Grote rol voor nieuwe president

Populaire prof geeft conservatieven hoop

Op een verkiezingsposter tuurt de blik van de communistische presidentskandidaat Edgar Silva over de verregende straten van Lissabon. Even verderop kijkt de linkse kandidaat Marisa Matias gekleed in een fel rode bloes indringend naar de voorbijgangers. Portugal, waar sinds kort een linkse regering aan de macht is, kiest morgen een nieuwe president.

Maar verrassend genoeg gaat niet links, maar rechts in de peilingen overtuigend aan kop. Rechtenprofessor en voormalig leider van de conservatieve PSD-partij, Marcelo Rebelo de Sousa (67), haalt in de meeste peilingen meer dan 50 procent van de stemmen, terwijl de belangrijkste linkse tegenstrevers op grote afstand volgen.

Rebelo de Sousa is dan ook de enige belangwekkende kandidaat van rechts, terwijl links versplinterd is. Daar komt nog bij dat Rebelo de Sousa zich als 'de linkse kandidaat van rechts' presenteert, waarmee hij een breed electoraat aanspreekt. "Hij verkondigt dat de vorige regering te rechts was en heeft hen zelfs verboden campagne voor hem te voeren", weet Rui Peres Jorge, financieel journalist van de zakenkrant Jornal de Negócios.

Maar belangrijker is nog dat 'professor Marcelo', zoals hij liefkozend wordt genoemd, bekend is van tv. Ruim een decennium domineerde hij als politiek commentator de Portugese huiskamers. Fotograaf Nuno Perestrelo (28) kan zich nog goed heugen dat op zondagavond tijdens het eten de bespiegelingen van Rebelo de Sousa vaste prik waren. "Marcelo wordt gezien als de ziel van Portugal. En ook als een soort patriarch die richting geeft."

Als Rebelo de Sousa president wordt, krijgt hij het niet gemakkelijk. Portugal zit in roerige politieke tijden. De socialistische premier António Costa wist onlangs handig een reprise van een centrumrechtse regering te voorkomen. Want ondanks de verkiezingswinst van rechts op 4 oktober ging de absolute meerderheid verloren, waardoor Costa op links een akkoord kon sluiten met het radicale Bloco de Esquerda (Links Blok) en PCP (Communistische Partij Portugal). Maar vanwege de onderlinge ideologische verschillen heerst er twijfel over de stabiliteit van de minderheidsregering.

En daar komt de president om de hoek kijken, die meer dan symbolische macht heeft. Financieel journalist Peres Jorge weet dat de president zich doorgaans achter de schermen actief bemoeit met het politieke reilen en zeilen: "Hij is een bruggenbouwer en heeft een zeer machtig wapen in handen als er een politieke crisis heerst."

De Portugezen noemen dat wapen vaak gekscherend 'de atoombom', omdat de president in zo'n geval naar eigen inzicht nieuwe verkiezingen kan uitschrijven. Dit gebeurde nog in 2004. Maar ook met de huidige minderheidsregering is het niet uitgesloten dat onenigheid met de gedoogpartners tot een impasse van formaat kan leiden. En dan is de president aan zet.

Maar eerst moet er nog gestemd worden. Als Rebelo de Sousa toch niet meer dan de helft van de stemmen haal kan het nog weleens spannend worden in een tweede ronde. Want als een links front zich verenigd tegen Rebelo de Sousa maken ook de voormalig socialistische minister Maria De Belém Roseira en de onafhankelijke kandidaat António de Sampaio da Nóvoa kans.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden