Groningers zijn gewaarschuwd: Bommen Berend is dit jaar levensecht

Buste van Carel van Rabenhaupt, gemaakt door Willem Valk Beeld rv

Elk jaar wordt 'Gronings Ontzet' gevierd, en dat mag best grootser, vindt Tim Smit, voorzitter van de Stichting Vestingdagen Noord-Nederland. En dat gaat gebeuren ook.

Op 28 augustus 1672 ontsnapte de Martinistad aan de heersgrage klauwen van de bisschop van Münster, die 'Bommen Berend' wordt genoemd. Die had de stad Groningen ingenomen, maar legercommandant Carel van Rabenhaupt sloeg terug, en de bisschop droop af.

Stadjers herdenken dit elk jaar met een paardenkeuring, een kermis en vuurwerk. Niets mis mee, op zich, zegt Tim Smit. Maar zo betrek je de jeugd niet bij geschiedenis. Zelf is hij 36 en de enige van zijn vriendenkring die vol vuur raakt van de verhalen. Dat van de pottenbakkersvrouw Marretjen Geerts bijvoorbeeld, die tussen het kanonskogelgeweld in de Nieuwe Ebbingestraat ineens haar eigen arm op straat zag liggen. Toen de chirurgijn het resterende stompje wilde redden, riep Marretjen: "Snijd hem er maar af, beter een arm verloren dan de stad!" Smits ogen twinkelen. "Fantastisch toch?"

Jonge generatie

Als de jongere generaties niet naar de geschiedenis komen, redeneert hij, moet de geschiedenis maar naar hén toe komen, en dat is precies wat er op 28 augustus gaat gebeuren. Terraszitters zullen als de klok van de Martinitoren zes uur slaat, verrast worden door zeventiende-eeuwse figuren die uit alle hoeken in paniek komen aanrennen: "Hebben jullie het al gehoord? De stad is in gevaar!"

In totaal worden er zo vier scènes gespeeld, eindigend met - uiteraard - de overwinning. "Het moet interactief worden. Dus als er mensen op het terras doorheen praten, worden die even omsingeld. Zeg, de edelmannen zijn in overleg, houd even je mond."

Vorig jaar bemoeide Smit zich voor het eerst met de viering. Op het Hoge der A speelden zogeheten re-enactors de veldslag na, compleet met kanonnen. Zelf speelde Smit voor dominee, dat scheelde weer een acteur, hij betaalde het uit eigen zak. "Gewoon, omdat ik het belangrijk vond."

Die eerste keer - met re-enactors die het geweldig vonden om nu eens niet verbannen te zijn naar een weilandje achteraf, maar tot grote hilariteit van de dames van lichte zeden in vol ornaat door de rosse buurt renden - was een opwarmertje. Eind deze maand wordt het grootser. Zo wil Smit de viering elk jaar opbouwen. "En in 2022, als het 350 jaar is, wil ik écht uitpakken. Dan huur ik het Stadspark af en bouw ik een compleet kampement na met uitgeputte soldaten en een struikroverspad - misschien word je beroofd, misschien niet. Terug in 1672, maar niet knullig, het moet wel stoer zijn. En rauw en echt, zoals de Groningers. Met gestrekt been erin." Exact zo pakte hij de organisatie ook aan: bellen, doorzetten, waar nodig drammen. En het lukte.

De Martinitoren in Groningen. Beeld anp

Leegloop

Geschiedenis is toch vooral een liefhebberij van vijftigplussers, zegt Smit, in het dagelijks leven beleidsmedewerker grondzaken. Zonde, zegt hij. Na de studie koos hij bewust niet voor de Randstad, zoals veel van zijn vrienden. "Die generatie zou juist hier moeten blijven, zich niet moeten laten verleiden door snelheid en jobhoppen. Ik kan het niet aanzien dat Groningen leegloopt en zichzelf zo klein maakt. Altijd dat 'doe maar gewoon', die negativiteit van krimp en aardbevingen. Kijk eens naar wat we hebben!"

Smit verwijst nog maar eens naar het 'rampjaar' 1672, toen de jonge Republiek der Nederlanden van alle kanten aangevallen werd. "Hallo hé, wij hebben Amsterdam gered! Daar mogen we best wat ongenuanceerder trots op zijn. Weet je wat míj mooi lijkt? Dat iedereen, als het over 'het Ontzet' gaat, meteen denkt aan Groningen."

Lees ook:

Limburgse burgemeester maakt Groningers boos met tweet over gaswinning

Limburg had mijnschade, Groningen zit nu met gasschade. Maar burgemeesters voelen niet vanzelf met elkaar mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden