Grote fusies van '93 lopen op hun laatste benen

AMSTERDAM - Het geheel is niet meer dan de optelsom van de delen. Die constatering slaat op de fusiebedrijven BolsWessanen en KNP BT. Drank (Bols) en voeding (Wessanen) gaan alleen in de maag goed samen en de plaats waar papier (KNP) en handel (Bührmann Tetterode) elkaar tegenkomen moet nog uitgevonden worden, vinden cynische aandeelhouders van beide concerns

HAN KOCH

Vandaag, op de buitengewone aandeelhoudersvergadering van KNP BT, mag waarnemend-voorzitter K. de Kluis zijn aandeelhouders nog eens uitleggen welke koers de onderneming nu eigenlijk vaart. Is krap vijf jaar na de oprichting van het concern niet de tijd gekomen dat de fusie van weleer het best maar ongedaan gemaakt kan worden?

De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) was in 1993 weinig overtuigd van het nut van de fusie en bij de presentatie van de eerste jaarcijfers verre van enthousiast. Inmiddels is de vereniging er van overtuigd dat papier en de handel in kantoorbehoeften niet samengaan. En daarmee bedoelt de VEB dat de fusie voor de aandeelhouder geen meerwaarde heeft.

Voor BolsWessanen gaat een vergelijkbaar verhaal op. In hetzelfde jaar dat KNP BT ontstond, fulmineerde toenmalig VEB-voorman R. de Haze Winkelman tegen het ontstaan van het 'kaas en borrelfonds'. Hij ging zover dat hij certificaathouders van Bols het advies gaf om hun certificaten niet ter omwisseling aan te bieden voor aandelen BolsWessanen. Bestuursvoorzitter R. Schipper vond destijds dat “Bols een mooie toekomst tegemoet ging, maar BolsWessanen een betere”. Met die uitleg kon hij volstaan. Certificaten zijn aandelen zonder stemrecht. Het stemrecht lag bij de administratiekantoren van de bedrijven en die waren al overtuigd van de fusie.

Er zijn meer parallellen tussen BolsWessanen en KNP BT. Bestuurders stappen veelvuldig op en bij beide concerns heet dat steevast “om persoonlijke redenen”. En bij beide concerns maken de aandeelhouders zich vervolgens zorgen hoeveel dat nu weer gaat kosten aan gouden handdrukken en andere afvloeiingsregelingen. Nog afgezien van de schade die ontstaat door 'stadhouderloze' tijdperken bij beide ondernemingen.

In maart 1995, anderhalf jaar na de fusie, stapt R. Schipper op als voorzitter van de raad van bestuur van BolsWessanen. De topman acht zich verantwoordelijk voor de tegenvallende resultaten van het concern. Blijkbaar was de toekomst wel een betere, maar geen goede.

Schipper is op dat moment het vijfde lid van die raad dat vertrekt. Dat jaar bestaat de winst van de onderneming vooral uit de verkoop van merkenrechten. De cijfers over 1994 zetten een toon bij de analisten die eigenlijk nooit meer verdwijnt: wat is het nut van deze samenvoeging? De VEB geeft dat jaar al het antwoord: het huwelijk moet zo snel mogelijk worden ontbonden. Bols moet zoeken naar een partner die ook in dranken doet en over een goed distributienetwerk beschikt. De angst om overgenomen te worden door een concurrent was in 1993 een slechte raadgever voor Bols, en Wessanen krijgt groeikansen als het zich kan ontdoen van de mank lopende partner.

Een jaar later in augustus stijgt de crisis tussen aandeelhouders en bedrijfstop naar een hoogtepunt. Oud-minister Fons van der Stee hoeft niet meer terug te keren als voorzitter van de raad van commissarissen, vindt de VEB. De aandeelhouders morren en als zo vaak wordt lekker doorgezeurd over de afvloeiingsregelingen van al die toppers die net als Schipper opstapten. Van der Stee geeft als antwoord “dat het vrijwillige vertrek van Schipper en de getroffen financiële regeling elkaar niet bijten.” En met dat soort teksten zijn aandeelhouders weinig gelukkig.

Vandaag, tijdens de buitengewone aandeelhoudersvergadering van KNP BT wordt net als bij BolsWessanen in 1996 ook duidelijkheid gevraagd over de afvloeiingskosten van de top. Bestuursvoorzitter F. de Wit en financieel-directeur B. Bonnier stapten eind vorig jaar op nadat de raad van commissarissen negatief oordeelde over hun poging de handels- en verpakkingspoot van KNP BT bij Hagemeyer te stallen. Een actie die feitelijk het einde van het fusieconcern inhoudt.

Het is vandaag niet de eerste keer dat de aandeelhouders zich zorgen maken over de vertrekregelingen. In november 1995 stapten al twee topmensen op. En natuurlijk heette dat toen ook: “Er is geen ruzie, alleen een verschil van inzicht.” Afgezien van het gebruikelijke gekrakeel over de vertrekregelingen en vooral de kosten daarvan, maken de aandeelhouders gegroepeerd in de VEB zich zowel bij BolsWessanen als bij KNP BT vooral zorgen over de waarde van hun aandeel.

Bij BolsWessanen is de eerste stap naar ontvlechting van de fusie al gezet. In augustus ging de divisie gedistilleerd en wijnen, goed voor 15 procent van de omzet, in de verkoop. De VEB knikte instemmend. Bij KNP BT lijkt die ontvlechting ook nabij. De papierpoot werd al verkocht aan het Zuid-Afrikaanse Sappi. En het onderbrengen van de handelsdivisie bij Hagemeyer lijkt slechts en kwestie van tijd. Het is in ieder geval een optie waar de VEB instemmend bij knikt. De twee grote fusies van 1993 lijken in '98 op hun laatste benen te lopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden