Gronings koelwater is precies goed voor de tarbotkwekerij Is

GRONINGEN, EEMSHAVEN - Meerval, forel, siervis en paling, vissoorten die al in Nederland worden gekweekt, krijgen binnenkort gezelschap van tarbot.

HANS DE PRETER

Dit najaar al worden de eerste jonge exemplaren van deze luxe vissoort, die visliefhebbers doet watertanden, uitgezet in een nieuwe viskwekerij bij de Eemshaven. Wanneer de tarbotjes zich voorspoedig ontwikkelen zal 'Tarbot du Eemshaven' over ruim een jaar op de duurdere menukaarten prijken. De tarbotkwekerij is speciaal opgezet bij de nieuwe, in aanbouw zijnde Eemscentrale om aldaar maximaal te profiteren van het warme water dat vrijkomt nadat dit dienst heeft gedaan als koelwater voor de nieuwe elektriciteitscentrale.

Dit in de centrale opgewarmde koelwater heeft een gemiddelde temperatuur van 17 graden en dat is een temperatuur waarin tarbot zich lekker voelt. Scomax, zoals de kwekerij gaat heten, wil in eerste instantie vijf ton tarbot per jaar kweken. Na een tot twee jaar moet de capaciteit worden uitgebreid tot honderd ton vis.

Koelwater

“Het is voor het eerst dat een viskwekerij gebruik maakt van koelwater van een elektriciteitscentrale. Dat is mogelijk omdat de nieuwe centrale in de Eemshaven gebouwd wordt volgens de nieuwste milieueisen waardoor het koelwater bijzonder schoon is”, vertelt ir. Ernst Lo van Scomax. Lo is als visdeskundige afgestudeerd aan de Landbouwhogeschool in Wageningen en werkt bij Dutch Aquacultural Engineering (DAE), een bedrijf dat gespecialiseerd is in adviezen op het gebied van agro-cultuur.

Zijn bedrijf is een van de participanten in Scomax en levert regelmatig adviezen aan viskwekerijen, met name in het buitenland. Toen hij en collega-ingenieurs uit Wageningen hoorden van de plannen voor de bouw van de nieuwe elektriciteitscentrale in de Eemshaven, kwamen ze op het idee om met behulp van het warme afvalwater een viskwekerij op te zetten.

“Bij de nieuwe centrale in de Eemshaven, waarvan de bouw in mei 1992 is begonnen en die in 1995 in gebruik wordt genomen, wordt voor het eerst gewerkt met bijzonder schoon koelwater. Verder zijn er geen pieken in de levering van het koelwater. Dat maakt dat de voorwaarden voor het gebruik van het warme koelwater door een viskwekerij uitstekend zijn”, aldus Lo.

Overigens zal Scomax tot het moment dat de nieuwe centrale klaar is, gebruikmaken van koelwater van de huidige Eemscentrale.

Tarbot wordt tot nu toe vooral gekweekt in Galicie in Noord-Spanje. Tarbot is een zoutwatervis, en daar is meer vraag naar dan naar zoetwatervis.

In Nederland wordt weinig tarbot gegeten, maar in Spanje des te meer. De te kweken tarbot is dan ook vooral bestemd voor landen als Spanje, Italie en Frankrijk, waar de visconsumptie per hoofd van de bevolking aanzienlijk hoger ligt dan in Nederland. “Tarbot is een vissoort die lijkt op schol, maar dan iets groter. De tarbot wordt gerekend tot de fijnere vissoorten, zoals ook tong en griet”, aldus Lo.

Kerntaken

Opmerkelijk is dat ook het Energiebedrijf voor Groningen en Drenthe (EGD), de zeevisgroothandel Interfish uit IJmuiden en de Elektriciteitsproduktiemaatschappij Oost- en Noord-Nederland (EPON) in Scomax participeren. De viskwekerij bij de Eemshaven gaat van start met een subsidie van het Integraal structuurplan Noorden des lands (ISP). De viskwekerij vergt een investering van zes ton.

Dat ook het EGD betrokken is bij de viskwekerij is volgens woordvoerder Jan Veenstra van het EGD niet zo bijzonder, al geeft hij toe dat vis kweken niet tot de kerntaken van het EGD behoort. “We werken er als EGD aan mee omdat we het toejuichen dat het verwarmde koelwater - dat anders verloren zou gaan - nu nog een toepassing krijgt. Ook past het in ons beleid om mee te werken aan het opzetten in onze regio van energiebewuste bedrijven met een voorbeeldfunctie”, aldus Veenstra.

De tarbotjes die in september of oktober worden uitgezet in de viskwekerij, zijn afkomstig van een kwekerij uit Denemarken. De visjes zijn dan ongeveer een centimeter groot en een maand of vijf oud. De vissen doen er gemiddeld 27 maanden over voor ze, met een gewicht van twee kilo, geschikt zijn voor consumptie.

Volgens Lo is de viskwekerij bij de Eemshaven beslist geen onzeker avontuur: de landbouwingenieurs hebben uitvoerig over de zaak nagedacht en bovendien hebben ze ervaring opgedaan bij andere viskwekerijen. Ze deden zes jaar ervaring op bij viskwekerijen in Spanje en waren ook betrokken bij tarbot-kwekerijen in Noorwegen en Denemarken.

Tragiek

“Dat wij als Wageningers naar Groningen zijn gekomen om een viskwekerij te beginnen, heeft ook te maken met het agrarische karakter van het gebied bij de Eemshaven. Er is nog zeer weinig industrie. De tragiek van de Eemshaven is in feite ons geluk: omdat de Eemshaven niet echt tot ontwikkeling is gekomen, is er weinig scheepvaart voor de kust, zodat de kans dat er een ongeluk gebeurt met een schip, waardoor het koelwater vervuild zou raken, buitengewoon klein is”, aldus Lo.

Ook is het water van de Eems minder brak dan bijvoorbeeld bij Texel of Friesland, waar het water onder invloed van het IJsselmeer zoeter is.

Volgens Lo heeft de kweek van zoutwatervis beslist toekomst in Groningen.

“We hopen met dit project voor eens en voor altijd aan te tonen dat maritieme teelt kan in Nederland. Het kan een uitstekend alternatief zijn voor boeren. Met name in Groningen zijn er mogelijkheden te over.”

Wat vis kweken volgens hem in Nederland zo kansrijk maakt is de hoge organisatiegraad van de Nederlandse landbouw. Dat betekent dat de afzet goed georganiseerd is, hetgeen bevorderlijk is voor een constant prijsniveau.

“Visteelt is een agrarische bedrijfstak, al klinkt dat misschien wat vreemd.

Maar het is echt heel iets anders dan visserij. Vissers zijn mensen die jagen om als eersten de buit binnen te halen. Wie het eerst haalt, die het eerst maalt. Daardoor kunnen de prijzen fluctueren. En dat moet je in de agrarische sector niet hebben.

Voor visteelt heb je dezelfde mentaliteit nodig als in de agrarische sector, dezelfde afzet- en distributiekanalen. Daar moet gebruik van gemaakt worden.

In Amerika is het ook zo gebeurd en daar heeft de visteelt zich in twaalf jaar tijd reusachtig ontwikkeld.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden