Grote partijen gaan gelijk op in beladen Catalaanse campagne

Bij een demonstratie, maandag, werd de vrijlating geëist van de vastgezette Catalaanse bestuurders. Een aantal kwam die dag op borgtocht vrij. Beeld REUTERS

Na de hete Catalaanse herfst zijn zowel de unionisten als separatisten in de eigen loopgraven blijven liggen. In de peilingen geven ze elkaar weinig toe.

Met groot machtsvertoon gaan vandaag in Catalonië de campagnes van start voor de uiterst belangrijke regioverkiezingen op 21 december die een uitweg moeten bieden uit de Catalaans-Spaanse impasse. De separatisten hopen bij winst het definitieve bewijs te leveren voor de Catalaanse onafhankelijkheidswens. Maar ook de 'andere Catalanen' roeren zich nu electoraal; zij willen via de stembus afrekenen met het separatistisch project.

Sinds de tijdelijke machtsovername van Madrid in Catalonië eind oktober lijkt de rust even terug in de noordoostelijke regio. De maatregel werd genomen nadat een stemming van het Catalaanse parlement over de uitslag van het illegaal verklaarde afscheidingsreferendum van 1 oktober uitmondde in een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring. Maar hoewel sommige Catalanen zich daadwerkelijk even in een Catalaanse republiek waande, werd dit noch politiek noch op straat afgedwongen.

In ballingschap

In plaats daarvan mocht de gehele afgezette separatistische regioregering zich melden bij de rechter in Madrid, die besloot tot preventieve hechtenis van de Catalanen. Separatistenleider Carles Puigdemont was toen al lang en breed met andere kopstukken van zijn voormalige regering naar België uitgeweken om als een soort Catalaanse regering in ballingschap het onwrikbare Europa alsnog aan zijn kant te krijgen. Vooralsnog met weinig succes.

Gisteren kwam een deel van de vastgezette voormalige Catalaanse bestuurders op borgtocht vrij. Maar oud-vicepresident Oriol Junqueras, wiens linkse partij weleens de grootste kan worden, weigerde geld neer te leggen en blijft achter de tralies zitten. Naar verwachting zal Puigdemont met vertragingstactieken zijn uitlevering naar Spanje proberen te rekken zodat hij vanuit het 'veilige' België alsnog campagne kan voeren.

De Spaanse premier Rajoy gokt er nu op dat de door Madrid doorgedrukte regioverkiezingen in Catalonië definitief het einde zullen inluiden van de grootste politieke crisis die het land de afgelopen decennia doormaakte. Maar hoewel de premier nu voor even stevig grip heeft op de opstandige regio is het nog maar de vraag of zijn wens realiteit wordt.

In veel peilingen gaan unionisten en separatisten ruim twee weken voor de Catalaanse stembusgang namelijk gelijk op. Na de kater over het mislukken van de afscheiding van Spanje en onderlinge strubbelingen onder de separatisten, winnen de onafhankelijken nu toch weer aan kracht. Al lijkt hun verkiezingsinzet eerder om verstrekkende autonomie te gaan dan om een nieuwe poging om radicaal te breken met de Iberische staat.

Daar staat tegenover dat de voorheen niet al te politiek geëngageerde Catalanen die weinig op hebben met het separatistisch project nu van zich laten horen. Zich spiegelend aan de succesvolle separatistische straatcampagnes werden de afgelopen weken de contouren van een soort unionistisch blok zichtbaar.

Opkomst

De vraag is echter of dit geluid ook doorechoot in de stembus. Bij de vorige regioverkiezingen in 2015 kwam bijna een kwart van de Catalanen niet opdagen. Volgens een onderzoek van de krant El País zouden nu zowel meer voor- als tegenstanders van afscheiding van Spanje wel willen stemmen. De Catalanen die al trouw naar de stembus gingen, zijn nauwelijks van mening veranderd: zowel unionisten als separatisten zijn na de hete Catalaanse herfst in de eigen loopgraven blijven liggen. Hierdoor zal mogelijk activistisch unionistisch links de doorslag moeten gaan geven bij het vormen van een nieuwe Catalaanse regioregering.

Als de separatisten het electorale kunststukje van twee jaar geleden weten te herhalen en de macht in Catalonië grijpen, lijkt meer autonomie voor de regio onvermijdelijk, al is de onafhankelijke republiek mijlenver weg. Madrid heeft al aangekondigd gewoon weer in te zullen grijpen als een nieuwe separatistische regering wederom afkoerst op de afscheiding van Spanje.

Lees hier meer over de ontwikkelingen in ons dossier over Catalonië

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden