Grootste klokkenluider aller tijden voor de rechter

Amerikaan Manning, die staatsgeheimen naar WikiLeaks lekte, misschien berecht door krijgsraad

Anderhalf jaar na zijn arrestatie is gisteren een begin gemaakt met de zaak tegen de Amerikaanse militair Bradley Manning. In een zogeheten pro-formazitting wil het Amerikaanse leger aantonen dat de waarschijnlijk grootste klokkenluider aller tijden door een krijgsraad moet worden berecht.

Manning, die als analist werkte voor het Amerikaanse leger in Irak, heeft tienduizenden staatsgeheimen naar WikiLeaks gelekt. Hij smokkelde de informatie naar buiten door het materiaal te kopiëren van het naar zijn zeggen 'lekke computer-systeem' van het leger naar een cd-rom die hij de titel 'Zoiets als Lady Gaga' had gegeven. Het tot dan nog vrij onbekende WikiLeaks publiceerde het materiaal op z'n website, waaronder het bekende internetfilmpje waarop te zien is hoe een Amerikaanse helikopter in Bagdad het vuur opent op burgers.

De belangrijkste beschuldiging tegen Bradley Manning, die vandaag 24 wordt, is het lekken van staatsgeheimen, een misdaad waar 52 jaar cel op staat. Daarnaast wordt hij beschuldigd van 'hulp aan de vijand', waar de doodstraf op staat. In zijn geval zal dat, als hij schuldig wordt bevonden, omgezet worden in levenslang, zo beloofde de procureur.

Manning verscheen in de zwaar beveiligde rechtszaal in Fort Meade, Maryland, in een groen camouflage-uniform. Hij antwoordde met een snel 'ja' op de vraag of hij de aanklacht begreep. Kort daarop werd de zitting even geschorst, omdat Mannings advocaat om een andere rechter vroeg. Volgens advocaat David Coombs was de rechter, Paul Amanza, bevooroordeeld. Hij liet slechts twee van de 38 getuigen toe om wie de verdediging had gevraagd. Amanza wees het verzoek af.

Buiten hielden demonstranten een steunbetuiging voor Manning. Zij krijgen vandaag versterking van de Occupy-beweging. Daniel Ellsberg, de man die de zogeheten Pentagon Papers naar buiten bracht over hoe het Amerikaanse volk was voorgelogen over de oorlog in Vietnam, zal hen toespreken.

Manning werd in mei 2010 opgepakt in Bagdad, deels door zijn eigen schuld, omdat hij in chatgesprekken met een bekende hacker zijn daden had toegelicht. Die gaf hem aan. Manning schreef onder andere: "Ik wil dat de mensen de waarheid onder ogen krijgen." Maar ook: "Ik ben een wrak."

De homoseksuele Manning zou zich in Irak eenzaam hebben gevoeld. Dat werd nog veel erger toen hij na zijn arrestatie op de marine- basis in Quantico in een isoleercel belandde. Daar moest hij naakt slapen 'vanwege zelfmoordneigingen'. Pas na felle internationale kritiek op de omstandigheden van zijn detentie werd hij overgebracht naar de militaire gevangenis in Kansas.

Uit de lijst van de op te roepen getuigen blijkt dat zijn advocaat vooral zal ingaan op Mannings labiele gesteldheid. Daarnaast wil Coombs aanvoeren dat de gelekte stukken lang niet zo gevaarlijk zijn als aangenomen. Ook vindt hij dat niet Manning de schuldige is, maar de slechte beveiliging van de Amerikaanse informatiesystemen.

Manning is tot dusver de enige die in beschuldiging is gesteld voor de publicaties van WikiLeaks. Zijn zaak kan gevolgen hebben voor Julian Assange, oprichter van WikiLeaks. Volgens Coombs zou justitie het liefst een deal met Manning sluiten om daarmee Assange te kunnen pakken. Die kreeg juist gisteren te horen dat hij in beroep mag tegen zijn uitlevering door Groot-Brittannië aan Zweden, waar hij zich moet verantwoorden in een verkrachtingszaak.

De zaak tegen Manning, voor sommigen een landverrader, voor anderen een moedige klokkenluider, trekt ook internationaal de aandacht. Eugene Fidell, een Amerikaanse lector in militair recht beschreef gisteren in The New York Times de zaak als een van de interessantste van de afgelopen twintig jaar, in een tijdperk waarin het mogelijk is 'met één klik op de muis een vrachtwagenlading van geheimen op het web te zetten en waarin met de Facebookcultuur niets lang geheim blijft'.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden