Grote bedrijven steunen positieve discriminatie

SEATTLE - Vliegtuigbouwer Boeing is tegen en heeft honderdvijftigduizend gulden in de anti-campagne gestoken. Computergigant Microsoft is ook tegen en steekt er vijftigduizend gulden in, net als de vader van Bill Gates. Coffeeshop-keten Starbucks doet het iets rustiger aan: twintigduizend gulden. De tegenstanders van Initiatief-200 in de Amerikaanse staat Washington hebben machtige vrienden.

I-200 is een nieuwe poging een einde te maken aan 'affirmative action', positieve discriminatie. Twee jaar geleden slaagde Ward Connerly, een bestuurder van de Universiteit van Californië, er in om met hulp van gouverneur Pete Wilson, een meerderheid van de kiezers te winnen voor Voorstel 209. Dat wilde een einde maken aan de meeste vormen van positieve discriminatie aan de Californische universiteiten.

Dit jaar hebben geestverwanten van Connerly, met financiële steun van diens American Civil Rights Institute, een gelijksoortig idee voorgelegd aan de kiezers in Washington State. “Moet de overheid worden verboden om te discrimineren of een voorkeurbehandeling te geven op basis van ras, sekse, kleur, etnische of nationale achtergrond bij het verlenen van werk, geven van onderwijs of het verlenen van een contract?”, stelt I-200 vragenderwijs. Alleen het voortrekken van veteranen en gehandicapten blijft buiten schot.

Het initiatief is van toepassing op alle colleges en universiteiten die door de staat worden gefinancierd, op alle schooldistricten, steden, counties en de staatsoverheid. I-200 stelt echter niet vast wat moet worden verstaan onder 'voorkeursbehandeling' en daarom stelt de overheid in een officiële toelichting de zaak meteen op scherp met de mededeling: “Het effect van de voorgestelde maatregel hangt er dus van af hoe zij wordt toegepast en uitgevoerd.”

Het is zo duidelijk als wat, zeggen de voorstanders: Minderheden en vrouwen krijgen niet een streepje voor op mannen, die gelijk zijn gekwalificeerd. Woordvoerder John Carlson ontkent dat programma's zullen worden getroffen, die achtergestelde groepen uit de samenleving een betere kans willen geven. “I-200 gaat over positieve discriminatie die te ver doorschiet. Het wordt tijd dat we het ras naar de achtergrond dringen en er niet nog eens extra uitlichten.”

Carlson vindt niet alleen grote bedrijven als Boeing en Microsoft als tegenstanders, maar ook vakbonden, universiteiten en belangenorganisaties van vrouwen en minderheden. En ook de Democratische gouverneur van de staat, Gary Locke, de eerste hoogste bestuurder van Chinees-Amerikaanse afkomst. “I-200 zal mensen van vlees en bloed treffen”, zegt Locke. Het voorstel kan volgens hem speciale werkgelegenheidsprogramma's om zeep helpen, die mensen uit de bijstand willen halen.

Het 'ja'-kamp heeft de afgelopen weken een rechtszaak tegen de Universiteit van Washington (in Seattle) ingezet als argument voor zijn gelijk. Katuria Smith voert aan dat zij vier jaar geleden niet is toegelaten als rechtenstudente omdat zij blank is. Van de vijftien zwarte studenten, die wel werden toegelaten waren er volgens haar veertien minder gekwalificeerd dan zijzelf. Nee, zegt de universiteit, ras is een factor, maar zeker niet de enige waarmee wordt gerekend.

Zwarte Amerikanen zijn met nog geen vijf procent van de totale bevolking niet de belangrijkste etnische minderheid in de staat Washington. Dat zijn de Aziatische Amerikanen, een groepering die volgens de voorstanders van I-200 de afgelopen jaren in Californië juist hebben geprofiteerd van de afschaffing van de positieve discriminatie.

Het 'nee'-kamp in Washington State concentreert zich vooral op de effecten die I-200 zal hebben op de werkgelegenheid voor vrouwen. Die bevolkingsgroep profiteert momenteel vooral van een programma met de titel 'Plus Drie', dat kansen biedt aan minder voor een baan gekwalificeerde vrouwen. Van alle bewoners die tussen 1993 en 1997 onder Plus Drie door de overheid in dienst zijn genomen was een kwart blank en vrouw. Bijna 22 procent was blank en man, maar de meesten van die groep vielen in de categorie 'veteraan en/of gehandicapt'.

De strijd over positieve discriminatie is ook in Washington State een miljoenenzaak geworden, waarbij het meeste geld opgaat aan spotjes in de media. De tegenstanders zetten met drie miljoen gulden drie keer zoveel geld in als de voorstanders. Het 'ja'-kamp drijft op kleinere donaties, maar het meeste geld komt van het American Civil Rights Institute dat een miljoen heeft besteed aan 'educatieve' spotjes.

De groep 'onbeslist' is nog vrij groot, maar volgens de opiniepeilingen is een meerderheid van de Washingtonians op het eerste gezicht voor I-200. Maar de marges zijn de afgelopen weken geslonken naarmate de tegenstanders meer de nadruk zijn gaan leggen op de gevolgen voor vrouwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden