Grote steden worstelen met dure bouwprojecten

In Rotterdam is er steeds meer kritiek op de bouw van een nieuw voetbalstadion. Den Haag twijfelt over een nieuw cultuurpaleis. 'In tijden van crisis moet je goed afwegen of je zulke risico's wil lopen.'

ROTTERDAM - Wie wordt in Rotterdam beter van een nieuwe Kuip?
De kans dat Feyenoord over vijf jaar in een fonkelnieuw stadion speelt, wordt steeds kleiner. De club presenteerde in april plannen voor een nieuwe voetbaltempel met een prijskaartje van 362 miljoen euro. De gemeente moet garant staan voor een lening van 165 miljoen. Of die garantstelling er komt, besluit de Rotterdamse raad morgen.

Maar het aanvankelijke optimisme - het college van b. en w. schaarde zich vorige maand al achter de nieuwbouwplannen - brokkelt deze week af. Maandag kwam de Rotterdamse Rekenkamer met een kritische brief vanwege de 'wellicht (te) positieve' verwachtingen die Feyenoord schetst van de opbrengsten in een nieuw stadion. "Puur financieel moet je het niet doen", lichtte voorzitter Paul Hofstra van de Rekenkamer gisteren toe in Het Financieele Dagblad.

Maandagavond gooide D66 de knuppel in het hoenderhok door als coalitiepartij al te laten weten tegen te stemmen. Het kwam de partij op stevige kritiek te staan van de coalitiepartners PvdA, VVD en CDA. Maar D66-fractievoorzitter Salima Belhaj vreest dat de inkomsten van het stadion achterblijven bij de verwachtingen, waardoor de gemeentelijke garantstelling moet worden aangesproken. "We moeten dan extra bezuinigen en in tijden van crisis moet je goed afwegen of je dat risico wil lopen."

Gisteren mengde ook oud-Feyenoord-voorzitter Jorien van den Herik zich in de discussie. "Wie plezieren we met een nieuw stadion?" vraagt hij zich af in een open brief in het Algemeen Dagblad. "Simpel antwoord: iedereen die aan de totstandkoming van een nieuw stadion verdient." Een financiële bijdrage van de gemeente Rotterdam noemt hij gezien de crisis 'bijna misdadig'. Ook de twee grootste supportersverenigingen staan niet achter de bouwplannen van hun club. De meeste fans zijn verknocht aan het huidige stadion De Kuip.

Toch houdt Feyenoord vertrouwen in de nieuwbouw. Volgens de club voldoet De Kuip niet meer aan de eisen van deze tijd. De voorzieningen voor sponsors zijn niet up-to-date en fans staan door beperkt horeca-aanbod te lang in de rij voor een kroket, is de kritiek. Je wordt er nog nat ook, want De Kuip heeft geen dak.

In het nieuwe stadion, dat moet verrijzen op steenworp afstand van De Kuip, denkt Feyenoord meer te kunnen verdienen. Met drie keer zo veel businessseats voor sponsors, 63.000 stoeltjes (tegen 51.000 nu), meer horeca en een dak erop om grote concerten mogelijk te maken.

Maar economen zetten vraagtekens bij de uitgedachte eigendomsconstructie. Feyenoord wordt niet de eigenaar van het sportpaleis, dat wordt een nieuwe NV.

Omdat de voetbalclub zelf nauwelijks eigen vermogen heeft - Feyenoord werd in 2010 nog van een faillissement gered door externe financiers - moeten bedrijven aan de bouw meebetalen, in ruil voor opdrachten, sponsoring en aandelen.

Zo wordt onder meer de bouwer van het stadion, Volker Wessels, mede-eigenaar. "Daarmee wordt Volker Wessels zijn eigen opdrachtgever", zegt sporteconoom Michiel de Nooij. "De bouwer kan zijn prijs verhogen boven zijn kosten, om zo het gestorte eigen vermogen terug te verdienen. Dat maakt de bouw onnodig duur."

De Nooij blijft met veel vragen zitten. "Het is niet duidelijk hoeveel de voetbalclub Feyenoord precies profiteert van een nieuw stadion. Ook is onduidelijk hoe groot de kans is dat de gemeentelijke garantstelling wordt aangesproken als het stadion minder oplevert dan verwacht."

Het Rotterdamse college van b. en w. zoekt ondertussen bij oppositiepartijen naar steun voor het stadionplan. Leefbaar Rotterdam vervult daarbij met veertien zetels een sleutelrol. Maar zelfs als de raad morgen instemt, kan het nog misgaan.

"De kans is groot dat de Europese Commissie de garantstelling tegen gunstige voorwaarden aanmerkt als verboden staatssteun", verwacht De Nooij.

Red de Kuip
Een nieuw stadion? Moet dat nou, en kan dat niet goedkoper? Dat vroegen Rotterdamse architecten, bouwkundigen en Feyenoord-supporters zich af toen ze van de nieuwbouwplannen hoorden. Ze verenigden zich in de actiegroep 'Red de Kuip' en kwamen met een alternatief. Door een extra ring op het stadion te bouwen, wordt volgens de initiatiefnemers voldaan aan de commerciële wensen van Feyenoord en blijft De Kuip - zonder dak - behouden. De prijs is met 117 miljoen euro veel lager dan nieuwbouw. Maar Feyenoord ziet het plan niet zitten. De club denkt er geen financiers voor te vinden.

Het Nieuwe Stadion
Van het nieuwe stadion is eigenlijk alleen het prijskaartje à 362 miljoen euro bekend. Een bouwkundige tekening of architectonische schets is nog niet gemaakt. De illustraties die Feyenoord gebruikt zijn niet het definitieve ontwerp, benadrukt de club.

Architect Roberto Meyer moet het uiteindelijke stadion tekenen. Hij ontwierp eerder onder meer de 'schoen' van ING aan de Zuidas. Het nieuwe stadion krijgt een dak, zodat er ook concerten en andere evenementen gehouden kunnen worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden