Grootverdiener in de VS, staatsvijand in Turkije

smeets in the states | Rond de Amerikaanse verkiezingen toerde Mart Smeets door de Verenigde Staten. Op zoek naar onbekende sportverhalen. Deel 1: Basketballer en Gülen-aanhanger Enes Kanter.

Dat Fyffes ooit Chiquita werd (en dan heb ik het uiteraard over bananen) was een ingewikkeld proces, maar dat NBA-basketballer Enes Kanter nu ineens door de wereld gaat als Enes Gülen is ook niet vanzelf gegaan. De Turkse speler van Oklahoma City Thunder is in zijn eigen land uitgekotst en persona non grata, terwijl hij al jaren in de VS woont en speelt. De 24-jarige reus heeft zo'n 400 wedstrijden in de NBA gespeeld, is financieel onafhankelijk na het ondertekenen van een vierjarig contract groot 70 miljoen dollar, maar is al enige tijd zijn leven niet echt zeker.


Een aantal heftige, politieke uitlatingen in de richting van de Turkse president Erdogan heeft ervoor gezorgd dat de 2.11 meter lange speler onder bescherming van bodyguards door de VS moet reizen en dat zijn vader hem officieel onterfd en uit de familie gestoten heeft.


Bij zelfbeschikking heeft Kanter nu de achternaam Gülen aangenomen, een feit dat door de NBA nog niet overgenomen is: in de uitslagenlijsten komt hij nog voor onder Enes Kanter en Amerikaanse journalisten geven hem ook nog steeds die naam. Blijkbaar wil niemand in deze nogal schimmige familieruzie treden, omdat men de portee van de problematiek niet kent of herkent.


Geboren in het Zwitserse Zürich waar zijn vader (af)studeerde aan de plaatselijke universiteit, werd Enes in harmonie en welvaart opgevoed: zijn vader werd een der knapste koppen op het gebied van histologie (weefselleer) in Turkije en de grote teenager Enes mocht van zijn ouders in Amerika gaan studeren om er een basis te leggen voor een waarschijnlijke profloopbaan.


In Turkije was hij in 2006 opgevangen bij Fenerbahçe en toen ook de Griekse ploeg Olympiacos een geweldige zak geld voor zijn neus zette, begrepen ze binnen de familie dat er een volgende wetenschapper aan hem verloren ging, maar dat zijn toekomst in de basketballerij zou liggen, hetgeen ook gebeurde.


Via een Turks-Amerikaanse highschool, inderdaad, een zogenaamde Gülen-school in Californië, zou Kanter naar de University van Kentucky doorstromen. De strenge regels van de Amerikaanse bond hielden die overstap echter tegen: als jonge speler had hij, in eigen land, al te veel geld verdiend en dus mocht hij niet op college-niveau uitkomen.


Dat was het moment dat de teleurgestelde jonge speler opgevangen werd door mensen rondom de in ballingschap levende Fethullah Gülen. De basketballer, die in 2011 een contract tekende bij de Utah Jazz in de NBA, stond open voor de geestelijke en religieuze denkbeelden van de Gülen-mensen en werd een geïnteresseerde vriend-op-afstand.


Tot 2015 kon hij nog vrij reizen van de VS naar zijn vaderland, maar toen de selectie van de Turkse nationale ploeg voor het WK van 2015 bekendgemaakt werd, ontbrak de naam van Kanter. Volgens de bondscoach vanwege interne strubbelingen, volgens de speler omdat hij gezien werd als Gülen-Turk en dus geweerd werd.


De overgang van Utah naar Oklahoma maakte van Kanter vervolgens een financieel onafhankelijke man die meteen stelling nam in de debatten tussen Gülen en Erdogan en onvoorwaardelijk partij trok voor eerstgenoemde.


In Turkije werd zijn positie het gesprek van de dag: de door Erdogan gestuurde pers verketterde de basketballer, waarna Kanter zijn landgenoten met tweets en Facebook-berichten trachtte te overtuigen van zijn gelijk: het was een vrije keuze voor hem geweest en 'vrij te kunnen kiezen' zag hij als een groot goed.


De gevolgen waren duidelijk: hij werd uit zijn familie gestoten, zijn sociale kanalen werden afgesloten voor de Turkse markt, zijn bankrekening werd eenzijdig opgeheven en Kanter werd vanaf afgelopen oktober gezien als een staatsgevaarlijke vijand voor Turkije en het Turkse volk. Wedstrijden van Oklahoma City Thunder werden niet meer vertoond op de Turkse televisie, want Erdogans mensen bepalen dat.


Kanter reageerde twee weken geleden met een deerniswekkende tweet waarin hij verklaarde dat zijn liefde voor Gülen groter is dan die voor zijn ouders, broers en zussen en dat Allah hem begrijpt. Hij hekelt de onrechtvaardigheid dat hij nooit meer voor Turkije mag uitkomen. Met 'mijn eigen vader heeft me gevraagd mijn achternaam te veranderen' eindigde hij zijn tweet, die dus niet te lezen was in Turkije.


De beveiligingsafdeling van de NBA weet inmiddels dat Kanter niet zomaar een 'buitenlandse' speler is. Hoewel niemand dat kan of wil bevestigen, lijkt het duidelijk dat de sportman op zijn rondreizen door Amerika goed in de gaten wordt gehouden. Hij is immers officieel tot vijand van het Turkse volk benoemd. Donald Trump heeft zich nog niet geuit omtrent deze spannende sportaffaire die allang de 'sport' is overstegen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden