Groningen een stiefkind? Jazeker!

Provincie kreeg slechts fooi uit de enorme aardgaspot die zij zelf vulde

Groningers voelen zich onrechtvaardig en door 'Den Haag' als stiefkind behandeld. Hebben zij een punt? Ja, beaamt hoogleraar arbeidsmarkt en regionale ontwikkeling Jouke van Dijk, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. De provincie kreeg 1 à 2 procent per jaar uit het goedgevulde fonds van de aardgasbaten (Fonds voor economische structuurversterking), terwijl er ruim tien procent van de Nederlandse bevolking woont.

"Is dat in evenwicht als het gas de staatskas jaarlijks zo'n 12 miljard euro oplevert?" Van Dijk vraagt het zich af.

Miljarden uit het fonds, dat in 2011 is opgeheven, gingen naar randstedelijke projecten met als bekendste de hogesnelheidslijn en de Betuweroute. Sinds 2011 vloeien de aardgasbaten weer direct naar de algemene middelen, kortom de staatskas.

Ook van een rijkelijk stromende subsidiekraan in het verleden was volgens hem geen sprake. "Zeker heeft ook Groningen geprofiteerd van Haagse investeringen. In de jaren zeventig en tachtig zorgde het integrale structuurplan voor een injectie van 100 miljoen euro per jaar, maar Amsterdam kreeg hetzelfde bedrag om het tekort op het openbaar vervoer weg te werken."

Hij heeft weinig begrip voor de redenering dat geld stoppen in de infrastructuur van de Randstad 'van nationaal belang' is en het in andere regio's om 'een extraatje' gaat. "Over de grens bij Groningen ligt een economisch heel interessant gebied. Zou het voor de toekomst niet wat waard zijn te investeren in goede verbindingen met die Duitse regio?"

Het beeld dat Nederland volledig draait op de Randstad, als enige economische motor, klopt niet. "Daarbuiten zijn tal van groeikernen. Onder andere Zwolle en Apeldoorn timmeren nu behoorlijk aan de weg." Tot het uitbreken van de crisis deed ook het uiterste noorden het goed. "In de Rabobank-top 40 van economische regio's stond in 2008 Delfzijl met zijn Eemshaven op de derde plaats."

Nu hebben noordelijke bedrijven die moeten concurreren op de wereldmarkt, zoals de onlangs failliet verklaarde aluminiumsmelter Aldel, het lastig. En ja, aardbevingen helpen natuurlijk niet om andere ondernemers te overtuigen zich juist daar te vestigen.

Los Angeles en Tokio, die kampen met veel zwaardere aardbevingen, laten volgens de hoogleraar echter zien dat er mogelijkheden zijn. Een compensatie van een miljard euro zou 'een beginnetje' kunnen zijn om de schades te verhelpen en het gebied aardbevingsproof te maken. Maar het zal niet genoeg zijn, voorspelt hij.

Verdieping 4

Haagse stank voor dank

Commissarissen van de koning: Den Haag heeft geen benul van de regio's
Veel aandacht gaat naar de Randstad, er is lang niet altijd oog en oor voor het buitengebied, zeggen ook commissarissen van de koning in andere gewesten bij een rondgang van Trouw.

Ze hebben geen last van een Calimerogevoel, maar "we lijken vaak vergeten regio's", merkt de Drentse commissaris van de koning Jacques Tichelaar (PvdA) op over de relatie met het regeringscentrum. Volgens hem hebben velen daar geen benul van het specifieke karakter van het noorden en heeft minister Kamp "een volstrekt verkeerd beeld van de noorderling".

Het is keihard knokken om een precaire situatie voor het voetlicht te brengen. Niet de rijksoverheid maar vooral ondernemers hebben Noord-Brabant, dat op zijn gat lag door de malaise bij Philips en Daf, weer perspectief gegeven, constateert zijn Brabantse collega Wim van den Donk. En de verdeling van middelen wordt soms als onrechtvaardig ervaren, merkt de Zeeuwse commissaris van de koning Han Polman op.

Een aantal van hen pleit voor een landelijk debat over 'Groningen', immers het gas is meer een nationale dan een regionale kwestie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden