Grondwet wijzigen om Volkert past niet in een rechtsstaat

Eerst werd de wet aangepast om 24-uurs-cameratoezicht op Volkert van der G. mogelijk te maken, vervolgens wordt gepleit het recht op onaantastbaarheid van het lichaam aan te tasten en nu moet volgens de LPF ook het zwijgrecht eraan geloven.

Tot voor kort was het niet mogelijk om gedetineerden die geen gevaar voor zichzelf vormden, onder permanent cameratoezicht te stellen. Omdat de kans dat Volkert van der G. zelfmoord zou plegen door leken hoog werd ingeschat (deskundigen achtten die kans zeer gering) en omdat de overheid dacht dat de maatschappelijke onrust na een zelfmoord niet te overzien zou zijn, werd de wet aangepast.

Vervolgens begon de LPF met een publiciteitsoffensief tegen een van de rechters die de zaak tegen Van der G. moest behandelen. Zijn vroegere werkzaamheden voor het respectabele VluchtelingenWerk Nederland zouden hem tot een linkse extremist maken. Hij zou een te sterke politieke verwantschap hebben met de verdachte en daarom werd hij ongeschikt geacht. Deze manier van redeneren zou normaal gesproken reden tot lachen geven, maar omdat het hier politieke inmenging in het strafproces betreft, is het eerder gevaarlijk dan grappig.

Vervolgens barstte de discussie los rond eventuele toediening van dwangvoeding. Een persoon die in hongerstaking is, mag dwangvoeding weigeren. Iedereen heeft immers het grondwettelijk recht op onaantastbaarheid van het lichaam, ongeacht de aanleiding voor de hongerstaking, zijn identiteit en de eventuele maatschappelijke gevolgen van zijn daad. Alleen een formele wet kan dat recht aantasten. De Penitentiaire Beginselenwet geeft weliswaar de mogelijkheid om via een dokter in te grijpen, maar die is volgens de memorie van toelichting bedoeld voor de behandeling van agressieve, zwaargestoorde gedetineerden. Hier voldoet Van der G. niet aan.

Er is dus geen basis voor dwangvoeding, hoe hard het politieke klimaat daar ook om roept. Bovendien moet een dergelijke geneeskundige handeling worden goedgekeurd door een arts. Volgens de professionele code van de World Medical Association en de World Health Organisation, overgenomen door de Nederlandse KNMG, is dwangvoeding medisch-ethisch niet aanvaardbaar.

De meest recente oproep tot gelegenheidswetgeving kwam van LPF-justitiewoordvoerder Schonewille. Hij smacht, zoals velen, naar een verklaring van Van der G. en ziet het zwijgrecht als obstakel. Voor dit individu wil hij dan maar een grondwetswijziging voorstellen en het zwijgrecht afschaffen. Deze jurist moet toch weten dat gelegenheidswetgeving een destabiliserende factor is voor elke rechtsstaat.

Het is zeer bezwaarlijk dat politieke machten voor een individueel geval de wet wensen aan te passen. Politici moeten de verleiding weerstaan om met behulp van gelegenheidswetgeving maatschappelijk onrust te voorkomen of de politieke achterban gerust te stellen. Dat gaat ten koste van de scheiding der machten. Parlementariërs die oproepen tot gelegenheidswetgeving ondermijnen ons grondwettelijk bestel en moeten dringend tot de orde worden geroepen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden