Grondstoffengigant Glencore verhult transacties met omstreden Israeliër

Glencore heeft ten minste 107 bedrijven in belastingparadijzen, blijkt uit de Paradise PapersBeeld REUTERS

Met een complex netwerk van bedrijven verhult Glencore, een grondstoffengigant, omstreden zakenpartners.

Glencore, de grootste grondstoffenhandelaar ter wereld, is een van Appleby’s belangrijkste klanten. Jaarlijks vervoert Glencore bijna een miljard vaten olie en produceert het duizenden tonnen koper en zink. Het bedrijf kwam de afgelopen jaren al geregeld in opspraak vanwege vermeende corruptie, milieuvervuiling en belastingontduiking. De Paradise Papers geven een inkijkje in een aantal schimmige transacties van deze grondstoffengigant.

Glencore heeft ten minste 107 bedrijven in belastingparadijzen, Appleby beheert er tientallen van. Er bestaat geen compleet organogram van alle bedrijven, ‘omdat dit meer dan een muur zou innemen’, mailt een medewerker van Glencore zelf aan Appleby. Het complexe netwerk wordt onder meer benut om relaties met controversiële zakenpartners te verhullen. En dan gaat het met name om de Israëliër Dan Gertler, die door Glencore wordt gebruikt om mijnbouwconcessies te bemachtigen.

Oorlogsmisdaden

Gertler is omstreden. Volgens onderzoeken van de Verenigde Naties is de diamant- en metaalhandelaar bevriend met Joseph Kabila, president van de Democratische Republiek Congo. Gertler zou voor extreem lage prijzen een monopolie op de diamantmijnbouw hebben verkregen. In ruil voor die deal zou hij wapens hebben geleverd aan het Congolese leger, terwijl dat leger zich schuldig maakte aan oorlogsmisdaden. Gertler ontkent.

Een van de voorbeelden van de relatie tussen Glencore en Gertler stamt uit 2008, vijf jaar na afloop van de burgeroorlog in Congo. De overheid ging opnieuw onderhandelen over mijnbouwcontracten. Katanga Mining, een bedrijf in Bermuda waarvan Glencore aandeelhouder is, dreigde daardoor contracten te verliezen. Toen de Congolese overheid met onaantrekkelijke eisen kwam, besloot het bestuur van Katanga dat ‘Dan Gertler een mandaat moet krijgen om te onderhandelen met de Congolese autoriteiten’, zo blijkt uit notulen die te vinden zijn in de Paradise Papers.

Documenten tonen hoe Glencore kort daarna 45 miljoen dollar uitleende aan Gertler. In het contract staat dat Glencore de lening alleen zou opeisen als Gertler de onderhandelingen met de Congolese staat niet binnen enkele maanden succesvol wist af te ronden.

Alarmbellen

Volgens Elisabeth Caesens, adviseur bij mensenrechten-ngo Carter Center en expert in Congolese mijnbouwcontracten, toont dit dat Glencore verschillende alarmbellen over Gertler negeerde en daarmee het risico loopt anti-corruptieregels te schenden.

Kort daarna werd de mijnbouwdeal getekend. Katanga kreeg een flinke korting: in plaats van de beoogde 580 miljoen dollar hoefde het slechts 140 miljoen dollar bonus aan de Congolese staat te betalen. Zo betaalde Glencore slechts een kwart van wat andere mijnbouwbedrijven zouden betalen, stelt Caesens.

Glencore meldt dat de prijs voor de concessies al was onderhandeld, voor Gertler erbij betrokken raakte, en dat de lening ‘onder zakelijke voorwaarden’ is verstrekt. Advocaten van Gertler stellen dat Katanga geen voordelen genoot van Gertlers betrokkenheid, en dat de lening is terugbetaald.

Deze week volgen meer verhalen over grondstofbedrijven in deze krant.

Lees ookElitekantoor Appleby gaat regelmatig in de fout - maar houdt dat liever intern

Bekijk voor alle berichtgeving over de Paradise Papers ook ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden