Grootmoeder moedert veiliger dan moeder zelf

Oma let beter op dan moeder zelf. Dat kun je staven met cijfers: kinderen die door grootmoeder in de gaten worden gehouden, lopen de helft minder verwondingen op dan onder moeders toeziend oog.

Opvoedkundigen geven in het vakblad Pediatrics toe dat ze eigenlijk het tegenovergesteld hadden verwacht: oma is minder vlot, eerder moe, kent de nieuwste, gevaarlijke snufjes in huis niet en denkt ouderwets. Maar een studie onder vijfduizend kinderen tot 2,5 jaar bewijst dat grootmoeders hun kleinkinderen beter voor verwondingen of ander leed behoeden dan de moeders zelf. Vaders brengen het er nog minder goed van af.

Wat is oma’s geheim? Evolutiebiologen wijzen erop dat grootmoeders zorg ooit bittere noodzaak was. Zonder haar hulp zouden moeders van jager-verzamelaarvolken amper twee kinderen groot kunnen brengen. Mogelijk leven ’mensenoma’s’ daarom langer na hun vruchtbare periode dan alle zoogdierenoma’s. Als zorgspecialisten. Maar misschien, opperen de onderzoekers, vragen moeders gewoon de meest oplettende oma’s om assistentie.

Sommige kikkers gaan vroeg naar school: in het ei. Als aankomend amfibietje leren ze letterlijk in de dop hun toekomstige belagers herkennen. En ze profiteren ervan: ze verroeren zich niet meer als een vijand nadert die ze als embryo al eens ontmoetten. Je gedeisd houden is dan je redding.

Biologen stelden kikkereitjes zes dagen lang bloot aan water met daarin dode kikkervisjes en geurstoffen van een rover. Dat was een salamander die in het leefgebied van de kikkers niet voorkomt, maar wel andere kikkerlarven eet. De chemische mengelmoes van dode soortgenoot en reuk van de vijand zorgde ervoor dat de larven van de boskikker op hun hoede waren voor deze rivaal. Andere larven, die in het ei alleen de salamander hadden ’geroken’, zonder dode kikkervisjes, kenden het gevaar niet.

Even opgezocht: het toerental van de boormachine is 3000, van de cirkelzaag 5.500 rondjes per minuut. Je gelooft het maar: je kunt het toch niet ’bijkijken’. En dan zijn boor en zaag nog traag van pirouette in vergelijking met een keukenmixer, die tot 30 duizend toeren draait. Geïmplodeerde sterren halen het dubbele daar weer van. Sneller kan niet, dan spat de ster uiteen.

Dit alles is nog een slakkengang. Het record stond op 250 duizend, maar nu hebben Zwitsers een motor gefabriceerd die een miljoen rondjes per minuut haalt. De rotor heeft een deklaagje van titanium om te voorkomen dat de splinters alle kanten op vliegen. Er zitten allerhande geavanceerde materialen in waar niemand van mag weten.

Zinvol, zoiets? Ja, om een boortje met kosmische snelheid te laten draaien. Is dat nodig? Ja, want mini-elektronica vergt piepkleine gaatjes. Dat gaat dat boortje van één miljoen doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden