Grote twijfels over veroordeling PKK'er

'Een van de grofste gerechtelijke dwalingen tot nu toe', aldus boek van filosoof Derksen

'De rechters zijn voorgelogen', is de harde conclusie van wetenschaps- filosoof Ton Derksen nadat hij het dossier van de tot levenslange gevangenisstraf veroordeelde Koerd Hüseyin Baybasin (57) had bestudeerd.

Derksen beschrijft zijn voor de rechtspraak vernietigende bevindingen over het dossier-Baybasin in zijn boek 'Verknipt Bewijs' dat maandag wordt gepresenteerd.

De veroordeling van de vooraanstaande PKK'er in 2002 door het gerechtshof in Den Bosch berustte voor 90 procent op de inhoud van zesduizend telefoontaps. Na gedetailleerde studie van de taps, en het beluisteren ervan, concludeert Derksen dat sprake is van 'een van de grofste gerechtelijke dwalingen tot nu toe'. Volgens hem zijn de afgetapte gesprekken in het Turks, Koerdisch en Engels niet alleen onbewust onjuist vertaald. Ook zijn teksten vervalst en gemanipuleerd en is er 'geknipt en geplakt' in audiobestanden, schrijft Derksen.

Zijn conclusies voeden de twijfel onder juristen dat Baybasin op de juiste grondslag is veroordeeld voor betrokkenheid bij moord, gijzeling en heroïnehandel. Bij de Hoge Raad ligt al sinds 2011 een herzieningsverzoek van hem. Advocaat-generaal Diederik Aben bij de Hoge Raad onderzoekt hiervoor de authenticiteit en betrouwbaarheid van de telefoontaps. Verwacht wordt dat hij de resultaten van het onderzoek van Derksen hierbij alsnog zal betrekken.

Aben zei eerder dat het weliswaar lastig, maar 'onbetwist technisch mogelijk is om geluidsopnamen zodanig te manipuleren dat van de montage geen sporen zijn te achterhalen'. Zijn advies aan de Hoge Raad wordt in de zomer verwacht. Hierna beslist de Raad formeel of er herziening volgt. In dat geval gaat de zaak terug naar het hof en maakt Baybasin kans op eerherstel.

Bij zijn onderzoek betrekt Aben een rapport uit 2003 van accountants Price Waterhouse Coopers. Hierin werd vastgesteld dat de beveiliging in Nederland van tapverslagen eind jaren negentig, toen het onderzoek naar Baybasin liep, ontoereikend was en het risico van manipulatie door onbevoegden niet uit te sluiten.

Het gerechtshof in Den Bosch heeft niet getwijfeld aan de betrouwbaarheid van de Baybasin-telefoontaps. Het hof baseerde zich op onderzoek van deskundige Ton Broeders van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). De uitkomst van zijn onderzoek gaf 'geen steun aan de stelling dat deze opnamen op enigerlei wijze zijn gemanipuleerd'.

Kritiek van Baybasin en zijn verdediging over de deskundigheid van de NFI-expert en het eenzijdige karakter van het onderzoek verwierp het hof. Dat stelde dat Broeders zelf uitvoerig en gedocumenteerd had aangetoond dat hij ruime kennis bezat om tot een betrouwbaar oordeel te komen. Bovendien maakte hij deel uit van het 'sedert vele jaren te goeder naam en faam bekend staande NFI', vond het hof.

Los van Ton Derksen twijfelden de afgelopen jaren meer deskundigen aan de authenticiteit van de Baybasin-taps. De Israëliër Shlomo Peller vond op door hem onderzochte taps aanwijzingen die op 'manipulatie' duidden. Hij wees op 'onverklaarbare' bel- en 'einde gesprek'-tonen, uitgaande van de internationale standaarden.

Nederlandse experts op gebied van justitieel aftappen, F. Fransen van TNO en J.D. Rijnders van KPN Security, bevestigden de laatste conclusie van Peller. Ook een vierde deskundige, wetenschapper Bart Jacobs, bleek niet overtuigd van de betrouwbaarheid van sommige taps. Hij stelde dat er 'enige grond voor twijfel was bij de authenticiteit' van een deel van het door hem onderzocht materiaal.

Bijzonder aan de zaak-Baybasin is dat het iemand betreft uit het internationale, criminele circuit. Zelf ontkent hij overigens deze status. Zijn veroordeling zou passen in een complot van de Nederlandse en Turkse autoriteiten.

Volgens Baybasin en zijn advocate Adèle van der Plas is hij in Nederland tot levenslang veroordeeld, opdat Turkije zwijgt over vermeende seksuele escapades van voormalig secretaris-generaal Joris Demmink met jonge jongens in dat land, in de jaren negentig. Voor zo'n complot zijn echter geen aanwijzingen, zegt advocaat-generaal Diederik Aben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden