Grote banken maken hypotheken duur

Rabobank, ABN Amro en ING concurreren te weinig volgens toezichthouder ACM

Mensen die nu een hypotheek afsluiten, betalen per maand tientallen euro's meer rente aan de bank dan voor de financiële crisis in 2008. Nog nooit maakten banken zoveel winst op hun hypotheken, berekende de Autoriteit Consument en Markt (ACM).

Een van de oorzaken is dat er maar weinig spelers in de markt over zijn. De ACM heeft geen aanwijzingen dat er sprake is van bij wet verboden prijsafspraken tussen banken. Wel ontbreekt er concurrentie die banken dwingt de prijzen omlaag te brengen. De hypotheekmarkt is nagenoeg helemaal in handen van slechts drie spelers: Rabobank, ABN Amro en ING. SNS, voorheen ook een grote, verstrekt sinds het in de problemen kwam nauwelijks meer leningen. De bank is onlangs gekocht door de staat om faillissement te voorkomen.

Volgens de ACM is ook de overheid veroorzaker van de opgelopen rente. Die eist dat banken meer geld in kas hebben om hun uitstaande leningen te dekken. "Het gevolg is dat banken liever niet te veel nieuwe hypotheken verstrekken omdat daarmee de schuldenlast alleen maar toeneemt", zegt Bob in 't Klooster van ACM. Bovendien zijn buitenlandse partijen als The Bank of Schotland en BNP Paribas verdwenen. "Zij moeten problemen in eigen land eerst oplossen voor ze weer schulden aangaan in het buitenland." De mededingingsautoriteit - tot voor kort NMa genoemd - gaat onderzoeken welke maatregelen nodig zijn.

Dat de ACM niet met concrete aanbevelingen komt, vindt Maarten Pieter Schinkel, hoogleraar mededinging aan de Universiteit van Amsterdam, onbegrijpelijk. "Het probleem is veel te acuut om nu nog weer te gaan zitten wachten op een onderzoek."

Al maanden geleden toonde Schinkel aan dat de winst die banken overhouden aan hypotheken beduidend hoger ligt dan in andere landen. "Dat komt door gebrek aan concurrentie. Bovendien verbood de Europese Commissie banken die staatssteun hadden ontvangen om prijsleider te zijn. In Nederland kon zo de Rabobank, de enige zonder staatssteun, ongehinderd bepalen hoe hoog de rente moest zijn. De andere banken mochten daar niet onder zitten."

Inmiddels is dat zogenaamde verbod op prijsleiderschap opgeheven voor de ING en binnenkort ook voor ABN Amro. "Maar de ACM had al veel eerder aan de bel moeten trekken hierover. Ik weet zeker dat het eerder van tafel had kunnen zijn."

Schinkel heeft nog wel wat tips. De overheid zou bijvoorbeeld de gezonde hypotheekportefeuille van SNS aan een buitenlandse partij kunnen verkopen. Die buitenlandse partij zou hier hypotheken kunnen verstrekken.

Het goede nieuws: Volgens de ACM loont het nog wel voor huizenkopers om hypotheekaanbieders te vergelijken. Voor een hypotheek van 200.000 euro betalen mensen 40 tot 123 euro per maand meer dan voor de financiële crisis. "Dat is toch nog een groot verschil."

De Vereniging Eigen Huis die al langer op dit probleem hamert, doet een beroep op de politiek om vast te leggen hoeveel winst banken mogen maken op hypotheken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden