Grootschalige Ierse Hamlet struikelt in ijdelheid

Eigenlijk heeft 'William Shakespeares Hamlet' maar een probleem en dat probleem heet Kenneth Branagh. Dat maakt het tot een groot probleem, want de uit Ierland afkomstige Branagh is initiatiefnemer, regisseur, bewerker van het stuk en hoofdrolspeler. Kortom: hij is God in deze 'Hamlet'. En dat zullen we weten ook.

MARK DUURSMA

Vanaf zijn eerste door tranen verstikte monoloog probeert Branagh zijn vele illustere medespelers te overtroeven in pathos en intensiteit. Hij declameert zijn monologen alsof hij op het toneel staat, zijn opwinding en vertwijfeling zijn veel te zwaar aangezet. Dieptepunt is de finale, waarin Branagh als een Indiana Jones aan de kroonluchter slingert, alsof hij nog even wil zeggen dat hij toch echt geen mietje is.

Branaghs grootste vijand is zijn ijdelheid. Zijn grootste verdienste is zijn lef om grootschalig te denken: 'Hamlet' is de eerste Britse film sinds 25 jaar die op het brede 70 mm-formaat werd gedraaid. Ook andere keuzes pakken erg goed uit, bijvoorbeeld de verplaatsing naar de 19de eeuw. Branagh wilde een periode waarin koninklijke families en hun persoonlijke perikelen de kaart van Europa bepaalden. Ook zijn de personages hierdoor dichterbij, maar ver genoeg om hun originele Shakespeare-taal te rechtvaardigen. Het is een opzet die werkt en production designer Tim Harvey alle vrijheid geeft om locatie en kostuums naar zijn hand te zetten. Blenheim Palace in Oxfordshire fungeert als Elsinore, het dominante decor van zwart-witte vloeren en spiegels ondersteunt de sfeer van gekonkel, geschaak en machinaties.

Meest opmerkelijk aan deze prestigieuze productie is de cast: een parade van grote namen, tot in de kleinste bijrollen. Ook in zijn eerdere Shakespeare-films gebruikte Branagh Amerikaanse acteurs, maar het blijft een moeizame kwestie. Met uitzondering van Jack Lemmon als de wacht Marcellus loopt er een duidelijke scheidslijn: Britse acteurs als Derek Jacobi als Claudius, Julie Christie als Gertrude en Kate Winslet als Ophelia zijn fantastisch, maar Charlton Heston is pathetisch als toneelspeler en Billy Christal helpt de doodgraversscène om zeep. De keuze voor de integrale tekst - de film duurt vier uur - leidt tot bekende scènes die langer duren, niet zozeer tot verrassende nieuwe scènes. Branagh maakt onvoldoende duidelijk wat hij hiermee aan de voorgaande verfilmingen toevoegt.

Geslaagd als spektakelstuk, maar falend in de essentie: Hamlets tragiek is niet zo onontkoombaar als hij zou moeten zijn. Dat maakt 'Kenneth Branaghs Hamlet' tot een indrukwekkende onderneming, maar niet tot de definitieve verfilming die de maker waarschijnlijk voor ogen stond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden