Groningers halen stilaan hun gelijk

Het hoofdkantoor van Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Beeld ANP

Er komt een strafrechtelijk onderzoek naar de Nam. Het bedrijf heeft mogelijk mensen in levensgevaar gebracht.

De uitspraak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van vandaag mag gerust baanbrekend worden genoemd: er moet strafrechtelijk onderzoek komen naar de Nederlandse Aardolie Maatschappij (Nam), met als hoofdvraag: heeft de instantie door gaswinning in Groningen bewoners in levensgevaar gebracht?

“De strafrechtelijke kogel is eindelijk door de kerk”, reageert advocaat Gerard Spong. Hij spande de zaak aan namens de Groninger Bodem Beweging en individuele gedupeerden. Het Openbaar Ministerie voelde niks voor vervolging van de Nam; de gaskwestie moet volgens justitie ‘in de politieke arena’ worden uitgevochten, juridische geschillen hierover zijn voer voor de bestuursrechter.

Spong en de getroffen Groningers namen hier geen genoegen mee. Een jaar geleden stapten ze naar het gerechtshof om het Openbaar Ministerie tot vervolging van de Nederlandse Aardolie Maatschappij te dwingen. “Het OM en de Nam hebben zich hevig, hevig verzet”, vertelt Spong.

Verrassende beslissing

Een aantal Groningers heeft het hof verteld over financiële zorgen, psychische problemen, gevoelens van onveiligheid, woede en machteloosheid als gevolg van de aardbevingen. Het resulteerde in de opmerkelijke en (ook voor Spong) verrassende beslissing van het hof.

Het gerechtshof verklaart dat er ‘aanwijzingen’ zijn dat de Nam zich schuldig heeft gemaakt aan overtreding van artikel 170 in het Wetboek van Strafrecht: ‘het beschadigen van woningen waardoor levensgevaar te duchten is’. Het hof merkt op dat al in 1993 duidelijk werd dat er een relatie is tussen het winnen van gas en het ontstaan van aardbevingen. ‘Talrijke onderzoeksrapporten hebben dit wetenschappelijk aangetoond’, aldus de rechters. Toch gingen de boringen door, met als ‘voorzienbare gevolg’ dat de onveiligheid toenam.

Het Openbaar Ministerie moet nu bepalen of het echt tot strafrechtelijke vervolging van de Nam komt. Dat kan nog vele maanden duren. Volgens Spong zal vervolging ook de mogelijkheid openen voor Groningers om geleden schade via het strafproces vergoed te krijgen. De Nam laat in een korte reactie weten ‘verrast te zijn door deze uitspraak’ en zegt volledige medewerking aan het onderzoek toe.

Erkenning

Beetje bij beetje neemt bij Groningers het gevoel toe dat er erkenning komt voor het leed dat hen is aangedaan. Secretaris Dick Kleijer van de Groninger Bodem Beweging zei vandaag tegen RTV Noord: “Het gaat ons er niet om dat er hoge straffen uit komen. Er moet recht worden gedaan. Dat het hof alleen al zegt dat er vervolgd moet worden, is mooi.”

Enkele weken geleden maakte de Nam bekend zich terug te trekken uit het proces van de schadeafhandeling. Gedupeerde Groningers vroegen daar al jaren om, met als argument dat de veroorzaker van de problemen zich niet heeft te bemoeien met het beoordelen ervan. De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft eerder vastgesteld dat het herstellen van de schade ‘traag en moeizaam’ gaat.

Minister Henk Kamp (VVD, economische zaken) zei vandaag in de Tweede Kamer dat er nog te veel ‘gestold wantrouwen’ is in Groningen. Hij benadrukte dat tijdens deze kabinetsperiode de gaswinning is gehalveerd en het aantal aardbevingen daalde. Kamp: “Er zijn 80.000 schademeldingen gedaan, dat is vreselijk om te zeggen. 85 procent van die meldingen is afgehandeld, dat helpt bij het herstellen van het vertrouwen.” Over die openstaande 15 procent wordt gesteggeld. Hoe het nu verder moet met de schadeafhandeling, is nog onduidelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden