Grote ophef in India door vrouwen in hindoe-tempel

Conservatieve hindoes tijdens een protestmars tegen de vrouwen die de Sabarimala-tempel betraden.Beeld AFP, Manjunath Kiran

Twee Indiase vrouwen zijn er, in weerwil van een omstreden religieus verbod, in geslaagd om de Sabarimala-tempel binnen te dringen. Tot grote woede van vrome hindoes.

Conservatieve hindoes hebben gisteren het openbare leven in de deelstaat Kerala in het zuidwesten van India grotendeels platgelegd. Veel winkels en bedrijven in de kust­regio waren gesloten, scholen bleven dicht, er was nauwelijks openbaar vervoer en veel taxi’s weigerden passagiers.

Vrome hindoes hielden intussen voor de tweede opeenvolgende dag protestmarsen en raakten op sommige plaatsen ook weer slaags met de oproerpolitie. Volgens de Indiase krant Hindustan Times vielen er zeker honderd gewonden, zowel onder de politie als de demonstranten.

Niet bang

Aanleiding voor alle ophef waren twee vrouwen die er woensdagochtend, ondanks een oud religieus verbod, in slaagden om een omstreden hindoe-tempel binnen te gaan. De beide vrouwen hadden dat vorige maand ook al geprobeerd, maar werden toen nog tegengehouden door conservatieve demonstranten. “We waren helemaal niet bang”, verklaarde een van de vrouwen tegenover het tijdschrift India Today. “We deden waar we het wettelijke recht toe hebben als vrouw.”

De acht eeuwen oude Sabarimala-tempel ligt op een afgelegen plek in een tijgerreservaat in het tropische Kerala en is een van de belangrijkste heiligdommen van het hindoeïsme. Elk jaar beklimmen miljoenen gelovigen de heuvel waarop de tempel zich bevindt. Ze vasten vaak eerst 41 dagen en gaan dan met ontbloot bovenlijf en sandelhoutpasta op het voorhoofd op pelgrimage door de jungle.

Van oudsher zijn vrouwen van 10 tot 50 jaar niet welkom in het Sabarimala-tempelcomplex, omdat ze ongesteld kunnen zijn. Menstruerende vrouwen worden door veel vrome hindoes als onrein gezien. Bij de meeste tempels mogen vrouwen de rest van de maand wel naar binnen, maar de Sabarimala-tempel weert traditioneel alle vruchtbare vrouwen. De god Ayyappa, die er ­vereerd wordt, zou dat zo gewild hebben. Hij legde tijdens zijn leven de gelofte van het celibaat af en vruchtbare vrouwen in de tempel zouden de vrijgezelle god in verleiding kunnen brengen.

Historische zege

Toen het hooggerechtshof in Delhi in september bepaalde dat vrouwen toch moeten worden toegelaten, werd dat met gejuich ontvangen door vrouwenrechtenactivisten. Zij prezen het arrest als een historische zege voor de emancipatie van Indiase vrouwen.

Maar de tempel weigerde de uitspraak uit te voeren. Conservatieve hindoegroepen, waaronder de hindoenationalistische regeringspartij BJP, organiseerden bovendien straatprotesten, niet alleen in Kerala, maar ook in steden als Delhi, Bangalore en Chennai. En enkele vrouwen die probeerden de tempel te bezoeken, werden hardhandig geweerd door woedende gelovigen, onder wie ook veel vrouwen.

“Het arrest roept verontrustende vragen op over de verhouding tussen religie en de staat”, constateerde de commentator Shyam Krishnakumar in een opiniestuk. “De confrontatie rond de Sabarimala-tempel legt de gespannen tweedeling bloot tussen een kosmopolitische elite, die de ‘bevrijding’ van vrouwen viert, en de diepgewortelde reactie van miljoenen gewone vrouwelijke gelovigen, die vinden dat hun stem niet gehoord wordt in het hedendaagse ­India.”

Rood bolwerk

Maar de machthebbers in Kerala, sinds jaar en dag een rood bolwerk in het land, weigerden te buigen voor de conservatieven. De communistische deelstaatregering organiseerde dinsdag een zogenoemde ‘Vrouwenmuur’, een honderden kilometers lange keten van vrouwen, die gelijke toegang tot de tempel eisten.

De volgende dag zorgden de autoriteiten ervoor dat twee vrouwen van rond de veertig jaar de tempel binnen konden gaan. De twee werden begeleid door enkele politiemensen in burger en glipten woensdagochtend in alle vroegte via een zij-ingang het complex binnen.

Toen het nieuws daarover bekend werd, ontstond consternatie en sloot de tempel zijn deuren. Volgens de priesters had de aanwezigheid van de vrouwen het terrein bevuild en moesten er eerst rituelen worden uitgevoerd om het weer te reinigen. Vrome gelovigen gingen her en der in Kerala ook woedend de straat op. De twee vrouwen doken onder.

In reactie op alle commotie verzekerde de communistische deelstaatpremier Pinarayi Vijayan gisteren dat relschoppers hard zullen worden aangepakt. Bovendien benadrukte Vijayan dat de politie met de begeleiding van de twee vrouwen slechts haar taak heeft gedaan. “De vrouwen zijn niet het heiligdom in geparachuteerd, ze bezochten de tempel gewoon als normale gelovigen”, aldus de deelstaatpremier. “Echte gelovigen zijn niet tegen dit arrest.”

Beeld Louman & Friso

Hof schrikt niet terug voor controverses

De controversiële uitspraak over de tempel vestigt de aandacht op de belangrijke rol die het hooggerechtshof speelt in India’s grote, chaotische democratie. De Indiase opperrechters schrikken er vaak niet voor terug om zich uit te spreken over fel bediscussieerde sociale kwesties, waar politici zich soms niet aan wagen. Het arrest over de tempel werd onderschreven door vier van de vijf rechters die zich over de zaak bogen. Alleen rechter Indu Malhotra, opvallend genoeg de enige vrouw van de vijf, oordeelde dat de toegang tot de tempel best voorbehouden mocht blijven aan mannen. Zij wees erop dat vrouwen die de god Ayyappa willen aanbidden net zo goed naar een van de duizenden Ayyappa-tempels kunnen gaan waar zij wel welkom zijn. “Het hof hoort zich normaal gesproken niet te mengen in kwesties die diepe religieuze gevoelens oproepen”, aldus Malhotra.

Lees ook:

In zuid-India mogen vruchtbare vrouwen voor het eerst de tempel in

Een van de meest bezochte hindoe-tempels van India moet de deuren openen voor vrouwen die menstrueren. Het bezwaar dat zij onrein zijn komt neer op discriminatie, vindt het Hooggerechtshof van het land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden