Grootste schilderij Rembrandt was nooit te zien

AMSTERDAM (ANP) - Rembrandt van Rijn heeft ooit een schilderij gemaakt van zes bij zes en een halve meter. Maar de Samenzwering van Claudius Civilis was nooit in zijn geheel te zien, omdat Rembrandt het hart uit het schilderij sneed. Dat restant hangt nu in Stockholm.

Dankzij een studie die Rembrandt maakte van het complete schilderij, is Rembrandt-onderzoeker Ernst van de Wetering er door wat rekenwerk achter gekomen hoe groot dat schilderij was. De Nachtwacht, waarvan werd aangenomen dat het Rembrandts grootste schilderij was, meet 3,60 bij 4,37 meter.

Rembrandt moet het schilderij na een conflict met het stadsbestuur van Amsterdam, de opdrachtgever, zelf onder het mes hebben genomen. Het centrale deel hangt in het Nationaal Museum van de Zweedse hoofdstad. Het grootste gedeelte, een lap van ongeveer 33 vierkante meter, is verdwenen.

Te donker

Het schilderij uit 1661 was bestemd voor de galerij van het nieuwe stadhuis op de Dam, wat nu het paleis is. Maar het viel niet in de smaak. De bestuurders vonden het te donker. Dat de schilder Claudius Civilis, leider van de opstand van de Batavieren tegen de Romeinen, als een lelijkerd afbeeldde, beschouwde de gemeente als krenkend. Een jaar later is het schilderij van de Batavier verwijderd. Het werd vervangen door een schilderij van Jurriaen Ovens.

Prints van de Samenzwering en van de studie zijn vanaf vrijdag te zien in de Beurs van Berlage, waar voor het eerst in de geschiedenis alle schilderijen van Rembrandt in één overzichtstentoonstelling bijeen zijn gebracht. Niet de originelen, maar reproducties die zoveel mogelijk op ware grootte zijn geprint.

Reproducties

Het is overduidelijk dat de schilderijen allemaal reproducties zijn, alleen al door de vele naden van de panelen waarop de grotere exemplaren zijn geplakt. Die naden lopen soms dwars door de door Rembrandt geschilderde gezichten heen. Ook zitten er geen lijsten omheen.

Een overzicht van zo'n driehonderd doeken zou door de hoge reis- en verzekeringskosten nooit mogelijk zijn. De Beurs laat ze nu op chronologische volgorde zien, waardoor de ontwikkeling van de kunstenaar gemakkelijk kan worden gevolgd.

Uffizi

Van een paar schilderijen heeft de Beurs geen goede reproductie, zo blijkt uit het bijschrift bij het kleine fotootje ervan. Wat knorrig meldt de organisatie dat het Uffizi in Florence wel de betaling ervoor in ontvangst heeft genomen, maar geen voor de reproductie geschikte weergave heeft gestuurd.

De tentoonstelling duurt tot en met 3 september.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden