Groots gebaar van Heijn, maar was Ferdi E. het waard?

Het siert me allerminst, maar toen maandag het doodsbericht binnenkwam van Ferdi E. kon ik de reflex niet onderdrukken. Verongelukt? En dan ook nog op zo’n roemloze wijze, door een botsing met een graafmachine? Goed zo.

Hank Heijn, de vrouw die in 1987 dankzij deze moordenaar haar man Gerrit Jan verloor, reageerde daarentegen superieur. Eerder vertelde ze al in een interview dat ze ’alles een plek’ had gegeven. Dat ze er ’het positieve’ had uitgehaald. In 2005 schreef ze Ferdi E. een verzoeningsbrief: ze had hem zijn misdaad vergeven. Maandag liet ze weten het erg te doen te hebben met de nabestaanden van Ferdi E. De familie liet zelfs een bericht uitgaan waarin hen ’veel sterkte’ werd toegewenst. „Het is altijd te betreuren als een echtgenoot haar partner, en kinderen hun vader moeten missen.”

Jazeker, de houding van de weduwe Heijn is groots. Maar ook een beetje onbegrijpelijk. Het afgelopen decennium hebben de dader én zijn vrouw er immers alles aan gedaan zichzelf te presenteren als de enige ware slachtoffers in dit drama. En met succes.

Scherp staat nog voor de geest hoe Els Hupkes, de vrouw van Ferdi E., in de herfst van 2000 de publiciteit zocht. Ze had een ’autobiografische roman’ uitgebracht. En overal mocht ze haar beklag doen over de buitenwereld die maar niet begreep hoe zwaar zij het had.

In een (prachtig) interview met NRC Handelsblad zei ze nooit woede te hebben gevoeld over het leed dat haar man de familie Heijn had berokkend. „Die woede voel ik nog steeds niet. Hij had niet alleen hen iets verschrikkelijks aangedaan, maar ook zichzelf en zijn gezin.” Ook was ze ’trots’ op haar echtgenoot omdat hij eindelijk „een daad had gesteld om zichzelf lucht te geven”. De gruwelijke gebeurtenissen in 1987 schreef ze vooral toe aan het feit dat haar man destijds ’overspannen’ was. „Het was voor hem een overlevingsactie.”

Een nogal merkwaardige verklaring, lijkt me zo. Overspannenheid is bepaald geen unieke geestesgesteldheid. Als alle overspannen huisvaders in dit land ertoe overgingen geslaagde zakenlieden in het achterhoofd te schieten dan werd het héél stil, daar aan de top. Toch kwam de vrouw er moeiteloos mee weg.

Niet te hebben was ook wat er een jaar later gebeurde. Ferdi E. gedroeg zich zo voorbeeldig in de tbs-kliniek dat hij in augustus 2001 genezen werd verklaard. Hij vormde, zoals dat heet, geen gevaar meer voor de samenleving. En dus kwam hij vrij. Tot zover helemaal akkoord. Een beschaafde samenleving dient de lafste moordenaar na de uitgezeten straf een nieuwe kans te gunnen. Maar dat bleek voor deze man niet genoeg. Hij vond dat wij hem nog méér verschuldigd waren. Zonder blikken of blozen eisten zijn advocaten 700.000 gulden vanwege gederfde WAO-gelden. Die hij nog kreeg ook. Intussen vergat justitie de ware slachtoffers – de familie Heijn – over de vrijlating van Ferdi E. te informeren.

Toen in 2006 was uitgelekt dat het echtpaar inmiddels diep in de Achterhoek woonde, zocht het wederom de publiciteit. In een interview met De Stentor haalden ze hun gram. Dat gezeur over die WAO-gelden, waar maakten de mensen zich druk om? Uiteindelijk had E. er slechts een ton aan overgehouden. Slechts een ton. En ja, hij had spijt van zijn daad. En ook berouw. Maar géén wroeging. „Ik herken mij niet in het woord moordenaar, ook al heb ik een moord gepleegd.”

Drie maanden geleden maakte een andere man een einde aan het leven van zeven onschuldigen. Wat de diepste drijfveren waren van deze Karst T. zullen we waarschijnlijk nooit weten. Dat is misschien maar beter ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden