Grote namen op een klein doosje

MatchBoox verkoopt geïllustreerde literatuur in luciferdoosjes: meer een aardigheidje om cadeau te doen of te krijgen dan een serieus literair bezit. (MatchBoox)

Herman Brusselmans, Leo Vroman, Arthur Japin, Abdelkader Benali, Ronald Giphart, Anna Enquist, Ramsey Nasr, Jan Mulder en nu ook Arnon Grunberg; de luciferbibliotheek dijt uit bij MatchBoox, het literatuurconcept op de vierkante centimeter.

’Ik zeg altijd tegen de auteurs: dit is niet het project waar je rijk van wordt, maar we maken wel iets heel bijzonders”, zegt Emmanuel van Leeuwe (39), directeur van MatchBoox.

Zelf maakt Van Leeuwe ook niet de indruk dat de economische zaken op de eerste plaats komen bij zijn bedrijf. „We zijn er niet van afhankelijk. We doen MatchBoox voor de hobby, vanuit een passie voor boeken.”

’We’, dat zijn Van Leeuwe, zijn broer Xavier en een steeds wisselende stagiaire. Meer personeel heeft het uitgeverijtje uit Bergschenhoek niet, dat is gevestigd in het kantoor waar Van Leeuwe zijn hoofdactiviteiten bestiert: het beheren van onroerend goed.

MatchBoox verkoopt geïllustreerde literatuur in luciferdoosjes. Je schuift het pakje open, rolt het als een harmonica uit en dan verschijnen 21 minibladzijden met tekst en tekeningen.

Meer een aardigheidje om cadeau te doen of te krijgen, dan een serieus literair bezit.

Toch verbinden schrijvers zich graag aan het fenomeen. En ogenschijnlijk echt niet voor de poen; voor grote winstmarges is de aanschafprijs van 4,59 te laag en zijn de productiekosten te hoog.

Arnon Grunberg, de laatste aanwinst van het fonds, schreef het literair miniatuurtje ’De pool boy’ voor de luciferdoosjesserie.

Was het ’kleinschrijven’ voor hem een vergelijkbare opdracht als zijn korte columns op de voorpagina van de Volkskrant?

Grunberg: „Nee, die korte columns zijn in de regel geen verhaal. ’De pool boy’ was dat wel degelijk, hoe kort ook.”

Grunberg betwijfelt of er een aparte kunst van het ’kleine schrijven’ bestaat, laat staan dat op de vierkante centimeter schrijven lastiger is: „Een roman van 500 bladzijden is niet alleen meer werk, maar volgens mij ook moeilijker om te schrijven.”

Verder zitten er volgens hem in het ontstaan van een kort of lang verhaal geen verschillen: „Hoe kom je op verhalen, lang of kort: je broedt erop, je plukt ze, je denkt erover na tijdens het slapen.”

Het idee om literatuur in lucifersdoosjes uit te geven komt van de oom van Van Leeuwe, een Franse kunstenaar.

„Wij hadden altijd al het plan om samen iets met kunst te gaan doen, maar omdat mijn broer en ik druk zijn met onze baan en gezinnen, was de voorwaarde dat het wel een klein project moest zijn. Je zou kunnen stellen dat we dat letterlijk hebben genomen.”

Al te commercieel moet het bij MatchBoox niet worden, zegt Van Leeuwe. „Ik laat geen doosjes maken met reclame-uitingen. Dan gaat de exclusiviteit er vanaf. Er moet wel een bijzonder verhaal achter zitten, of een niet-commerciële instantie.” Daarom zijn er wel exemplaartjes gemaakt voor Stichting van de Arbeid, overlegorgaan voor werknemers en werkgevers, en voor verscheidene musea.

Het streven van Van Leeuwe wil niet zeggen dat MatchBoox wars is van expansiedrift. Inmiddels zijn de doosjes verkrijgbaar in 550 boekwinkels. En aan de dozen vol pakketten op het kantoor te zien, is de online verkoop ook aardig op gang gekomen, sinds het bedrijf in maart vorig jaar officieel begon.

Daarnaast kijkt MatchBoox sinds kort ook de grens over. Van Leeuwe: „Er zijn al Engelstalige versies en ik ben nu ook bezig met de Italiaanse en Amerikaanse markt.”

Grunberg vindt het een typisch ’hebbedingetje’. Een andere functie wil hij er verder niet aan geven: „Kunst waarvan je precies de functie kunt aantonen is in de regel geen kunst of slechte kunst. Waarmee ik niet wil zeggen dat literatuur geen maatschappelijke of andersoortige functie zou mogen hebben, hooguit dat het niet aan mij is om mijn eigen werk te duiden. Bovendien: ik wil een heel kort verhaal niet gelijkstellen aan een lijvige roman, maar wat is de functie van een roman?”

Met het contracteren van Grunberg en andere grote namen als Arthur Japin, Herman Brusselmans en Ronald Giphart lijkt er weinig meer te wensen over voor MatchBoox. Of toch?

Van Leeuwe: „Er is ooit aan Lulu Wang de bedenkelijke prijs voor slechtste erotische scene uit de Nederlandse literatuur toegekend. Het lijkt me nu eens leuk om een doosje uit te brengen van haar met een seksscene die wél goed is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden