Grote onderwijsrevolutie in Ierland

Katholiek monopolie verdwijnt 1600 basisscholen moeten multiconfessioneel of openbaar worden

"Oh jee, zijn gezicht is vies." Michelle krijgt nog steeds bijna het schaamrood op haar kaken als ze eraan terugdenkt hoe haar destijds driejarige dochter reageerde op een zwarte klant in hun groentewinkel.

Dat was het moment dat het voor haar niet langer vanzelfsprekend was dat haar kinderen naar een katholieke, en geheel blanke, school zouden gaan, vertelt zij in het koude kantoor van de hoofdjuf van de 'multiconfessionele' basisschool Griffith Barracks.

Deze school in het welvarende zuiden van Dublin is genoemd naar de gevangenis die ooit op die plek stond. Felgekleurde schilderingen moeten de grauwe prefab lokalen opfleuren. De school is niet gebouwd tijdens de bouwhausse, de tijd van Ierlands economische zegetocht toen het land wel de 'Keltische tijger' werd genoemd. Er zijn goedgekeurde nieuwbouwplannen, maar in het harde bezuinigingsklimaat is het onzeker of het beloofde geld volgend jaar op tafel komt.

Het weerhoudt ouders er niet van hun kroost voor de school aan te melden. Integendeel, ze verdringen zich. Voor iedere plaats zijn er 4,5 aanmeldingen. Het multiconfessionele karakter, met daarnaast veel inspraak voor de ouders, is in marketingtermen het unique selling point van de school. Griffith Barracks is één van 65 zogeheten educate together-basisscholen in Ierland.

Hier krijgen kinderen van alle achtergronden naast het reguliere curriculum onderwijs in alle wereldreligies. "Ik ben belijdend katholiek, maar ik wil dat mijn kinderen een open blik hebben", verklaart Michelle - die liever niet met haar achternaam in de krant komt - de schoolkeuze voor haar zes kinderen.

Maar de meeste Ierse ouders hebben eigenlijk geen keus als het gaat om de school voor hun kinderen: 92 procent van de basisscholen is katholiek, een situatie die teruggaat tot halverwege de negentiende eeuw, toen de katholieke kerk de macht verwierf over de organisatie van het van oorsprong multiconfessionele onderwijs. Die positie heeft de kerk nooit meer afgestaan.

Dat gaat nu veranderen. Het monopolie van de katholieke kerk op het onderwijs wordt doorbroken. De helft van de 3300 Ierse basisscholen moet zo snel mogelijk worden hervormd tot multiconfessionele of openbare school, of tot school met veel aandacht voor de Ierse taal. De kerk beseft ook dat haar tijd is gekomen, al was het maar omdat ze de priesters en nonnen niet meer heeft om de scholen te leiden.

"Ik wilde niet dat mijn kind geïndoctrineerd werd met iets waarin ik niet geloof", zegt Mary McCarthy, die zelf door nonnen is onderwezen. Op katholieke scholen hebben kinderen het recht om niet naar de godsdienstlessen te gaan. Maar dan zijn ze een uitzondering en worden soms gediscrimineerd, zegt McCarthy, terwijl haar half-Afrikaanse zoon op het schoolplein voetbalt.

"Als ik in mijn schooltijd kritische vragen stelde, kreeg ik te horen dat de duivel die vragen in mijn hoofd had geplant", zegt Nuala Finnegan, die haar kinderen per se niet op een katholieke school wilde hebben en nu campagne voert voor een Educate Together-middelbare school. Dochter Sophie (10) kleurt naast haar zorgvuldig een kleurplaat in. Voor lessen over het Jodendom bezocht ze een synagoge en voor het hindoeïstische lichtjesfeest Divali maakte ze een kandelaar.

McCarthy: "Ierland is zeker de laatste vijf jaar heel snel veranderd. Het is onze verantwoordelijkheid onze kinderen zo te onderwijzen dat integratie kan plaatsvinden."

Kritische ouders
Dit najaar worden om te beginnen in 44 steden de wensen van betrokken partijen geïnventariseerd, zodat begin volgend jaar duidelijk is welke scholen worden hervormd. De 'revolutie' wordt algemeen verwelkomd, al zijn er ook kritische katholieke ouders die zich afvragen wie hun kinderen zal onderwijzen in het katholieke geloof. De kerk gaf daar onlangs een antwoord op: zijzelf en de parochies moeten voortaan die verantwoordelijkheid dragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden