gaten. De behoefte van kiezers aan informatie over gezondheidszorg bleek uit een analyse van gebruikte zoektermen op internet, gekoppeld aan de locatie van de zoeker.

The Washington Post kreeg de ­gegevens van Google en stelde vast dat gezondheidszorg de volledige VS domineerde. Persbureau Bloomberg nam de volgende fase voor zijn rekening en ging na welke onderwerpen het vaakst aan de orde kwamen in campagne-advertenties van Republikeinen en Democraten. Opnieuw: gezondheidszorg van kust tot kust. 

Opvallend was vooral dat Republikeinse kandidaten om het hardst beweerden dat een belangrijk element van de Amerikaanse gezondheidszorg voor hen heilig was: het recht op een zorgverzekering zonder mitsen en maren, ook als de klant al iets onder de leden heeft, of in het verleden een prijzige ziekte heeft gehad. 

Die regel is een hoeksteen van de door de Republikeinen verafschuwde Obamacare. Al acht jaar beloven ze hun kiezers dat zorgstelsel weer af te schaffen, onder meer omdat Obamacare die populaire acceptatieplicht van de verzekeraars koppelt aan de veel minder ­geliefde verzekeringsplicht voor elke Amerikaan. In 2017 kwamen de ­Republikeinen in een nachtelijke vergadering één stem in de Senaat tekort om het stelsel af te schaffen.

Maar ook Amerikanen die aanvankelijk niet erg onder de indruk waren, zien nu de voordelen van Obamacare. In peilingen zegt een kleine meerderheid dat de wet moet blijven. En als het gaat om het onderdeel ‘verzekeren ondanks een bestaande aandoening’, is maar liefst driekwart voor.

Witte vlag

Democraten durfden zich bij voorgaande verkiezingen niet al te nadrukkelijk op de borst te kloppen voor Obamacare, maar bij deze Congresverkiezingen zetten ze vol in op de verdediging ervan. En blijkens hun tv-spots hijsen de Republikeinen de witte vlag, in ieder geval als het gaat om de acceptatieplicht: zij vinden nu ook dat die moet blijven.

Dat betekent niet dat Obamacare nu veilig is. De regering-Trump ondermijnt de wet, op een aantal manieren die minder in het oog springen. Zo ­bestaat de verplichting om je te verzekeren in theorie nog wel, maar de belastingdienst legt geen boete meer op als je het niet doet. Ook liet de regering goedkope tijdelijke zorgverzekeringen toe, die minder dekking bieden dan officiële Obama­care-polissen. Zo is er een polis die ziekenhuisopname niet dekt als die begint in een weekeinde. Consumenten lopen het risico dat ze pas merken hoe weinig die voorstellen op het moment dat ze ziek worden.

Er staan het Amerikaanse zorgstelsel dus nog de nodige stormen te wachten. Dat de Republikeinen nu zeggen dat ze een cruciaal element steunen, de verplichte acceptatie, is van groot politiek belang. Die verplichting kost de verzekeraars geld, omdat ze zieke patiënten niet meer kunnen uitsluiten. Daar moeten inkomsten tegenoverstaan van gezonde, dus goedkope klanten. Als de regering-Trump dat evenwicht verstoort, kan het systeem instorten.

Bernie Sanders

De Republikeinen kunnen dan zeggen dat het nu eenmaal een slecht systeem was. Peilingen wijzen uit dat de kiezers dat niet pikken. En dat kan de VS op het pad brengen naar nog radicalere vernieuwingen, zoals het plan van de socialistische Senator Bernie Sanders: iedere Amerikaan in het bestaande – en in het geheel niet controversiële – staatsziekenfonds voor ouderen.

Het ziet het ernaar uit dat de vrees van conservatieve critici van Obamacare in 2010 is uitgekomen: een sociale voorziening waarvan brede lagen van de bevolking gebruikmaken, krijgt na verloop van tijd diepe wortels en is dan politiek niet meer terug te draaien.

Lees alles over de tussentijdse verkiezingen in de VS in ons dossier.

Lees ook:

Democraten winnen Amerikaanse verkiezingen, maar zullen moeten samenwerken

President Trump kan zich opmaken voor een lastige twee jaar. De Democraten hebben in de tussentijdse verkiezingen de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden veroverd.

Heeft Trump het in zich de neergang te stoppen?

Een ‘geweldig succes’ noemde Donald Trump de uitslag van de verkiezingen van dinsdag. Maar zijn tweet was nogal kortaf, analyseert Bas den Hond de tussentijdse verkiezingen. De Amerikaanse president beseft ongetwijfeld dat hij in hetzelfde schuitje zit als die Griekse koning, Pyrrhus van Epirus.

Polarisatie in de VS: waar houdt dit op?

Amerika wordt verscheurd door de steeds grimmiger vijandschap tussen Democraten en Republikeinen. Twee Amerikaanse deskundigen die ervaring hebben in conflictgebieden overal ter wereld over hun eigen democratie: hoe gezond is die nog?

Obamacare afschaffen lukt Trump niet. Dus morrelt hij er op allerlei manieren aan

Het lukte Donald Trump niet om het zorgsysteem dat zijn voorganger ontwierp, af te schaffen. Maar de Republikeinen kunnen wel op allerlei manieren morrelen aan Obamacare. En dat doen ze ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden