Grote steden in Nederland bloeien: werk zat en hoge lonen

In bloeiende steden als Amsterdam krijgen mensen fors meer betaald dan elders in het land.Beeld anp

In de steden worden fors hogere lonen betaald dan in de rest van het land. In Rotterdam en Den Haag liggen de lonen ruim 8 procent hoger dan elders, heeft het Planbureau voor de Leefomgeving berekend. In Amsterdam loopt dat verschil zelfs op tot 10 procent - voor hetzelfde werk, gedaan door mensen met dezelfde achtergronden.

Het is een teken dat de Nederlandse steden bloeien. De economie doet het er goed, de productiviteit is hoog, bedrijven concurreren om goede arbeidskrachten en dat heeft een loonopdrijvend effect.

Het PBL heeft nu voor het eerst uitgezocht hoe die bloei zich vertaald in werkgelegenheid en lonen. De triomf van de steden doet zich niet overal voor, blijkt uit dat onderzoek, dat vandaag verschijnt. Er zijn steden die niét bloeien en ook binnen welvarende steden zijn er groepen die niet meedelen in die bloei - vandaar de titel van de studie, 'De verdeelde triomf'.

Motor van de economie
Steden worden steeds meer gezien als de motor van de economie van heel Nederland. Begrijpelijk, zeggen de onderzoekers van het PBL. In de afgelopen twintig jaar is het aantal banen in de steden met 30 procent gegroeid (tegen 20 procent erbuiten) en vooral de betere banen zijn tegenwoordig bovengemiddeld vaak in de stad te vinden, met Amsterdam en Utrecht voorop.

Maar die groei is ongelijk verdeeld over het land. In Haarlem is het aantal banen zelfs afgenomen en ook in bijvoorbeeld de steden in Zuid-Limburg blijft de banengroei achter bij het gemiddelde. En in Leeuwarden, Enschede en Heerlen liggen de lonen gemiddeld niet hoger, maar zelfs lager dan buiten de steden.

Het succes van de steden is 'onlosmakelijk verbonden' met toenemende economische ongelijkheid, zegt PBL-onderzoeker Otto Raspe. De kloof tussen mensen met een hoog en een laag inkomen groeit, niet zozeer omdat de laagstbetaalden minder gaan verdienen, maar omdat de lonen van de best betaalden sterk stijgen. Ook de segregatie neemt toe: armere inwoners van de stad komen vaker in buurten te wonen met veel andere armen.

Hoogwaardig werk
Intussen zijn het vooral de hogeropgeleiden die van de banengroei in de steden profiteren. De verwachting dat hoogwaardig werk vanzelf ook banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt oplevert - omdat een bloeiende stad tenslotte ook schoonmakers, beveiligers en horecapersoneel nodig heeft - blijkt niet in alle steden op te gaan. En wie in de WW of de bijstand belandt, vindt in de stad niet sneller een nieuwe baan dan elders.

Beeld anp

In andere landen zijn de verschillen vaak groter, merken de onderzoekers op. Maar dat ze ook in Nederland aanzienlijk zijn, verrast de onderzoekers zelf. Nederland is tenslotte een land dat vanouds nogal hangt aan gelijkheid en loonverschillen worden beperkt door landelijk afgesloten cao's die de ondergrens bepalen.

Zijn die toenemende verschillen tussen arm en rijk binnen en tussen de steden een reden tot zorg? Daarover spreken de onderzoekers zich niet uit. "Maar het is goed om onder ogen te zien wat er gebeurt bij beleid dat sterk gericht is op het aanjagen van de steden als economische motor: dan worden de verschillen groter", zegt Edwin Buitelaar van het PBL. "Die keus moeten beleidsmakers maken: accepteer je die verschillen en toenemende segregatie of vind je het een probleem?"

Dinsdag in de Verdieping: 'Als het vliegwiel eenmaal draait' - deel 1 van een serie over de triomf van de stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden